Als uitgevers online gaan is de eerste, kennelijk onbedwingbare gedachte dat ze hun gedrukte versie op het web moeten zetten. Het is natuurlijk hetzelfde mechanisme dat ervoor zorgde dat de eerste auto’s eruit zagen alsof ze nog door een paard werden voortgetrokken. Dat wordt nooit wat en de praktijk wijst dat ook uit. Als abonnee van de Volkskant probeer ik nu al maanden toegang te krijgen tot de PDF-versie van de krant. Op de advertenties ziet het er zo mooi uit. Man zit op een zonnig terrasje, waarschijnlijk ergens in Italië. Zijn laptop op het tafeltje met de actuele editie van de Volkskrant. Wie wil dat nu niet: overal en altijd toegang tot je eigen dagblad? De praktijk is natuurlijk weerbarstiger. Ik zit op een regenachtige dag gewoon thuis en probeer als betalend abonnee toegang te krijgen tot de elektronische Volkskrant.
Oeps…nergens op de website kan ik terecht, er is alleen een formulier voor nieuwe abonnees. Als bestaande en betalende abonnee kan ik nergens terecht. Met veel moeite vind ik eindelijk een e-mail adres voor de lezersservice. Snel een mailtje gestuurd. Na twee weken krijg ik antwoord, maar het functioneert nog niet. Gewapend met toegangscode en gebruikersnaam krijg ik nog steeds geen toegang. Zal wel komen omdat ik een Apple computer gebruik in plaats van een Windows machine.
Bij de site van NRC Handelsblad gaat het beter: daar krijg ik wel direct toegang, maar lukt het me niet de – gratis extra! – Winkler Prins encyclopedie te zien te krijgen. Gelukkig hier wel snel een contact adres gevonden. Binnen een paar dagen een mailtje terug: Apple gebruikers moeten de Mozilla browser installeren, met Safari (de ‘standaard’ web browser voor Apple).
Dan maar naar het nieuwe Digital Movie van Uitgeverij Scala. Tijdens de afgelopen Nationale Uitgeef Dag in Rotterdam vertelde Ashja Bosboom van de uitgeverij dat binnenkort al hun titels als PDF zullen verschijnen, allemaal bestemd voor hobbyisten. Digital Movie is de eerste en de resultaten zijn volgens Bosboom bemoedigend: ze verwelkomde 700 abonnees op uitsluitend de digitale editie. De kosten zijn ook beperkt: “Als ik van de studio kom heb ik twee CD’s, de ene gaat naar de drukker, de andere naar het web bedrijf,” aldus Bosboom.
Over Digital Movie is goed nagedacht: op de elektronische uitgave zijn er voor zowel redactie als adverteerder extra mogelijkheden, zoals vanuit een advertentie direct doorklikken naar de website van de adverteerder, bij film recensies kunnen videoclips worden geplaatst.
Dat is leuk allemaal, maar het blijft een gemankeerde oplossing: een oud medium in een nieuw jasje. Zoiets als de eerste automobielen, die leken op een koets. Thinking out of the box, het is moeilijk, maar beslist noodzakelijk.
De Telegraaf doet zijn best: ze kunnen het niet laten toch een e-paper te maken, maar hun gewone website is rijk genoeg om ook zonder te kunnen. Bovendien huldigen ze het standpunt ‘beter goed nagedaan, dan slecht bedacht’, wat heeft geleid tot het relatief succesvolle Speurders.nl, waarbij innovaties als videoclips van adverteerders opvallen. Maar ook dat ze wat verder hebben nagedacht over functionaliteit en functioneren van de site en op dat gebied het voorbeeld Marktplaats.nl al snel inhaalden.
Op de Nationale Uitgeef Dag kwam ik ook nog Marjet Rutten tegen tijdens de bijeenkomst van Kleine Uitgevers. Zij begon in september 2001 de uitgeverij Bouwkennis.nl, dat zich voornamelijk concentreert op online publicaties, zowel nieuwsbrieven als rapporten. Met succes: want ze bereikt 20.000 klanten uit een wereld die met concrete zaken als steen en cement werkt en me niet direct de meest toegankelijke lijkt voor een web based uitgeverij. Het kan dus wel.