Ik sta op treinstation Duivendrecht, en word op een gigantisch video scherm in vier delen geconfronteerd met het laatste nieuws. Het gaat om een zedendelict met jonge kinderen en ik wend mijn ogen af. Eigenlijk wil ik dat nieuws helemaal niet ongevraagd zien. Hoe zit dat eigenlijk, met nieuws op publieke schermen? Wat voor nieuws selecties worden daarvoor gemaakt? En wie maakt die selecties?

TV op lokatie is een groeiende sector. Bij de Albert Heijn in Heemskerk, bij de NS op het station maar ook in de trein tussen Haarlem en Maastricht, bij de McDonalds in heel Nederland, in taxi’s, in de Amsterdamse trams, op benzinestations en in garages, bij tabakszaken en gewoon buiten, op steeds meer plekken zijn electronische schermen aanwezig. Meestal gevuld met reclame en service info, maar steeds vaker ook voorzien van nieuws. Er moet tenslotte ook een reden zijn om af en toe naar zo’n scherm te kijken.

Op dit moment zijn het vooral persbureau’s als Novum en ANP die hun bestaande nieuwsstromen aanbieden voor dit soort ‘narrowcasting’ kanalen. Maar ook een krant als het Parool en een zender als RTL zijn inmiddels actief leverancier van nieuws voor publieke schermen. En voor hele specifieke netwerken spelen de vakbladen een rol.

Neemt een redactie andere beslissingen als het nieuws op een groot openbaar scherm komt te staan? Of maakt het voor de nieuws selectie uit als die ingekocht is door een winkelketen?

Wat mag er niet op?

Nieuws is een manier om aandacht te trekken, en REAAL Verzekeringen gebruikt die in zijn zuiverste vorm. REAAL heeft plasma schermen laten plaatsen op de stations van Amsterdam, Den Haag en Utrecht en op die schermen zijn continue de laatste nieuwskoppen te zien, aangeleverd door het ANP. Zoals het bedrijf het zelf verwoordt: “Met dit REAAL Nieuwsscherm laat de verzekeraar zien dat ze ‘bovenop het nieuws’ zit en weet wat er leeft in de maatschappij. Essentieel voor een realistische verzekeraar”. Marianne van der Zwan, communicatiemanager bij REAAL, liet al eerder weten dat het ANP gewoon het nieuws selecteert. Zijn er nog bepaalde beperkingen aan het nieuws dat gepresenteerd wordt? Bijvoorbeeld niet al te gruwelijke koppen, over incestzaken en dergelijke? “Nee, de enige beperking is dat wij het nieuws van andere financials achterwege laten. We vinden dat als afzender van het nieuws netjes naar onze concurrenten”.

Nieuws over concurrenten is niet populair, nieuws over de eigen organisatie wordt door aanbieders van schermen ook vaak vermeden. Ik sprak met Marcel van de Hoef, hoofdredacteur van persbureau Novum, dat onder andere nieuws levert voor de schermen die hangen bij de McDonald’s en bij de Makro. “Wij leveren een standaard nieuwsproduct, waaruit de klant zelf zijn selecties kan maken. In die zin zijn wij niet de hoofdredacteur van anderman’s scherm. Maar een van de keuzes die veel klanten maken is om geen nieuws over de eigen organisatie te tonen. We hebben daar op de redactie wel eens discussie over, maar wat ons betreft is dat eigenlijk wel een zuivere selectie. Beter dan dat er bijvoorbeeld alleen positief nieuws getoond mag worden”.

ScreenChannel verzorgt schermen in winkelcentra, tabakszaken en heeft ook een nieuw netwerk bij media bureau’s opgezet. Ik sprak met Hanna Kornaat, verantwoordelijk voor Communicatie en Marketing. Welke eisen stellen jullie aan het nieuws op de schermen, of welke eisen stellen jullie klanten? “Bij de tabakszaken is geen nieuws te zien, maar in de winkelcentra wel. Wij betrekken dat nieuws van Novum, en hebben hen de opdracht gegeven dat het alleen ‘positief nieuws’ mag zijn. We laten bovendien alleen nieuws in de categorieën sportnieuws en shownieuws zien”.

Het ‘AgencyTV’ netwerk bij media bureau’s betrekt zijn nieuws van vakbladen als Emerce en Adformatie. “Dat is nieuws voor een heel specifieke doelgroep, en die vertrouwen hun vakbladen – wij maken daar verder geen inhoudelijke selecties in”.

Welke selecties maakt men?

In de Amsterdamse trams is ook nieuws te zien, aangeleverd door het Parool, dat per dag een bericht of twintig selecteert en bewerkt. Bert Abbing legt uit waarom de nieuws-selectie zich vooral richt op nieuws dat niet te snel veroudert: “Op dit moment worden de trams maar een keer per dag van vers nieuws voorzien. We selecteren dus nieuws dat niet binnen 24 uur al helemaal verouderd kan zijn. We proberen wel een algemene selectie te maken – er zit Amsterdams nieuws in, binnen- en buitenlandnieuws en ook entertainment. Er zit meer ‘nice to know’ nieuws in, dat wel”.

Binnenkort gaat het GVB het aantal ‘oplaadpunten’ flink uitbreiden, en dan wordt het Parool aanbod ook actueler, en uitgebreid met foto’s. “Wat we nu vooral doen is bestaande nieuwsberichten enorm inkorten, ook de kop. In zes regels tekst moet je het hele bericht ook kunnen brengen. Verder bepalen wij wat nieuws is, er zijn voor zover ik weet geen specifieke bepalingen over nieuws dat niet op de schermen zou mogen”.

Bert Kok is o.a. verantwoordelijk voor productontwikkeling bij het ANP. Het ANP levert nieuws aan de genoemde REAAL schermen, maar werkt ook samen met Rijkswaterstaat, dat een groot bord met nieuws aan de rand van Rotterdam heeft staan, en zal binnenkort met Connexxion rond Leiden een project rond nieuwsschermen in de bussen beginnen. Hoe wordt het nieuws voor dit soort schermen geselecteerd?

“De insteek voor het scherm in Rotterdam is natuurlijk lokaal nieuws, maar over het algemeen zijn de berichten afgeleid van bestaande nieuwsstromen die het ANP produceert. Wij zijn huiverig om voor een klant bepaalde soorten nieuws uit te filteren, dat zou voor ons als onafhankelijke nieuwsorganisatie ook niet passen. Maar het is wel zo dat klanten zelf bepalen wat er op hun schermen komt. REAAL kan dus inderdaad nieuws over concurrenten wegfilteren. Overigens gebeurt dat in veel gevallen geautomatiseerd en dat kan natuurlijk problemen opleveren. Als er een bomaanslag is op het hoofdgebouw van de ABN Amro is dat belangrijk nieuws, dat moet je niet weg willen laten.” Zijn er wel eens problemen geweest? “Na een treinstoring in Utrecht bleef het bericht over gestrande reizigers tot de volgende dag hangen. Daar was de NS niet blij mee – maar het ging toen om een technisch probleem. En het was echt nieuws, je kunt dat moeilijk helemaal niet noemen”.

ANP is bezig met het ontwikkelen van een speciaal product voor de narrowcasting markt. “Op dit moment maakt de multimediaredactie voor narrowcasting gebruik van bestaande producties. Dat heeft er ook mee te maken dat in veel gevallen weinig geld gereserveerd wordt voor content, de budgetten daarvoor ontbreken nogal eens”.

Ook RTL is actief leverancier van nieuwsberichten. Het bedrijf levert met RTL-Z nieuws aan schermen bij de ABN Amro, en het werkt met de NS samen aan NS TV, het TV kanaal dat sinds kort in de trein tussen Haarlem en Maastricht te zien is. Marc Schreuder, Adjunct hoofdredacteur: “RTL-Z wordt een-op-een doorgegeven, daar is geen sprake van selectie voor de specifieke omgeving. Bij NS-TV letten we wel extra op. Het gaat dan vooral om de mogelijke impact van sommige beelden: we houden er rekening mee dat er ook jonge kijkers in de trein kunnen zitten. Dat doen we overigens met RTL-Z overdag ook, omdat je dan ook rekening moet houden met eventuele jonge kijkers. In de trein komt hetzelfde filmpje tijdens een reis bovendien steeds opnieuw voorbij, dat maakt de impact van beelden ook groter. Maar er zijn verder geen afspraken over wat niet zou mogen, dus ook nieuws over de NS zelf kan gewoon getoond worden“.

Wat is de toekomst?

Het aanbod van ‘narrowcasting’ netwerken in Nederland groeit snel. Winkelketens willen het grote publiek dat zij binnenhalen te gelde maken en adverteerders zo ook een nieuw kanaal bieden om te consument te bereiken. Het publiek dat gevangen zit in bus, taxi en spoorwegen is een ideaal target voor reclame, hebben vele vervoersorganisaties inmiddels bedacht. En wie bij de zoveelste spot wegkijkt uit pure verveling, zal toch weer opkijken bij een verse nieuwskop. Nieuws is een ideale trekker van aandacht.

Wat betekent dit voor de toekomst van nieuws op openbare schermen? Op dit moment wordt er nog nauwelijks nieuws op maat gemaakt. In het merendeel van de gevallen wordt gebruik gemaakt van bestaand nieuwsaanbod. Maar het lijkt onafwendbaar dat er steeds meer netwerken komen met specifieke filters. Geen nieuws over concurrenten, geen nieuws over het bedrijf dat het nieuws aanbiedt, geen droevig nieuws en als het kan ook geen aanstootgevende zaken. En verder een uitbundig aanbod aan show en sportnieuws: dat is een mogelijke toekomst voor nieuws op commerciële schermen. Waar nu nog een standaard nieuwsstroom geleverd wordt, zal in de toekomst per klant een nieuws selectie opgezet worden rond specifieke onderwerpen, met meer of minder beeld en video zoals gewenst, en met een bepaalde tone-of-voice.

Wat betekent dit voor nieuwsorganisaties? In ieder geval zal het nieuws dat men wil doorverkopen in onderdelen aangeboden moeten worden, zodat mogelijke klanten er goed uit kunnen selecteren. (Het is eigenlijk vreemd dat partijen als Nu.nl en Google zich nog niet op dit kanaal geworpen hebben – zij leveren inmiddels al oneindige stromen nieuws, samengesteld uit losse elementen). Er zullen ook wel nieuwe ‘nieuws programmeurs’ komen, die het automatisch gegenereerde aanbod nog even controleren. En sommige media bedrijven willen zelf de nieuwe kanalen vorm gaan geven. Onlangs nam de Telegraaf Media Groep nog een belang in Media Librium, het bedrijf dat de McDonalds restaurants van een eigen zender voorziet.

En terwijl je vanuit nieuwsoogpunt zou willen dat commerciele filters op het nieuws achterwege blijven, zou ik er persoonlijk niets tegen hebben als er af en toe wat al te persoonlijk en gruwelijk nieuws uit de publieke ruimte gehouden wordt. Zodat ik op de trein kan wachten zonder gedachten aan enorm kinderverdriet.

N.B Op 15 februari is er een bijeenkomst in Hilversum over ‘TV op lokatie’ georganiseerd door Immovator, en samengesteld door Monique van Dusseldorp. Toegang is gratis – zie Immovator voor meer informatie.