Verrassend nieuws voor de tallozen die de doe-het-zelf-journalistieke beweging op televisiegebied als onbetekenend en knullig zien: niemand minder dan Al Gore bewijst momenteel het tegendeel. In augustus vorig jaar bracht hij Current TV op de markt, the tv network created by the people who watch it. De zender, die nu 20 miljoen Amerikaanse kabelhuishoudens bereikt, ontleent een derde deel van zijn programmering aan videobijdragen (“pods”) van kijkers, bijdragen die qua inhoud en vorm behoorlijk verschillen van wat de oudere, professionele netwerken bieden. Het aanbod van Current is anders dan alles wat we op enige zender kennen; het bestaat uit een mengeling van hard nieuws, persoonlijk getinte reportages, softe Google-webtalk, satirische animaties, lifestyle informatie en vele, vele soorten clips. Ik heb er inmiddels een flink aantal uren op de website op zitten, en ben aangenaam verrast. Knullig? Niks hoor. Dit is een fascinerende ontdekkingstocht door de Amerikaanse samenleving.

So far so good

De eerste ontvangst van Current, vorig jaar, was sceptisch. “Het enige wat in dit genre werkt is Funniest Home Videos”, zei kabelconsultant Ray Solley tegenover het blad TVWeek, “er bestaan echt geen onontdekte meesterwerken op die amateurmarkt.” Een media analist, Brad Adgate, reageerde voorzichtiger: “De gemiddelde leeftijd van kijkers naar het televisienieuws ligt tegen de zestig. Kranten geven gratis exemplaren weg om jongeren maar aan het lezen te krijgen, en ze komen gewoon niet. (…) Aan de andere kant, als Gore kan aantonen dat hij die jongeren wel bereikt, heeft hij erg goede papieren in de reclamewereld.”
We zijn nu een half jaartje verder, en so far so good voor de voormalige presidentskandidaat. Ook al is zijn race nog niet gelopen, Current staat overduidelijk op de kaart. Na kabelaar Time Warner en satelliet distibuteur DirecTV (ironischerwijs in handen van Gore’s politieke tegenstander Rupert Murdoch) gaat binnenkort ook de grootste Amerikaanse kabelaanbieder, Comcast, mogelijk overstag. Als dat gebeurt, wordt Current qua bereik vergelijkbaar met de andere landelijke zenders. De kijkdichtheden worden nog niet gemeten door Nielsen, maar The Economist noemde de op jongeren van 18 tot 34 jaar gerichte televisiezender deze week “genuine business” en The Wall Street Journal wijdde er een reportage aan.

Begeleiding van medewerkers

Het kostte Gore en een paar geldschieters – onder wie voormalige topmensen van Sun Microsystems en MTV – 75 miljoen dollar om de zaak van de grond te krijgen, en hun oorspronkelijke idee om er een soort tegenhanger van Fox News van te maken, mislukte. Maar inmiddels zit er evenwicht in de programmering, levert Google dagelijks bijdragen over webtrends, en zijn er contracten met adverteerders als L’Oréal en Sony gesloten. Over het businessmodel achter het project wordt verder niets losgelaten.
De programmaleiding van Current is in handen van David Neuman, iemand die jarenlang de scepter zwaaide bij NBC en CNN en daarom als geen ander weet waarom jongeren de nieuwsprogramma’s van zulke zenders mijden (“too much inside baseball”). Tegenover de Wall Street Journal verklaarde Neuman dat zijn zender de werkelijkheid serieus en waarheidsgetrouw wil coveren, al zullen de meeste reportages van “correspondenten” er minder gepolijst uitzien.
Het project wordt zorgvuldig begeleid. Current heeft creative executives in dienst die mensen helpen iets moois van hun bijdragen te maken (overigens heeft lang niet iedereen dat nodig, er zitten veel freelancers onder de medewerkers). Wordt een item uitgezonden, dan krijgt de maker ervoor betaald. Om te voorkomen dat de amateur-correspondenten fouten maken of enorme risico’s gaan nemen, vinden gesprekken en trainingen plaats.
De visie achter het project is, zoals gezegd, van Al Gore, de man die destijds als een van de eersten de potentie van het internet zag. Hij beschouwt het internet als een highly participatory medium dat de barrières voor buitenstaanders goeddeels heeft geslecht. Met name twintigers, zegt hij, zijn handig genoeg met cameraatjes en montagesoftware om zelf bijdragen te leveren.

Iedereen programmamaker?

De betekenis van dit project lijkt mij enorm. Current is een grootschalig experiment met de paradigmawijziging die Chris Willis (van het “We Media” onderzoek) elders op deze site in een interview beschrijft. De zender vormt samen met zijn publiek een “ecosysteem”, waarin het meer om samenwerking dan om controle gaat. Current ontwikkelt op een creatieve manier kaders waarbinnen de (onvermijdelijk geworden) inbreng van burgers een plek krijgt.
Precies dertig jaar geleden (tjee) schreef ik zelf, geïmponeerd door de komst van kleine video-apparatuur, met een aantal medestudenten een brochure onder de titel “Iedereen is programmamaker”. Achteraf heb ik regelmatig aan de wijsheid van die stelling getwijfeld (die sowieso te categorisch was), nu denk ik dat er een nieuwe technologie (internet) en een nieuwe generatie nodig waren om een doorbraak te forceren.
Door het geld, de visie en het lef waarmee het gerund wordt, is Gore’s project dé proef op de som. Als het lukt, is de trend ook voor andere media definitief gezet. Als het mislukt, kan de democratisering van de televisie voorlopig weer de vrieskist in.