Waarom Malika Faqir geen journaliste werd

Terwijl 10% van de Nederlandse bevolking van niet-westerse allochtone afkomst is, ligt dat aandeel in de redactielokalen naar schatting op 1,5%. Hoe heeft dat isolement kunnen ontstaan? Ten dele treft de media schuld (zie het artikel van Arne Gielen van vandaag) maar het verhaal is gecompliceerder.
Onlangs interviewde ik Malika Faqir, een Marokkaans-Nederlandse die graag journalist wilde worden. Ik leerde haar in 1987 kennen toen ik, namens drie HBO-opleidingen journalistiek, een zomercursus journalistiek voor allochtone vrouwen organiseerde. Het idee voor zo’n cursus had ik opgedaan bij de Universiteit van Berkeley, waar al jaren succesvolle Summer Programs for Minority Journalists plaatsvonden (de toestroom van zwarte, Aziatische en Hispanic journalisten in de VS is sindsdien gestegen, maar representatief is de afspiegeling nog niet: etnische minderheden maken bij voorbeeld 12.9 procent uit van de redactiestaf bij kranten, tegenover 31.7 procent van de Amerikaanse bevolking).
Vijftien vrouwen – Moluks, Indonesisch, Surinaams, Turks, Marokkaans en Antilliaans – kwamen door de toelatingsprocedure van de zomercursus, onder wie de Marokkaanse Malika. Met haar negentien jaar was ze de jongste van de groep. Ze wist wat ze wilde en beschikte over een forse dosis journalistiek talent. Toch groeiden de journalistiek en zij uit elkaar (op verzoek van PvdA-leden stelt Malika zich momenteel beschikbaar als wethouder voor Amsterdam, waar men op zoek is naar “Marokkaans politiek talent met een overtuigende en communicatieve stijl”). Wat ging er fout?

Direct na de cursus liep Malika stage bij de regionale krant De Stem in Breda. De stage verliep goed maar het schrijven van vlekkeloos Nederlands bleek nog te hoog gegrepen, reden waarom ze naar de televisie, naar het minderhedenprogramma Hollandse Nieuwe (NOS televisie) overstapte. Hierna verloor ik haar uit het oog. Tot vorige week.

Wat voor werk deed je bij Hollandse Nieuwe?

Allerlei journalistiek werk, met de nadruk op research. Ik interviewde asielzoekers, regelde opnamen in moskeeën, verdiepte me in huwelijken tussen autochtonen en allochtonen… Ik moest de mensen voor de camera’s zien te krijgen, wat zeker in die tijd niet meeviel.

Was de redactie tevreden over je?

Ik denk het wel. Alle items die ik inbracht, werden uitgevoerd.

Waarom ben je er toch weggegaan?

Na een jaar liep het contract af. Men wilde me graag houden maar op dat moment besloot de redactie de formule van het programma te veranderen: het moest lichter worden, er kwam veel meer muziek in. Ik zag dat niet zitten, wilde er juist serieuze maatschappelijke thema’s in behandeld zien. Daarbij kwam dat ik jong was en ook graag verder wilde studeren. Uiteindelijk ben ik de hbo opleiding interculturele communicatie gaan doen, waar ik na vier jaar cum laude ben afgestudeerd. In de tussentijd bleef ik op freelance basis interviews en presentaties doen.

En na de studie ben je teruggekeerd naar de journalistiek?

Nee. Ik ben wel in de race geweest voor een presentatorschap bij de Nederlandse Moslim Omroep maar daar wilden ze me in beeld een hoofddoek laten dragen, waar ik “nee” op heb gezegd. Maar belangrijker was dat ik in de tussentijd familieproblemen kreeg. Terwijl ik met mijn ouders in Marokko was, begon mijn vader me onder druk te zetten om met mijn daar wonende mijn neef te trouwen. Ik weigerde dat, maar de druk werd enorm opgeschroefd. Mijn neef dreigde zelfmoord te plegen als ik niet met een huwelijk instemde. Eenmaal terug in Nederland heb ik me hals-over-kop verloofd met een knappe, universitair opgeleide Marokkaanse man. Tot ongenoegen van mijn ouders.

En die man steunde je journalistieke ambities?

Hij zei van wel maar het pakte anders uit. Toen we getrouwd waren en ik plaatselijk televisiewerk deed, bleek hij er toch grote moeite mee te hebben. Hij zag hoe ik op straat herkend werd, hoe mannen me aanspraken. Thuis kreeg ik telefoontjes, ook van mannen. Mijn man kreeg ook het gevoel dat alles om mij draaide en dat hij er niet toe deed. Uiteindelijk ontpopte hij zich als een gewelddadige, radicale moslim, als iemand die “dronken” van de Islam kon zijn en vond dat ik maar het beste thuis kon blijven. Onder zijn druk en die van mijn ouders heb ik mijn deelname aan een interessant, nieuw televisiejournalistiek project in Hilversum moeten afzeggen. Dat was buitengewoon pijnlijk, ook voor de mensen van het project die het goed hadden gevonden dat ik ondanks mijn zwangerschap zou meedoen.

Zijn er meer Marokkaanse vrouwen die om zulke persoonlijke redenen niet in de journalistiek terecht komen?

Zeker. Het is moeilijk een man te vinden die op basis van gelijkwaardigheid met zijn vrouw kan leven, die een relatie wil waarin hij en zijn vrouw elkaar in hun ontwikkeling stimuleren. En het probleem is dat vrouwen zich daarvoor schamen. Ze durven naar de buitenwereld niet toe te geven dat ze een man hebben die hun ambities blokkeert. Ja, schaamte is een enorm probleem! Daarom vind ik het ook zo belangrijk er in dit interview openlijk over te praten.

Tegelijkertijd komen er ook weinig Marokkaanse mannen in de journalistiek terecht. Waar ligt dat aan?

Dikwijls levert het schrijven van vlekkeloos Nederlands problemen op. Daarnaast is de journalistiek een wereld waar mensen vrij met elkaar omgaan, en daaraan moeten ze wennen. De oorzaken dat er zo weinig journalisten van Marokkaanse herkomst zijn, liggen, denk ik, meer bij de mannen dan bij de journalistiek.

Wat ben jij uiteindelijk gaan doen?

Na mijn scheiding heb ik veel advieswerk gedaan – voor gemeenten, voor minister Dijkstal – en heb ik in de politiek gezeten. Ik ben een betrokken mens, een actiepersoon, misschien zou dat me in de journalistiek ook wel een beetje zijn opgebroken.
Ik zou graag nog een kind willen hebben, inmiddels zijn mijn ouders zo ver dat ze het me zouden gunnen als ik dat van een Nederlandse man zou krijgen. Maar ik heb de ideale man nog niet gevonden. Eerst maar eens kijken of ik wethouder word.

* Op verzoek van de geinterviewde, die overtuigende persoonlijke redenen aanvoerde, is een passage in dit interview enigszins aangepast (30/3/09, TvS)

Nawoord
De problemen die Malika verhinderden om journalist te worden – spelfouten tijdens haar krantenstage, tegenwerking vanuit haar persoonlijke omgeving en de schaamte daarover, haar maatschappelijke betrokkenheid die botst met de klassiek-westerse opvatting van journalistiek – zijn een paar van de typerende obstakels van de afgelopen twintig jaar.
Er zijn er meer. De traditionele neiging van tweede generaties nieuwkomers, bij voorbeeld, om voor studies en beroepen met hoge status en gunstige financiële perspectieven te kiezen. En de weerstand in Nederland tegen positieve discriminatie.
Gelukkig ontstaat, buiten de kranten om, geleidelijk ook een andere realiteit: de multi-etnische media komen eraan, daarover hoeven we ons geen zorgen te maken. NOS Headlines en FunX zijn een paar voorbeelden, er zijn er meer, we zullen die op De Nieuwe Reporter proberen te volgen.


14 reacties:

Amal Karam
18 april, 2006

Ik ben ook een journaliste geweest en daardoor ben ik gevlucht naar Nederland. Ik ben de hele journalistiek vergeten omdaat:-Journalistiek in Nederland heeft een meerdere gezichten. – Ik schrijf velkevol Nederland omdat ik in een asielzoeks’ hok voor 9jr werd gehouden. over Arabische mannen in het algemeen ben ik met Malika eens, ook uit ervaring. Tegen wat of wie moet je nog vechten en is het de lot van vrouwen om alleen te blijven vechten? Toch vind ik dat vrouwen vechtlust hebben en kunnen heel erg veel overleven. Malika, veel succes.

cecile landman
19 april, 2006

Aan beide bovenstaande dames: ik zou graag eens met jullie praten en ik hoop dat dit mogelijk is.
-c-

Kawtar Kartoubi
24 mei, 2006

Het is pijnlijk om zo’n verhaal te horen. Ikzelf studeer ook journalistiek en het valt inderdaad niet mee. Je wordt op elk manier tegengewerkt door opmerkingen die je hoort. Vele mensen (lees: Marokkanen) zien je als bedriegster en dat kan pijnlijk zijn. Desondanks adviseer ik iedereen om datgene te doen wat je moet doen en waar je hart ligt. Ik spreek ook vele meisjes die enthousiast roepen dat ze ook journalistiek willen studeren, maar als ik verder vraag waarom ze het niet willen doen dan wordt er vaag geantwoord met ‘mijn ouders zouden het nooit goedkeuren’.
Ook ik heb een jaar lang mijn ouders moeten overtuigen voor dit vak maar het is me uiteindelijk wel gelukt.
Hoe het in de toekomst met een man in het spel zou gaan, zie ik wel. Ik laat me door niemand gek maken en zeker niet door een man die niet achter me staat.
Ik hoop alsnog dat Malika inmiddels haar doel heeft bereikt.

nies medema
26 september, 2006

On File, vereniging voor vluchtelingjournalisten start samen met VON en Mira Media een portalsite met nieuws en achtergronden, geschreven door nieuwe en oude Nederlanders. We zijn nu bezig een redactie samen te stellen en nodigen iedereen van harte uit om contact op te nemen. Mailen kan met mij, Nies Medema, jongesla@xs4all.nl

saida
10 januari, 2007

Dag allemaal,

Het verhaal van Malika Faqir greep mij erg aan.
Ik vraag mij regelmatig af waarom wij als vrouw zoveel moeten opofferen om de trots van de mannen niet te krenken. Het lijkt alsof het alleen maar om de mannen draait. Zelf ben ik een marokkaanse vrouw die al jaren met een nederlandse man samenwoont. Mijn eerste ontmoeting met een man (was een marokkaan) liep in een hel uit, hij heeft mij gebruikt en mishandelt zonder dat er aanleiding voor was, er werd totaal geen rekening te met mijn achtergrond gehouden. Inmiddels ben ik een volwassen vrouw en ben ik er dank zij o.a. de steun van mijn huidige partner er grotendeels overheen, maar de litteken zal altijd blijven.

Ik ben een Marokkaanse vrouw die op zoek is naar marokkaanse vrouwen die een relatie hebben met een nederlandse man. Vrouwen die hierdoor thuis niet meer welkom zijn.,Ik heb het gevoel dat ik er alleen voor sta, omdat ik in mijn omgeving geen contacten heb waarmee ik mijn ervaring etc. kan delen. Hopelijk reageert er iemand.
In ieder geval bedankt voor het lezen van mijn verhaal.
Gr. Saida

Mysterious
20 januari, 2007

Het verhaal van Malika is best typerend, maar niet vaststaand voor hoe Marokkaanse mannen zich ontpoppen. Ik vind het jammer dat er een negatieve lading wordt gegeven aan het islamdronkenschap van Malika’s echtgenoot.
Helaas snapt Malika een aantal fundamenten van de islam niet zo goed, zo ook niet de fundamenten van een islamitisch huwelijk. Als zij deze had begrepen, zouden er waarschijnlijk geen problemen zijn geweest met haar man.

Kawtar Kartoubi stelt dat Marokkanen je zien als bedriegster als je als Marokkaanse journaliste wordt. Ik vind het onzin om dat zo te stellen, alle journalisten zijn namelijk bedriegers omdat objectieve journalistiek helaas bijna nooit gepraktiseerd wordt.
Daarnaast is een huwelijk geven en nemen, je steunt elkaar om te groeien, maar het moet geen wildgroei worden. Een huwelijk waarin de vrouw vaak van huis moet zijn om onderzoeken te verrichten (in bv andere landen) zou best kunnen, maar als je een moslimvrouw bent, en je kunt niet geregeld krijgen dat je man mee gaat (als mahram) dan heb je gewoon een probleem. Ik zou als ik jou was de koran er nog maar eens op naslaan, want volgens mijn kennis ben je een redelijk praktiserende moslima.

Saida doet een oproep voor haar eigen probleem, wel grappig om te lezen. Een probleem van een ander aangrijpen om je eigen probleem kenbaar te maken. Nouja … het is een manier van aandacht vragen voor iets wat een groot taboe is in de Marokkaanse samenleving. Ik hoop dat je lotgenoten hebt gevonden. Ook hoop ik intens dat dit er niet veel zullen zijn.

Niels
29 januari, 2007

Ik ben een nederlandse jongen en heb al 3 en half jaar een marokkaanse vriendin. Wij zouden wel in contact willen komen met jou Saida. Kan je jou e-mail adres op deze site zetten?

Marokkaantje
11 februari, 2007

Schaamte, roddels en sociale controle spelen helaas een grote rol in de Marokkaanse maatschappij. Dit brengt ook taboes met zich mee. Een ander punt is kritiek. Als iedereen naar zichzelf keek en zichzelf zou analyseren, dan zou iedereen ook ontdekken hoe de wereld in elkaar zit en niet altijd achter de islam verschuilen. Mysterious, als je empathischer zou zijn, dan had je waarschijnlijk minder commentaar geleverd. Saida, ik ben getrouwd met een Nederlandse man en ik wil ook graag vrouwen ontmoeten die een relatie hebben met een NL partner. Ik weet niet hoe ik contact met jou kan zoeken of met Niels als hij dat wil.

karel
12 februari, 2007

Om nou spelfouten ‘een typerend probleem van de afgelopen twintig jaar’ te noemen….

corrie akkermans
24 maart, 2007

Zelf heb ik de ervaring dat Arabische mannen erg bazig zijn. Er valt als vrouw bijna niet met hen samen te werken. Ze kunnen niet democratische werken en zien een vrouw altijd als hun mindere, in hun hart. Zij zeggen dan dat zij de vrouw heilig achten, maar dat is alleen als zij kinderen krijgt, thuis zit, geen menselijke emoties heeft en vooral geen andere sexuele partners heeft gehad. Zoiets als Maria. Maar vooral altijd hem zijn zin geeft. Door de toestroom van deze cultuur is de emancipatie gestagneerd. Ook van niet-allochtone vrouwen. Arabische vrouwen zijn erg jaloers als je met hun man moet werken en denken minstens dat je een relatie met hen hebt. Arabische vrouwen kunnen niet accepteren dat hun man een werk- of vriendschapsrelatie heeft met een vrouw. Kortom, allerlei complicatie’s, wat het leven toch weer spannend maakt. Maar waarvoor je nooit je eigen levensdoel mag laten afpakken. Dan zet je die man gewoon bij het oud vuil of laat je je familie op het dak zitten. Er zijn nog meer mensen op de wereld dan deze obstakels op het pad van zelfverwerkelijking

Rustgevend
5 juni, 2007

Bij de waarheid staat de mens in het middel­punt. En dan wel steeds de enk­eling. Dus niet alle mensen bij elkaar, Want dan kan je nog zeggen: “Wat de meeste mensen denken, is waar” Nee de enkele enkeling! Natuurlijk heb je wel te maken met anderen. Maar je staat er toch maar alleen tussen. En wat zie je nu: de mens verandert. Elke dag maar weer. En daar­om veran­dert ook de waarheid voor ons steeds maar weer. Wat vandaag voor ons waar is, is mor­gen heel anders. Het is net als met de horizon. Die komt nooit dichter­bij en veran­dert steeds. En iedereen heeft ook een andere horizon. Een andere waar­heid dus ook. Wat waarheid is, is dus afhanke­lijk van de positie die we ZELF innemen. Wij zien, wij erva­ren, maar ook: wij bedenken iets als waarheid en op dat moment is dat ook de waarheid. Over verre sterren en planeten kunnen we dénken, terwijl ze nog nooit zijn gezien. Je kunt bedenken, dat meteo­rieten in planeten moeten inslaan. En dat is dus de waarheid.

Is
13 juli, 2007

Als vierde jaars student journalistiek ben ook ik druk bezig in het vak. Het verhaal van Malika doet mij wel twijfelen aan haar capaciteiten. Zelf schijn ik aardig wat talent te hebben en alle docenten verzekeren mij genoeg mogelijkheden later.

Haar persoonlijke omstandigheden zijn persoonlijk, dus ik begrijp het verband niet met ‘het falen van de allochtonen journalist’.

H. Amouch
14 juli, 2007

Het verhaal van Malika is niet nieuw. We weten dat vrouwen met een moslim achtergrond niet veel keuzemogelijkheden hebben om eigen (beroeps)leven in te richten.

In een reactie hierboven viel het woord “arabische man”. Etniciteit speelt hier geen rol. Er zijn ook Arabieren die dit soort problemen niet kennen. Ze zijn namelijk christen en hebben andere rolpatronen. Daarnaast is de meerderheid van Marokkanen in Nederland niet van Arabisch maar van Berbers afkomst.

Het is het ontbreken van de juiste mentaliteit om journalist te worden. Naast het leren van de noodzakelijke ambacht vereist journalistiek ook andere vaardigheden. Een daarvan is zelfkritiek.
Het vermogen om na te denken over het eigen denken buiten elke vorm van zelfcensuur, taboe s en sociaal wenselijk gedrag.

Een journalist is per definitie een kritische mens. Voor een moslim als Malika zou de journalistiek dus moeten beginnen bij de vraag over het eigen functioneren en dat van de eigen gemeenschap. Een pijnlijk proces dat nog moet beginnen, alleen al door het feit dat externe druk steeds toeneemt om er iets aan te doen.

Malika is ermee gekapt om persoonlijke redenen. Ze heeft ervoor gekozen om te zwichten voor de sociale druk. Ze had niet de juiste mentaliteit om journaliste te worden. Dat wil zeggen de juiste mentaliteit om te strijden voor sociale vooruitgang voor zichzelf en voor eigen lotgenoten.

Zig
28 januari, 2009

Hallo,

Ik ben ook een Marokkaanse vrouw met een Nederlandse vriend en zou graag in contact komen met andere vrouwen die een relatie hebben met een Nederlandse man.
Ik kom uit een gezin waar het hebben van een realtie met een Nederlandse man onacceptabel is, dit is erg moeilijk en ik leef eigenlijk al een paar jaar een “dubbelleven”. Al weet ik dat er een moment zal komen dat ik het moet vertellen. En daar zie ik vreselijk tegenop, omdat ik weet dat ik dan keuzes moet gaan maken die ik niet wil en niet kan maken. Zijn er andere vrouwen die in dezelfde situatie zitten?
Reacties zijn van harte welkom mailen naar: ziggy37@live.nl


Laat een reactie achter »