Op de publieke omroep na zijn al onze massamedia op kapitalistische leest geschoeid. Dat heeft veel moois gebracht, maar hoe lang nog? Er werden – en worden nog steeds – winsten gerealiseerd, en Nederlandse beleggers hebben dat beloond. Wie twee jaar geleden aandelen Telegraaf kocht, kan nu een redelijke koerswinst (+ 19%) incasseren. En wie rond die tijd stukken Wegener kocht, was nog beter uit geweest: + 72% (al ging dat ten koste van nogal wat werknemers).
In de Verenigde Staten presteren kranten-aandelen echter minder. De koers Knight-Ridder daalde over de afgelopen twee jaar met 15%, de Washington Post Group met 13%, Gannett met 39%, de New York Times zelfs met 47% (ter vergelijking: de Dow Jones Index steeg in die periode met 10%).

Staan Amerikaanse beleggers in de rij om op dit dieptepunt in te stappen?
Nee, dat doen ze niet, en wat het ernstiger maakt, de meeste analisten steunen hen in die passiviteit.
Vorige week bracht topinvesteerder Warren Buffett de redenen voor de staking beeldend onder woorden. Voor het goede begrip, Buffett heeft er bepaald geen belang bij media de put in te praten: hij leest dagelijks vier kranten, zou in een ander leven graag journalist geworden zijn, heeft grote hoeveelheden aandelen Gannett (o.a. USA Today) in portefeuille en is de grootste aandeelhouder van de Washington Post Group. Juist daarom is het zo opmerkelijk dat hij vorige week, tijdens de aandeelhoudersvergadering van zijn investeringsmaatschappij Berkshire Hathaway, aan de investeringspoten van de mediawereld begon te zagen.
Buffett vindt dat investeren in de business van nieuws en amusement geen (financieel) nut meer heeft. “Mensen zullen altijd vermaakt en geïnformeerd willen worden”, zei hij, “maar ze bezitten slechts twee ogen en er zitten maar 24 uur in een dag. Vijftig of zestig jaar geleden bestonden de media voor de meeste mensen uit de plaatselijke bioscoop, radio, en de lokale krant. Nu hebben mensen een veelvoud aan manieren om sneller (zij het niet noodzakelijkerwijs beter) geinformeerd te worden, en hebben ze ook meer entertainment opties. Maar niemand heeft een manier bedacht om de tijd die mensen aan het volgen van entertainment besteden, verder te laten toenemen.”

Met andere woorden: door de komst van nieuwe technologieën bevinden zich te veel mededingers op de markt, en de afnamemogelijkheden hebben een plafond bereikt. Dat is heel wat anders dan een conjuncturele dip. En dat die dip, zoals Buffett suggereert, niet alleen de journalistieke maar ook de entertainment media raakt, toont het aandeel Time-Warner, dat zich al drie jaar rond hetzelfde niveau beweegt.

Siddering door perswereld

In nogal wat mediabedrijven raken nu twee kampen – ruwweg: het idealistische en het materialistische – slaags over de vraag hoeveel omzet- en koersverlies de magen en portemonnaies van investerende mensen kunnen verdragen. De aandeelhouders van Knight-Ridder hebben dat bedrijf afgelopen jaar gedwongen om zichzelf te verkopen, tot woede van de journalistieke staf.
Veelbetekender, investeringsbank Morgan Stanley, die 5.6% van de aandelen New York Times Company bezit, heeft onlangs de aanval geopend op de familie Sulzberger die dat bedrijf al generaties lang controleert. De Sulzbergers doen te weinig, klaagt de bank, om de inderdaad treurige financiële prestaties van het bedrijf te keren. Daarom zouden ze hun prioriteitsaandelen, waarmee ze het karakter van het bedrijf beschermen, moeten opgeven. Erg spannend: mocht de bank dit armpjedrukken winnen, dan zou dat een siddering door de internationale perswereld veroorzaken.

Emotionele binding

Meer en meer spelen emoties en sentimenten een rol, soms ten kwade, soms ten goede. Rupert Murdoch staat onder druk van aandeelhouders om zijn kranten te verkopen, maar hij weigert vooralsnog. “Dat is misschien emotioneel”, zegt hij, “maar we zijn een communicatiebedrijf, niet alleen een content-bedrijf, en we willen de wereld verbeteren” (op z’n Murdoch’s, maar toch).
Ook de Washington Post Group boft met grootaandelenbezitter Warren Buffett. Niet alleen heeft de multimiljardair zijn geinvesteerde geld niet echt nodig (hij kan hij het zich zelfs permitteren de eigen aandelen omlaag te praten), we mogen ook aannemen dat hij het bedrijf om emotionele redenen zal blijven steunen – hij had gedurende de laatste periode van haar leven een verhouding met eigenaresse Katherine Graham (lees haar prachtige, Pulitzer prijs winnende autobiografie Personal History).

Uiteraard dreigt er geen totale investeerdersstaking – door het onderlinge concurrentiegeweld vallen er her en daar nog genoeg graantjes op te pikken. Het neemt niet weg dat de mediawereld – ook de Nederlandse – de komende tijden meer behoefte aan emotionele en idealistische bindingen zal krijgen. Waar vind je die en hoe mobiliseer je ze, dat wordt een belangrijke vraag.