Column no. 3 van Charles Groenhuijsen
Wat is ‘goed nieuws’ eigenlijk? En is het wel nieuws? Of alleen maar fluffy onzin die niet in een serieuze krant thuis hoort?
Pieter Broertjes heeft de toespraken die hij hield als voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren gebundeld. Je leest over alle moedige pogingen van Pieter en zijn collega’s om voor onze kinderen en kleinkinderen het instituut krant te behouden. Ik hoop oprecht dat het ze lukt.
Broertjes bespreekt de opties om kranten aantrekkelijker te maken. De aanpak, waarbij ‘goed nieuws’ meer ruimte krijgt, wijst Broertjes subiet af. Premier Balkenende heeft daar ook al eens voor gepleit. Maar wij journalisten moeten daar een beetje om grinniken. Die JP toch! Je kunt merken dat hij geen journalist is.
Feel-good journalistiek
Pieter Broertjes zei er dit over: “Hoed je voor een soort feel-good journalistiek. In Amerika zijn er genoeg voorbeelden van kranten (The Miami Herald) die door zo’n koerswijziging alleen maar verder in de versukkeling raakten. Lezers bleken toch de voorkeur te geven aan serieuze en kritische berichtgeving.”
Oei, dat is een rare tegenstelling die de hoofdredacteur van de Volkskrant ons hier voorschotelt. Of goed nieuws (bah!). Of serieus en kritisch (hoera!). Volgens mij is er een tussenweg.
In verband met een boek dat ik aan het schrijven ben, volg ik met bovengemiddelde belangstelling de berichtgeving in en over Nederland. Bijvoorbeeld over allochtonen. De toon van de berichtgeving is meestal negatief.
Schrijnende achterstanden
Zo publiceerde het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) een rapport over allochtone vrouwen. Daar is nog veel mis mee (culturele achterstand met alle gevolgen van dien). Vrijwel overal zag je krantenkoppen over die schrijnende achterstanden.
Pieters eigen Volkskrant was een prettige uitzondering want zijn verslaggever Margreet Vermeulen ging – behalve het persbericht – het rapport zelf lezen. Daarin staat óók dat het met een groeiende groep allochtone vrouwen steeds beter gaat. Waarom horen we daar zo weinig over? Mag ik een reportage lezen over die vrouwen?
Nog een voorbeeld. Een rapport over allochtonen studenten op de PABO’s. Wist u dat de helft de studie niet afmaakt? ’t Is me toch wat! Maar ik denk: Hoeveel allochtone PABO-ers waren er tien jaar geleden? Hoeveel studeerden er toen af? Wat is de verwachting voor de komende jaren? Waar is het interview te lezen met een Turk of Marokkaan die wél afstudeerde?
Een laatste voorbeeld. Wist u dat er nog steeds bedroevend weinig allochtonen bij de politie werken? NOVA sprak er opgewonden schande van. De streefgetallen worden niet gehaald. Die agenten ondervinden discriminatie binnen het corps (“U hoort er nog niet bij”). En binnen de eigen allochtone groep (“Je hoort er niet meer bij”).
Ik heb bewondering voor elke buitenlander die toch een blauwe pet opzet. En hoeveel buitenlandse agenten waren er tien jaar geleden? En nu? En over vijf, tien jaar? Dan krijg je vast een beter beeld. Mag ik een reportage zien/lezen over een geslaagde allochtoon-met-pet?
Gouden Bruiloften
Ik ben met het met Pieter Broertjes eens dat ‘goed nieuws’ geen criterium mag zijn. Dat is de categorie Zilveren Jubilea en Gouden Bruiloften. Nieuws is alles wat sterk afwijkt van het gangbare. En alles wat afwijkt van wat lezers, kijkers en klikkers verwachten. Als je genoemde nieuwsfeiten langs die maatlat legt, had je tot hele andere berichten kunnen komen: De vooruitgang van vrouwen; de groei in allochtone PABO-leerlingen; de moed van allochtone agenten.
In de research voor het boek probeer ik dingen op te sporen die beter gaan dan de meeste Nederlanders denken. Centraal daarin staat het begrip ‘empowerment’. Ik ben heel erg tegen activistische journalistiek. Dat leidt tot malle, selectieve nieuwskeuzes. Maar ik ben heel erg voor journalistiek die mensen sterker maakt.
De spiegel van Nederland
Als Nederland veel op zichzelf moppert is dat immers ook onze schuld. Journalisten houden immers de spiegel op waar Nederland in kijkt.
We moeten ellende en onrecht niet onder het tapijt schoffelen. Ook moeten we machthebbers hinderlijk volgen en blijven betrappen op hun missers. Maar we moeten met evenveel energie op zoek naar al die landgenoten die – vaak tegen de verdrukking in – op bewonderenswaardige wijze iets moois van hun leven en dus van Nederland maken.
Dat is – als je het wilt zien – gewoon ‘nieuws’. Wie weet is het zelfs nieuws dat krantenlezers aanspreekt. Wat is er mis met een snippertje feel-good journalistiek temidden van die ontembare tsunami aan feel-lousy journalistiek?
Charles Groenhuijsen
PS. De echt oplettende lezer zal me voor de voeten gooien: “Waarom die ene opmerking van Pieter er uit lichten en niks zeggen over de vele verstandige dingen die hij in al die jaren zei..”.
Niks tegen in te brengen. Hij zei ook veel verstandigs…
4 reacties