Als je een artikel publiceert op internet, heb je potentieel een miljardenpubliek tot je beschikking. Dat klinkt leuk natuurlijk, maar zegt helemaal niets over het werkelijke aantal lezers van je site of weblog. Om inzicht te krijgen in bezoekersaantallen zijn er handige tooltjes beschikbaar, de zogenaamde tellers, die een scala aan statistieken kunnen genereren om te helpen het websitebezoek te analyseren. Wat voor tellers zijn er? Hoe werken ze? En hoe kies je een teller die bij je past? Een overzicht.

Is het eigenlijk wel nodig om te weten hoeveel bezoekers je weblog of site heeft gehad? Ik heb wel eens iemand horen zeggen dat bezoekersaantallen hem niet interesseren omdat het schrijven op zichzelf al voldoende motivatie is. Fijn dat er nog idealisten zijn, maar als je enkel schrijft voor het schrijven, publiceer het dan alsjeblieft niet op het internet, maar krabbel het dan lekker in een schriftje dat je opbergt in een afgesloten bureaulade. Conclusie: het meten van bezoekersaantallen moet.

Wat je met de metingen doet, dat hangt sterk af van de situatie. Websitestatistieken kunnen gebruikt worden om advertentie-inkomsten te vergroten, maar ook om het ideale moment voor publicatie van een nieuw artikel vast te stellen, of om in te spelen op de informatie waarnaar de meeste interesse uitgaat, of meer in het algemeen aanpassingen te doen in het belang van de lezers en dus ook in het belang van jezelf

Kijkonderzoek
Om de kijkcijfers van televisieprogramma’s te bepalen, moet de Stichting Kijkonderzoek behoorlijke moeite doen de relevante gegevens te verzamelen. Zij heeft daartoe een beperkte, maar statistisch representatieve, groep van huishoudens geselecteerd, waarvan de gezinsleden en gasten precies moeten aangeven wanneer ze televisie kijken. Speciale apparatuur houdt dan bij waar ze naar gekeken hebben.

Vroeger, toen ik nog klein (en evenredig naïef) was, heeft iemand me eens wijsgemaakt dat de televisie automatisch een signaaltje terugstuurt naar de omroep met gegevens naar welk programma wij zitten te kijken. Dit was meteen een plausibele verklaring voor de toentertijd talrijke onderbrekingen (“even geduld a.u.b.”). Dat zou het moment zijn waarop de data verzameld wordt. Grote onzin uiteraard.

Op internet zijn de rollen omgedraaid: meten op de wijze waarop kijkcijfers worden bepaald is niet realistisch voor de gemiddelde website, maar de lezer van een webpagina een signaal laten terugsturen is technisch gezien kinderspel. De webbrowser doet dit al. De browser geeft door aan de server wat het IP-adres is waar de pagina naartoe moet worden gestuurd.

Met een paar regels Javascript in de webpagina kan aanvullende informatie worden opgevraagd en doorgegeven. Daarvoor is wel medewerking van de lezer vereist, want Javascript kan worden uitgeschakeld via de instellingen van de webbrowser. Het komt echter maar zelden voor dat een gebruiker dit doet. Onbewust werken bijna alle bezoekers mee aan het verzamelen van deze gegevens.

Logfile of teller
Die verzamelde bezoekersinformatie moet vervolgens worden opgeslagen, en hier zijn er twee verschillende mogelijkheden: de informatie kan worden opgeslagen op de server waarop ook de webpagina’s staan, in een logfile, óf de gegevens worden verzameld op een andere server, waarbij we spreken van een service of de populaire benaming ‘teller’.

Logfile-analyse wordt door veel providers aangeboden als onderdeel van het hostingpakket. Een bekende logfile-analyser is Webalizer. Voordelen van logfile-analyse zijn dat in principe alle informatie aanwezig is, en dat er geen aanpassing aan de webpagina’s hoeft te worden gedaan. De statistieken zijn echter meestal Spartaans. Er zit mogelijk ook ruis in de data, juist omdat alles wordt opgeslagen: ook bezoekjes door robots (programmaatjes die het web doorlopen).

De teller stuurt de informatie dus door naar een server van de firma die de tellerservice aanbiedt. Een mogelijk nadeel is, dat dit doorsturen kan mislukken. Daarom is de informatie theoretisch niet compleet. Geen twee tellers geven dan ook precies dezelfde aantallen voor websitebezoek, zelfs als ze op dezelfde pagina staan.

Wel zijn de data van een teller vrij van ongewenste ruis, omdat robots de tellercode, die aan de webpagina’s moet worden toegevoegd, niet uitvoeren, en de leveranciers van tellers andere ongewenste data, bijvoorbeeld van spammers, filteren. Het grootste voordeel van de teller is de beschikbaarheid van rapporten en grafieken die zijn toegesneden op efficiënte analyse van websitebezoek. Daarom hebben tellers de voorkeur waar het gaat om het meten van websitebezoek.

Mogelijkheden
Het is onmogelijk alles op te sommen waarover tellers kunnen rapporteren. Zo zijn er naast de totale bezoekersaantallen, ook overzichten per jaar, maand, week, dag en uur, absolute aantallen, maar ook gemiddelden, prognoses en topdagen. Vaak worden terugkerende bezoekers herkend. Ook andere informatie over de bezoekers kan opgevraagd worden: in welk land wonen ze, welke browser gebruiken ze, hoe groot is hun monitor. Veel tellers geven ook aan welke pagina’s of artikelen het meest zijn gelezen.

Wie zich wel eens afvraagt waar zijn bezoekers vandaan komen, moet een teller nemen, want die geeft het antwoord. De ‘referrer’ is een technische term voor de pagina waar een link staat naar jouw site of weblog. Als iemand klikt op die link, dan wordt de referrer toegevoegd aan jouw tellerstatistieken. Deze informatie is goud waard, want op het web geldt: “Er wordt naar mij gelinkt, dus ik besta (connector ergo sum)” [1].

De beste tellers
Er zijn tellers waarvoor betaald moet worden, maar er zijn ook veel gratis tellers beschikbaar die voor de meeste niet-professionele sites meer dan toereikend zijn. Een gratis teller verplicht soms wel tot het plaatsen van een klein plaatje op de site. Enkele gratis tellers maken het te bont met popup-advertenties, die wil je liefst vermijden. Op tellertest.com wordt een groot aantal gratis tellers met elkaar vergeleken aan de hand van criteria zoals inhoud, uiterlijk, en betrouwbaarheid. De top3 met beste tellers volgens tellertest.com:

1. OneStat Free
2. StatCounter
3. CQ Counter

Niet vermeld op tellertest.com, maar wel gratis, is Google Analytics. Dit statistiekenpakket is uitgebreid, maar meer toegesneden op professioneel gebruik, en daarom alleen aan te raden voor de veeleisende, gevorderde webmaster. Als je deze Rolls Royce onder de tellers op je website wilt, dan moet je hopen op een uitnodiging van Google; vanwege grote toeloop laten ze mondjesmaat nieuwe gebruikers toe.

Nog een laatste tip: met een teller op je site is de verleiding groot om veel tijd aan websiteanalyse te besteden, maar laat dit vooral niet ten koste van het schrijven gaan.

[1] bron: nl.wikipedia