Burgerjournalistiek. Is het een modegril, een bedreiging voor de bestaande journalistiek, een mooie aanvulling daarop of eigenlijk een verkeerde term? Het is in ieder geval een controversieel onderwerp. Zoveel is wel duidelijk na de discussies over burgerjournalistiek van de laatste weken. Een chronologisch overzicht van de artikelen die de afgelopen weken op De Nieuwe Reporter en elders zijn verschenen.

27/5: Burgerjournalistiek: Liever een ivoren toren dan de cavia van de buren (Joost van Velzen, Trouw)
“Kritische noten kraken over een zaak als burgerjournalistiek, je durft het haast niet, want er wordt al snel gesproken over ivoren torens, kogels die van links komen en weet ik wat allemaal. Toch waag ik het er hier op. Held die ik ben. Speurend naar journalistiek gedegen weblogs, kwam ik namelijk maar tot één conclusie: ze bestaan bijna niet.”

31/5: Klik, stuur en verkoop! (Annelies Kuiper, NRC Handelsblad)
“Iedereen met een camera in zijn mobieltje kan een foto maken die interessant is voor de krant. Dat betekent nog niet het einde van de gewone fotojournalistiek.”

18/6: De verzonnen oorlogsveteraan en de burgerjournalistiek
Twee lezersbijdragen die in NRC Handelsblad verschenen, bleken te zijn verzonnen. Een tegenslag voor de burgerjournalistiek?

20/6: HetVrijeVolk: kracht en tragiek van de anonieme burgerjournalist (Duns Ouray, DNR)
“Burgerjournalistiek is een bron van authentieke, verrassende opinies. Oorspronkelijke ideeën. Daar kan de gevestigde pers nooit mee concurreren, omdat zij nu eenmaal gevestigd is. Tegelijkertijd is het onze tragiek dat weinig mensen belangstelling hebben voor oorspronkelijke ideeën. We kijken nu eenmaal liever naar Angelina Jolie.”

24/6: Burgerjournalistiek (2) (Joost van Velzen, Trouw)
“Op internet is iedereen verantwoordelijk en tegelijkertijd niemand. Het is de reden dat het zo’n fantastisch medium is. Het is echter een handicap voor wie op zoek is naar betrouwbaar nieuws.”

28/6: Oproep voorbeelden burgerjournalistiek levert weinig op (DNR)
Een oproep van Trouw-journalist Joost van Velzen om voorbeelden van Nederlandse burgerjournalistiek op internet te mailen, heeft weinig reacties opgeleverd. Hij ontving welgeteld zeven e-mails van lezers.

30/6: De verdieping van Trouw: over burgerjournalistiek (Edwin Mijnsbergen, Digitaal Inlichtingenwerk Zeeuwse Bibliotheek)
“Heel veel weblogs ambiëren de burgerjournalistiek helemaal niet maar richten zich louter op korte verslagjes van evenementen en gebeurtenissen en willen de lezers voorzien van nuttige links en achtergrondinformatie bij een bepaald onderwerp. Door het gebruik van zoekmachines voor weblogs, zoals Technorati, worden geïnteresseerden in staat gesteld om de meningen van velen te lezen, verschillende links en invalshoeken te bekijken, door te graven. Elk weblog, klein of groot, kan daar een bijdrage aan leveren. Soms zijn blogposts voorzien van foto’s waarover de journalistiek niet eens beschikt.”

5/7: Gewone mensen kunnen ook nieuwsjagers zijn (David Haakman en Ingmar Vriesema, Nrc.next)
“Dankzij internet is de rol van burgers in de media vergroot. Zodra zij bijdragen leveren, moeten journalisten doen wat zij altijd doen: feiten checken.”

5/7: Journalistiek is wel een echt vak (Dick van Eijk, Nrc.next)
“Journalistiek is waarheidzoekend verhalen vertellen zonder wettelijke grondslag, primair ten dienste van burgers. Daarmee is de journalistiek redelijk afgebakend ten opzichte van de belangrijkste aanpalende disciplines zoals politiek, wetenschap, literatuur, recht en accountancy. Veel ‘burgerjournalistiek’ is echter eerder het digitale equivalent van een conversatie aan de dorpspomp. Waarnemingen, opinies, roddels en feiten gaan naadloos in elkaar over. Gezellig, prikkelend – ja. Maar waarheidszoekend? Feiten checkend? Hoor en wederhoor toepassend? Hooguit soms.”

5/7: Maar zijn journalisten dan wél betrouwbaar? (Nrc.next)
Overzicht van onbetrouwbare journalistiek.

5/7: Burgerjournalistiek in de praktijk (Nrc.next)
Voorbeelden van burgerjournalistiek.

5/7: Publieke conversatie of journalistiek (Henk Blanken, Mediablog)
“Een definitie is zo goed als de mate waarin ze geaccepteerd wordt. En in de alledaagse praktijk is journalistiek wat in de krant staat, sterker nog: wat in de krant staat, is volgens de meeste lezers van die krant ook de waarheid (en volgens veel niet-lezers is dat al lang niet meer vanzelfsprekend).”

6/7: Journalist, wie of wat is dat? (Alle Wijmenga, De wereld van en volgens Alle)
“Het mag duidelijk zijn, Journalisten voelen zich bedreigd. Vooroplopend in de weblog ontwikkeling hebben zij een ‘publicatie-beest’ in de samenleving los gemaakt dat onstuitbaar lijkt. Sommige media geleerden vrezen zelfs dat de weblog hausse tot gevolg heeft dat lezers hun informatie primair aan deze bronnen gaan ontlenen. Persoonlijk lijkt mij dat sterk. Ondenkbaar zelfs.”

6/7: NRC stelt teleur met burgerjournalistiek-special (Jaap Stronks, Ditisberry.nl)
“Eerst wordt het begrip ‘journalistiek’ gedefinieerd (met het plegen van hoor en wederhoor als belangrijk criterium) en vervolgens wordt gekeken of burgerjournalistiek aan de omschrijving voldoet. Nee, natuurlijk niet, maar nieuwe ontwikkelingen kun je ook niet begrijpen met een oud referentiekader. Webloggers bijvoorbeeld plegen veel minder hoor en wederhoor omdat iedereen toegang heeft tot het publieke debat, en het dus niet noodzakelijk is dat 1 persoon wordt aangewezen om alle meningen te verzamelen en ze samen in een coherent verhaaltje te gieten.”

6/7: ‘Burgerjournalistiek is verkeerde term’ (DNR)
Het genre dat nu wordt aangeduid als ‘burgerjournalistiek’ kan beter worden omschreven als ‘publieke conversaties’. Dat schreef Dick van Eijk woensdag in Nrc.next dat zijn coververhaal wijdde aan burgerjournalistiek. Henk Blanken, Jaap Stronks en Stan van Houcke bekritiseren het betoog van Van Eijk.

6/7: Nieuw journailleren (Martin Sommer, de Volkskrant)
“Burgerjournalistiek klinkt prachtig, maar ik vrees dat elke blogger zachtjes meezaagt aan de poten van de krant. Als wij propageren dat onze journalistenwaarheid net zo goed is als de lezerswaarheid, waarom zouden die lezers dan nog een krant kopen? De Franse filosofen die indertijd de waarheid hadden afgeschaft, deden dat op z’n Frans door eerst de dood van het boek te verkondigen en toen de dood van de hoogleraar. Gaan wij binnenkort de necrologie van de journalist schrijven?”

6/7: Kinnesinne (Eric van den Bosch, Log.komma.net)
“Martin Sommer meent in Gemengde berichten van 6 juli – niet voor de eerste keer, als ik het goed heb – eens lekker goedkoop uit te moeten halen naar ‘burgerjournalistiek’. Zo langzamerhand word ik redelijk moe van die journalisten die me gaan vertellen dat er helemaal niets deugt van mijn schrijfsels en dat ik me al helemáál geen journalist moet gaan noemen.”

6/7: Media zijn bang voor burgerjournalistiek (Jeroen Mirck, Adfoblog)
“Essentie van de discussie is de term ‘burgerjournalistiek’. Die stuit menig journalist tegen de borst, omdat hij de (blog)berichten van al die ‘kletsmajoors’ (Sommer) gelijkschakelt aan het ambacht van de journalist. Een semantische discussie dus, vaak gelardeerd met het gemakkelijke argument dat amateur-journalisten niet altijd hoor en wederhoor plegen.”

7/7: Angst is een slechte raadgever (Geert-Jan Bogaerts, Volkskrantblog)
“Ik heb veel sympathie voor het pleidooi van Sommer, vooral waar hij oproept om waakzaam te zijn en te zorgen dat traditionele waarden van de journalistiek niet verloren gaan. Een streven naar objectiviteit, het plegen van hoor en wederhoor, het feitenonderzoek, het scheiden van feit en opinie: het zijn allemaal karakteristieken van het journalistieke metier die het waard zijn om behouden te blijven. Wat ik minder sympathiek vind en ook niet zo goed begrijp, is Sommers kennelijke angst dat deze waarden worden bedreigd door het fenomeen van de burgerjournalistiek.”

7/7: Waarom een goede definitie van journalistiek belangrijk is (Dick van Eijk, DNR)
“Dat we journalistiek moeten onderscheiden van andere disciplines, daarvan ben ik overtuigd. Als we ons vak willen kunnen verdedigen, moeten we het eerst afbakenen. En verdedigen is nodig, want de journalistiek ligt van alle kanten onder vuur: van politiek, uitgevers, dotcoms én burgers.”

10/7: De Burgermansjournalist (Okke Ornstein, DNR)
“De burger is steeds beter geïnformeerd en steeds beter in staat zélf feiten te checken op officiële websites en informatie te vergelijken met die in andere publicaties, die van persbureaus of op blogs van auteurs dicht bij het onderwerp. We hebben geen parlementaire verslaggever meer nodig om te weten te komen wat zich in het parlement afspeelt.”

10/7: Dick van Eijk antwoordt zijn critici (Dick van Eijk, DNR)
“Het is mooi als een bijdrage veel debat losmaakt, maar het is jammer als de meeste reacties voorbijgaan aan waarom het in de oorspronkelijke bijdrage gaat. Dat laatste is het geval: mij worden dingen verweten die ik de verste verte niet geschreven heb, en mij worden motieven in de schoenen geschoven die ik niet heb (om vervolgens die motieven te bestrijden).”

11/7: Het aangekondigde einde van de burgerjournalistiek (Henk Blanken, Mediablog)
“Binnen enkele jaren zal het gevecht voorbij zijn, en ja, de nieuwe media winnen. Tegen die tijd zal de oude journalistiek de nieuwe hebben geïncorporeerd, en ontstaat wat Jeff Jarvis networked journalism noemt.”

11/7: Gatekeeping wordt: gatewatching (Matthijs van den Broek, DNR)
“Gatewatchers, in grote tegenstelling tot de meer traditionele gatekeepers, sturen hun lezers aan de hand van hyperlinks het hele internet over, in de richting van additionele informatiebronnen die context bieden. Gatewatchers linken naar een veelheid aan informatie en becommentariëren de bron, terwijl gatekeepers de informatie in hapklare, geredigeerde brokken aanbieden.”

11/7: De bronnen beginnen voor zichzelf (Erik van Heeswijk, Sargasso)
“Veel journalisten geloven niet dat nieuwsconsumenten in de toekomst wel eens genoegen kunnen nemen met de oorspronkelijke bron van hun verhaal, in plaats van de gestileerde versie in de krant te lezen. Als je hen dan vertelt dat Jan Marijnissen een aardig succesvol weblog heeft en dat de lezers van dat medium de journalist niet meer nodig hebben om over hem en de SP te lezen, schudden ze meewarig het hoofd.”

Dit overzicht is niet volledig. Interessante bijdragen van langer dan twee maanden geleden (denk aan het goede onderzoek van Leendert van der Valk naar burgerjournalistiek in Nederland) zijn er niet in opgenomen. Aanvullingen met links naar recente stukken zijn welkom.