Het Algemeen Dagblad is lange tijd geroemd om de infographics die de krant gebruikte ter illustratie bij zijn verhalen. Maar de mogelijkheden die de animatietechniek Flash biedt, worden nu door geen van de Nederlandse kranten gebruikt om duiding en achtergrond te geven in hun webedities.

Met landkaarten, zoals die van Google Maps, kunnen webuitgaven eenvoudig grote hoeveelheden informatie helder ontsluiten. Een Nederlandse database die zich bij uitstek leent om geplot te worden op een landkaartsite is die met de schoolprestaties, zoals jaarlijks onderzocht door dagblad Trouw. Die data worden nu als PDF-bestanden ontsloten via de site van Trouw, een ongebruiksvriendelijke interface. Ook de resultaten van de landelijke onderzoeken die het Algemeen Dagblad regelmatig houdt, zijn uitstekend weer te geven op een digitale landkaart.

Google Maps
Verscheidene nationale en internationale internetbedrijven bieden sinds enige tijd diensten aan waarbij sitebezoekers plattegronden en satellietbeelden van nagenoeg alle grote steden in de wereld tot in detail kunnen bekijken. In Nederland is Lokatienet daar een voorbeeld van. In de Verenigde Staten zijn dat onder meer Google en Microsoft, met respectievelijk Google Maps en Windows Live Local.

Google biedt programmeurs als één van de weinigen een extraatje. Het zoek- annex advertentiebedrijf biedt externe ontwikkelaars de optie om hun eigen informatie op de landkaarten te plotten. Dat kan via een gratis te gebruiken zogeheten API. Het maakt niet uit wat voor soort informatie men op de landkaarten wil plotten. Het kunnen foto’s zijn, maar ook verkeersinformatie of nieuwsberichten. Bezoekers van sites die daarvan gebruikmaken, kunnen tot op straatniveau actuele informatie en achtergronden tot zich nemen.

Het weblog Google Maps Mania beschrijft aan de lopende band nieuwe initiatieven van ontwikkelaars, particulieren en professionals, die landkaarten verrijken met nuttige informatie.

Wat kunnen Maps?
Een simpel Nederlands voorbeeld van het nut van dit soort landkaarten is te zien op huizensite Funda.nl. Een woningzoeker die een mogelijk interessant huis ziet, kan via het tabblad ‘kaart’ zien waar het object zich geografisch gezien bevindt. Funda plot een icoon van het object op de kaart aan de hand van de lengte- en breedtegraad. eBay Nederland past een vergelijkbare techniek toe bij zijn proeftuintje Marktkijker.nl. Marktkijker is een zoekmachine die put uit de informatie van zowel veilingsite eBay.nl als Marktplaats.nl. Gebruikers van de zoekmachine kunnen ervoor kiezen om de zoekresultaten te tonen op de kaart van Nederland, geen tekst dus maar een infographic. Dat biedt overzicht in één oogopslag. Concurrent Speurders.nl biedt een vergelijkbare optie, maar gaat behoedzaam om met de privacy van zijn klanten.

Journalistieke toepassingen
Dit soort landkaarten kan ook van nut zijn voor journalisten. En wel op twee manieren, als maker en als gebruiker. Het eenvoudigste voorbeeld is het volgende. De redactie van een webuitgave plaatst een verhaal online dat een gebeurtenis in de fysieke wereld beschrijft. De redactie kan beslissen om de exacte locatie van de gebeurtenis aan te duiden op een landkaart. Moeilijk en tijdrovend? Nee, het is een handeling die een matig technisch onderlegd computergebruiker in hooguit een uur zal realiseren. Iedere volgende keer zal sneller gaan. De grootte van het landkaartje is vast te stellen naar wens.

Om een Google Map op een site te plaatsen, dient de redacteur eerst een Google Map API-sleutel aan te vragen. Dat is gratis, en kan hier op Google.com. Na aanmelding toont Google een brok HTML-code die direct naar de betreffende site gekopieerd kan worden. De kaart staat nu al online. De Google-documentatie geeft uitvoerige instructies over het plotten van ‘ballonnetjes’ op een landkaart, om locaties aan te duiden, en daar al dan niet foto’s of hyperlinks in te verwerken.

De kaart die nu online staat, zal overigens de Verenigde Staten laten zien. Met de volgende handeling is het focaal punt naar Nederland te sturen: ga naar Maps.google.com en navigeer naar Nederland. Zoom in op de gezochte locatie. Klik vervolgens de rechtsboven op ‘Link to this page’. Op het eerste oog is er niets veranderd. De scherpe kijker zal echter constateren dat het internetadres van de pagina is gewijzigd. In de adresbalk staat nu de lengte- en breedtegraad van de aangewezen locatie. Kopieer de betreffende coördinaten naar de eigen Google Map en het focaal punt is gewijzigd.

Bovenstaand voorbeeld is een betrekkelijk eenvoudige, maar voor de lezer al een nuttige verrijking van een tekst. Met de navigatieknoppen van de landkaart kan hij bovendien door de buurt of stad navigeren en ervoor kiezen een ’stratenboek’-interface te gebruiken of satellietbeelden, of een combinatie daarvan.

Voortvloeisel of ondersteuning journalistiek
Robert Jan de Heer zette een stap verder toen hij Misdaadkaart.nl ontwikkelde. Hij plot geen statische informatie op de landkaart van Nederland, maar dynamische. De site toont per stad in welke straat of buurt welk soort ongeval, wantoestand of misdaad is gebeurd. De bezoeker van Misdaadkaart.nl navigeert naar een stad naar keuze en ziet een overzicht van recente ‘misdaden’. Iedere gebeurtenis is op de landkaart geplot en voorzien van een eigen kleur en hyperlink. De getoonde informatie past zich constant aan aan de actualiteit en bouwt, voor het historisch perspectief, een databestand op met alle vroegere voorvallen. De bezoeker ziet derhalve niet enkel wat er zojuist is gebeurd in een buurt, maar ook wat er afgelopen maanden gebeurde. Kortom, een karakterisering van een wijk of stad. Misdaadkaart.nl is geïnspireerd op Chicagocrime.org.

De Heer, afgelopen jaren in dienst bij de Volkskrant, Trouw en het Nederlands Dagblad, licht toe: “De site is gebaseerd op publicaties van de Nederlandse politie, persberichten op de sites en via e-mail. Aangezien er geen centraal bestand is, moet ik die mails zelf inlezen en verwerken. Dat is een geautomatiseerd proces. Van ieder bericht wordt aan de hand van een zelf ontwikkelde database gekeken in welke stad en straat iets voorviel. En welk type voorval het was. Het systeem bekijkt of het gaat om een ongeluk, diefstal, overval of bijvoorbeeld inbraak. De locatie-informatie is op dat moment nog niet voorzien van lengte- en breedtegraad. Die toevoeging vindt plaats bij een externe partij. Dat kan bijvoorbeeld bij Geodan of Locatienet.” De retour ontvangen data worden vervolgens op de Google Map geplot.

Per maand ontvangt De Heers site tussen de 80.000 en 100.000 unieke bezoekers, die in totaal en half miljoen pageviews genereren. Dat is omgerekend ruim 5 pagina’s per unieke bezoeker per maand. De bouw van de site vergde in de avonduren tussen een half jaar en drie kwart jaar tijd. De site is kostendekkend met behulp van tekstadvertenties en beeldreclame.

Misdaadkaart.nl is niet de enige site die is ontwikkeld met een krantenredactie op de achtergrond. NRC Handelsblad onderhoudt nog steeds de site We The People, een debatsite over Nederland in Europa. Een vast onderdeel van de NRC-site is een Google Map. Lezers van de krantensite kunnen zelf gemaakte foto’s opsturen met een beschrijving erbij. Daarmee brengt de lezer zíjn ‘Europa-gevoel’ in beeld.

De Heer: “Redacties laten op internet veel liggen. Er is veel informatie beschikbaar in databases, maar men klooit met de wijze waarop die informatie op het web gezet kan worden. Er wordt nu veel met lijstjes gewerkt. Maar een landkaart maakt informatie snel en helder inzichtelijk. De rol van de hoofdredactie, of uitgever, hierin is een faciliterende”, meent de misdaadkaartmaker. “De middelen moeten beschikbaar zijn voor de redactie om hun databases en andere informatie in de juiste vorm te gieten. Het is slim om een internetbedrijf achter de hand te hebben, om snel technisch te kunnen handelen indien nodig.”

Voorloper
De landkaarten en geplotte informatie blijven altijd publiek beschikbaar en kunnen zonder al te veel inspanning automatisch worden bijgewerkt, zoals niet enkel Misdaadkaart.nl laat zien maar ook de landkaarten op sites als Funda, Marktkijker en Speurders. Permanente bronnen van actuele informatie en historische naslagwerken blijken zich op internet veelal te ontwikkelen tot vaste ankers die zich mogen verheugen in groeiende aantallen terugkerende bezoekers. Bovendien kunnen de historisch opgebouwde gegevens van een landkaartsite (bijvoorbeeld de meest bekeken locaties of populairste zoekopdrachten) een bron zijn voor nieuws.

De Engelse publieke omroep BBC is wereldwijd een voorloper in de wijze waarop het zijn digitale informatie ontsluit. De organisatie biedt vele tientallen RSS-feeds, XML-data die op bijvoorbeeld kaarten geplot kunnen worden, met nieuws, weer- en verkeersinformatie. De omroep biedt eveneens een zoek-API en een API om geografische locaties te bepalen. Anders verwoord: de omroep biedt programmeurs toegang tot het kennishart van de omroep. Waar de data ook worden gebruikt, uiteindelijk leiden ze terug naar BBC-site.

De Engelse programmeur Dom Ramsey toont op Dynamite.co.uk hoe landkaarten gebruikt kunnen worden om nieuws, foto’s en andere typen informatie te plotten.