De makelaar, de priester en de journalist

Ik was vroeger makelaar. Toch bleef het een mysterie waarom klanten mijn courtage wilden betalen. Immers, ik was geen bouwkundige, en ook geen advocaat. Een makelaar geeft dan ook geen enkele garantie af.

Mijn klanten betaalden mij omdat ze geloofden dat ik het Geheim van de Markt kende. Dat ik wist hoeveel een appartementje mocht kosten.

Dat is een mythe. De waarde van een pand is wat de klant er voor wil betalen. Een betere definitie is er niet. Het is dus juist de klant die waarde kent. Niet de makelaar.

De makelaar opereert in een volstrekt subjectieve omgeving. Maar zijn bestaansrecht is de illusie van objectiviteit. De makelaar zou De Echte Waarde kennen.

De enige objectieve waarde van de makelaar ontleent hij aan zijn informatievoorsprong. Hij kan in de computer kijken welke panden voor hoeveel verkocht zijn. En internet knabbelt volop aan deze informatievoorsprong.

De priester opereert ook in een volstrekt subjectieve omgeving. Ook hij ontleent zijn bestaansrecht aan de illusie van religieuze kennis. Het idee dat een priester dichter bij God zou staan.

Maarten Luther heeft die mythe doorgeprikt. Dat is een onvergeeflijke, maar ook onherstelbare fout geweest. Als de dominee je niet bevalt, dan begin je gewoon je eigen kerk. Immers de dominee staat niet dichter bij God dan de leek.

En wat is het resultaat? Een ongekende religieuze versplintering. Een kakofonie van religieuze boodschappen. Zijn we daar beter van geworden? Zijn Protestanten gelukkiger dan Katholieken? Zijn zij dichter bij God?

De journalist heeft ook zo’n beroepsmythe. Hij zou Objectief, Deskundig en Zorgvuldig zijn. Hij zou kennis hebben van Het Ware Nieuws. En wij willen betalen voor de krant, waarin hij De Boodschap verspreidt.

Maar nu dreigt het internet deze mythe door te prikken. Rathergate, de vervalste foto’s van Reuters, de aanvallen van GeenStijl op ‘de Azijnbode’. En bovendien neigt de journalistiek er zélf naar om haar informatievoorsprong (middels check en double-check) overboord te zetten ten gunste van kostenbesparingen en tijdswinst.

Wat te doen? Carel Kuyl (NOVA) en Hans Laroes (NOS Journaal) weten het wel: de mythe moet in stand blijven. Het is immers het bestaansrecht van de journalistiek.

15 reacties

  1. Johan schreef op 17 oktober 2006 om 18:39

    Geweldig! Leuke ‘aanval’ op de journalistiek. Toch, de journalist kan m.i. wel objectief, deskundig en zorgvuldig zijn. Hij moet het alleen wel willen. Daar schort het denk ik vaak aan. Liever een snel leuke informatie, dan ook goede en betrouwbare informatie. Snelheid is leuk, maar het komt vaak niet ten goede aan de betrouwbaarheid.

    GeenStijl e.d. zijn dan misschien de luis in de pels van de gevestigde media, toch vervullen ze een belangrijke taak: de gevestigde media aanporren tot zelfreflectie en betere betrouwbaarheid. Het kan volgens mij dus niet kwaad om af en toe de steken van GeenStijl etc. te aanvaarden en te streven naar verbetering.

  2. Alex schreef op 18 oktober 2006 om 00:28

    De mythe van objectiviteit is inderdaad een onjuiste, maar dat wil niet zeggen, dat het tegenovergestelde dan per definitie waar is. Zoals al werd geschreven: Zijn de Protestanten nu dchterbij God? Strijd tegen iedere gevestigde orde heeft enkel zin, wanneer zij deze orde in wezen behoud en verbetert, niet tenietdoet en vervangt. Wat betreft de journalistiek mogen we hopen, dat relschoppers als GeenStijl hun scherpe ogen open houden, maar een algehele verschuiving lijkt mij niet wenselijk. Wat gaat er immers verloren? Daar ligt ook het antwoord op de vraag, wat die mythe eigelijk is. Niet de verheven objectiviteit, maar slechts hetgene dat er in de loop der jaren het meest dicht bij in de buurt is gekomen. De gevestigde orde in de journalistiek zou er daarom goed aan doen om de relschoppers serieus te nemen en de hand in eigen boezem te steken. Zwakte zit immers altijd van binnen.

  3. Ja dat ongenadige pak slaag voor het soort dat zich journalist noemt hadden ze al lang op zich afkomen. Dat rotzooit maar wat aan met de publieke opinie, in overeenstemming met de eigen overwegende geaardheid, Links, om de eigen heilstaat sneller te laten opdoemen maar ook om een gezellig samenzijn te krijgen tegen de gemeenschappelijke vijand Amerika, Israël en alles wat niet Links, mc of pc, is. Beter nog: verbroedering, evenals en samen met, hoe toevallig, de Ummah. Als Tony Blair heel voorzichtig zegt dat er andere tijden aanbreken en Jack Straw nog voorzichtiger zegt dat hij liever de sluier niet heeft in zijn land, KAN HET DAAR NU INEENS WEL daar in Engeland, dat de cordons worden geopend, de sloten van de monden gaan, de correctheid weer op de *journalistiek* betrekking heeft en niet op de politiek. Laat het tijdperk ook hier met een ontzettende knal doorbreken. Dank u, amen.

  4. Mensen hebben allemaal hun eigen waarheid. Wat is objectief? Een meter, een kilo, de wet van Ohm? Ja zelfs daar is aan te twijfelen binnen het ‘licht der eeuwigheid’.

    Laten we ons zelf de vraag stellen of we gewoon niet altijd alles geloven wat er gezegd of geschreven wordt. En ook dat is niet erg. Auteurs van boeken schrijven vaak fantasie, dat heeft niets met waarheid te maken, maar we lezen het toch (en nog steeds heel graag).

    Journalisten zijn auteurs die ‘dicht bij de waarheid’ opereren, wij zijn de afnemers van die waarheid en voegen daar onze eigen emotie aan toe. Eerst deelden we die in de huiskamer en met familie en vrienden (het verjaardagfeestje in de bekende kring) en nu delen we die via internet. Wat is het verschil? Ja, we hebben een nieuwe term ‘burger journalistiek’. Nou en….

  5. Begrijp ik het goed dat de schrijver denkt dat de burgerjournalistiek de traditionele journalistiek kan vervangen?
    In dat geval staart de schrijver zich naar mijn mening blind op het doel van de traditionele- en burgerjournalistiek objectief te berichten. Vanuit beide vormen wordt er met verschillende optiek naar zaken gekeken en dat is wat beide fenomenen bestaansrecht geeft.

    In plaats van over en weer modder te gooien kan er ook gezocht worden naar een synergie tussen de twee kampen. Een oplossing waar de nieuwsconsument het meeste baat bij heeft. Dat is immers toch het doel van deze site?

  6. Jan Flier schreef op 18 oktober 2006 om 10:05

    ‘Synergie tussen twee kampen’, (Roel Lutkenhaus) ben ik het mee eens.
    Een voorbeeld uit de praktijk: laatst heb ik onderstaande documentaire gezien, via internet, een onthullend en beklemmend verhaal maar niet passend in het huidige multiculturele en politiek correcte klimaat van de huidige omroep. Hoe kun je nu als betrokken burger het voor elkaar krijgen dat deze documentaire wordt vertoond?

    Documentaire: Islam, what the west needs to know

    Main Idea
    Virtually every major Western leader has over the past several years expressed the view that Islam is a peaceful religion. This claim, while widely circulated, rarely attracts serious public examination. Relying primarily on Islam’s own sources, this documentary demonstrates that Islam is a violent, expansionary ideology that seeks the destruction or subjugation of other faiths, cultures, and systems of government.

  7. Het voorbeeld van Jan Flier is te vergelijken met de complottheorieën over de aanslagen van elf september. Deze geruchten startten ook op het internet, omdat het ondenkbaar was dergelijke verhalen in de krant te zien. (zou snel als ‘entertainment over de rug van de slachtoffers’ gezien kunnen worden)
    Toen bleek dat er op het internet toch een vrij groot draagvlak bestond voor deze theorieën behandelden de kranten deze theorieën ook.

    Zo wordt internet (met de burgerjournalistiek in het bijzonder) gebruikt als podium voor mensen die iets te vertellen hebben maar geen ingang hebben bij de traditionele media.
    Een plek binnen de traditionele media, die dankzij de gevestigde namen een efficienter bereik hebben dan de hevig gefragmenteerde informatie op de miljoenen verschillende internetsites, wordt verworven wanneer blijkt dat er draagvlak is voor deze op het internet uiteengezette ideeën.

    Kortom, het is niet het één of het ander: het is in dit geval beide.

  8. Oobio schreef op 18 oktober 2006 om 12:36

    Wat niet wegneemt dat daarmee de is informatievoorsprong van traditionele media daarmee teniet is gedaan; op internet valt immers al het nieuws te lezen, met of zonder draagvlak. Als nieuwsconsument pas ik er persoonlijk voor om ervoor te kiezen alleen dat ‘nieuws’ te lezen welke de ‘draagvlaktoets’ heeft doorstaan van een op den duur ‘voorspelbare’ redactie. Bovendien is het dan alweer ‘oud nieuws’, immers, de nieuwsconsument beschikt over dezelfde gereedschappen als de redactie om het daadwerkelijke nieuws te ontdekken. Web 2.0 applicaties te over om deze stelling te onderschrijven.

  9. De journalisten in de gevestigde media worden betaald en hebben een budget voor onderzoek. Ze kunnen langer spitten en dieper wroeten. Zij nemen vaak het initiatief tot onderzoek.

    Geenstijl en kleine schreeuwlelijkerds als ik, reageren meestal op hetgeen zij produceren. Da’s wel zo makkelijk natuurlijk. Zonder de inspanningen van het verderfelijke journaille, zou Geenstijl meer moeite hebben om de dagelijkse schroberingen uit te delen. Ze hebben elkaar nodig en kunnen elkaar scherp houden.

    Ik ben er wel van overtuigd dat de bovenmedia teveel linksig dan wel politiek correct is.

  10. Daar heb je in principe gelijk in, alleen gaat die vlieger niet voor de gehele bevolking op.

    Er zijn namelijk volksstammen die wèl graag nieuws en achtergrond van een ‘voorspelbare’ redactie lezen. Sterker nog, dat voorspelbare element is wat de lezers en de krant bindt; de lezer kan zich identificeren met het merk en de redactie. Dit komt voornamelijk omdat de hele inhoud is aangepast op de optiek van de lezer. Noem het kortzichtig, feit is dat het werkt.

    Op blogs en burgerjournalistieke sites is dat ook het geval. Sargasso en GeenStijl hebben elk hun eigen stijl en publiek.

    Voordat de krantenlezende generatie is uitgestorven, zijn we een dikke dertig jaar verder. Jij en ik kunnen onze nieuwsbehoefte bevredigen op het internet, een groot deel van de krantenlezende generatie (nog) niet.

    Kortom, je hebt absoluut een punt: voor objectiviteit en actualiteit hoef je geen krant te lezen of het journaal te kijken. Voor journalistiek vanuit een andere optiek echter wel, en ik zou het daarnaast uiterst kortzichtig vinden om het grote deel van de bevolking dat (nog) geen gebruik maakt van internet over het hoofd te zien.

  11. Oobio schreef op 18 oktober 2006 om 14:35

    Hoi Roel,

    Ik ben het met je eens dat er een groot deel van de Nederlanders het nieuws niet van Internet haalt,
    getuige de huidige oplages. Maar de eerste tekenen van een neergaande trend is ingezet. Ik zou onderzoeken hoeveel jongeren onder de 25 nog een (betaalde) krant lezen, die NIET door hun ouders betaald is..

    Bedenk dan dat het met name de oudere generaties zijn waaronder de meest fervente krantenlezers zich bevinden en maak een prognose voor het verwachtte ledenbestand voor de komende 5-10 jaar..

    Tel daarbij op de ontwikkelingen der technologie welke content digitaal tot in de broekzak aanleveren en steeds eenvoudiger
    worden in het gebruik. Gebaseerd op deze aannames durf ik een ruwe prognose wel aan: Over 10 jaar 25% minder papieren oplage over de hele breedte. En over 25 jaar? Wie het weet mag het zeggen.

    Dat neemt niet weg dat er een groot lezersbestand is en dat dat goede jourmalisten beter werk afleveren. Maar ik denk dat goede journalisten ook zelf steeds meer een eigen (online) publiek vergaren, zo zijn ze namelijk ook wel weer. En waarom niet? Zo wordt de integere journalist wellicht ooit nog volksheld en valt hem/haar dezelfde eer ten deel als onze gevierde oranje topsporters.

  12. Aad Leering schreef op 18 oktober 2006 om 20:29

    Het internet is voor de gewone man als ik een belangrijke informatiebron waarmee ik kan controleren of ik door de journalisten niet een bepaalde kant wordt opgestuurd. Vandaag prominent in het nieuws dat slechts 2% van de Amsterdamse moslims vatbaar is voor radicalisatie (98 % niet vatbaar voor radicalisatie is de boodschap): http://www.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2006/10/18/181006_radicalisering.html
    Een onderzoek eerder dit jaar van hetzelfde bureau gaf aan dat 40 % van de Marokkanen de westerse waarden en de democratie afwijzen. 6 a 7 % van de Marokkanen is bereid de islam met geweld te verdedigen. http://www.volkskrant.nl/binnenland/article319760.ece/Bijna_helft_jonge_Marokkanen_antiwesters
    Natuurlijk een kwestie van vraagstelling, wat is radicaal ? En onderzochte groep: moslims, en Marokkanen.
    Ik kan mij niet aan de indruk ontrekken dat de journalisten van de radio en TV een te rooskleurig beeld geven, natuurlijk met een reden: geen polarisatie. Maar te rooskleurig is ongeloofwaardig.

  13. Oobio schreef op 18 oktober 2006 om 21:52

    We moeten uiteraard niet vergeten dat het niet alleen journalisten zijn die nieuws een bepaalde kant opsturen, maar de diversiteit is wel een verrijking voor de nieuws/media consument, die juist het internet in staat wordt gesteld oneindige verdieping te zoeken op dat onderwerp waar hij/zij in geinteresseerd is. Compleet met originele informatie vers van de bron.
    Je zou denken dat het journalisten meer dan ooit in staat stelt objectief verslag te doen van de gebeurtenissen in de wereld en in de samenleving, maar juist dan blijkt de objectiviteit het soms te laten afweten, juist omdat journalisten en redacties uiteindelijk
    ook gewoon mensen zijn die hun verhaal doen. Het daarom aan de lezer om te kiezen waar hij/zij zijn nieuws vandaan haalt, en aan de adverteerder om te beslissen waar op in te zetten. Het voordeel van het internet is de meetbaarheid, waar oude media het meest kwetsbaar zijn. Uitgezonderd de telegraaf, welke volgens mij het internet tot nu toe beste begrepen heeft van de dagbladen. Speurders.nl is een uitstekend voorbeeld hiervan.

  14. Allard schreef op 13 november 2006 om 16:26

    Een journalist moet in ieder geval wel een poging doen om objectief verslag te doen en laten zien hoe hij aan zijn informatie komt. Als je a la Kees Driehuis oude feiten als ‘ontdekkingen’ presenteert, is het einde zoek.
    Ik ben het dus met Johan eens:

    GeenStijl e.d. zijn dan misschien de luis in de pels van de gevestigde media, toch vervullen ze een belangrijke taak: de gevestigde media aanporren tot zelfreflectie en betere betrouwbaarheid. Het kan volgens mij dus niet kwaad om af en toe de steken van GeenStijl etc. te aanvaarden en te streven naar verbetering.

  15. Vermeulen schreef op 19 januari 2009 om 21:11

    Beste OOBIO,

    ‘het verwachtte ledenbestand’ is fout gespeld. Dit wordt echter geschreven als ‘verwachte’ aangezien het om een bijvoegelijknaamwoord gaat.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>