De prijs is het bewijs

“Onafhankelijke media zijn onmisbaar in het functioneren van onze democratie”, weet Martijn van Dam. Zijn PvdA stelt in het heetst van deze verkiezingsstrijd voor om de pers te gaan subsidiëren. Juist op het moment dat de pers het verschil kan maken tussen PvdA en CDA. Het spreekt dan ook boekdelen dat het CDA zich vandaag áchter het voorstel van Van Dam schaart. De kranten zijn nog altijd een machtsblok van betekenis, het CDA durft die confrontatie niet aan.

“Het belang van pluriforme, onafhankelijke media is simpelweg te groot om het allemaal maar op zijn beloop te laten,” voegt Van Dam er nog aan toe. Hij spreekt hier namens de overheid. In een normale wereld, waarin woorden hun eigenlijke betekenis hebben, betekent onafhankelijk:

on•af•han•ke•lijk (bn.)
1 zelfstandig < => afhankelijk
2 niet door iets bepaald of geregeld => apart; < => afhankelijk

Maar bij Van Dam betekent onafhankelijk dat de pers financieel afhankelijk wordt van de overheid. Het idee dat geldverstekking zónder invloed gepaard gaat, is onthutsend naïef. Natuurlijk willen de gevestigde partijen beloond worden door de gevestigde media met een wederdienst. Het is ook duidelijk wat die wederdienst is: positieve berichtgeving.

Als de gevestigde media iets hebben laten zien in de afgelopen vijf jaar is dat het hen juist ontbreekt aan pluriformiteit. Het Amerikaanse electoraat is voor 50% of meer conservatief. Fortuyn liet zien dat het conservatisme aanspreekt bij het Nederlandse electoraat. Ondertussen is er binnen geen van de PCM-kranten ook maar één conservatieve columnist aanwezig. Nu kunt u gaan roepen dat Amerikanen gek zijn, of dom, en dat Fortuyn-stemmers idioten zijn, maar zou het ook kunnen zijn dat de gevestigde pers niet zo pluriform is als zij zelf wel denkt?

Marc Chavannes (NRC) erkende dit impliciet toen hij me schreef dat “een mate van gelijkgestemdheid van vier deelnemers afkomstig van dezelfde redactie niet helemaal verrassend is.” Bij een pluriforme pers zou dat wel verrassend zijn.

Het zou de journalistiek sieren als zij het aanbod van de PvdA verre van zich zou werpen. Er zijn misschien pijnlijke hervormingen nodig om de pers te laten overleven, maar financiële afhankelijkheid van de overheid accepteren is het kind met het badwater weggooien. Ik ben benieuwd welke journallist als eerste zijn rug recht.

10 reacties

  1. Sidekick Freddy schreef op 1 november 2006 om 10:19

    En zo is het! Niets aan toe te voegen.

  2. Ik ben niet heel erg thuis in de wereld van het journalistiek bedrijven, maar is dit niet enorm ‘preaching to the choir’? Dat de problemen er zijn, mag gezegd worden. En dat de oplossing niet ligt in overheidssteun, damn right it isn’t.

    Maar zien we dit soort stukken in de krant terug? Als dit het geval zou zijn, zouden politici dan niet in de aanloop van de verkiezingen dit soort doorzichtige truuks achterwegen laten, omdat het ze meer schade aanricht dan stemmen oplevert?

  3. Sidekick Freddy schreef op 1 november 2006 om 13:58

    Duns Ouray zegt: ‘Het idee dat geldverstekking zónder invloed gepaard gaat, is onthutsend naïef. Natuurlijk willen de gevestigde partijen beloond worden door de gevestigde media met een wederdienst. Het is ook duidelijk wat die wederdienst is: positieve berichtgeving.’

    Ik voeg daar aan toe:
    en de zekerheid van plaatsing van allerlei opiniestukken van gelijkgestemde (lees: betalende) politici. Waar en wanneer het hen ook uitkomt.
    Hoe komt het toch dat mensen als Martijn van Dam zo gemakkelijk toegang hebben tot de opiniepagina van de Volkskrant, terwijl anderen telkens de deksel op hun neus krijgen? Ik geloof eerlijk gezegd ook niet dat Martijn van Dam zomaar op dit idee is gekomen. Het levert hem en zijn partij gewoon veel voordelen op.

    Vals? Vooringenomen? Bewijs me het tegendeel!

  4. Marko schreef op 1 november 2006 om 20:26

    Met deze redenatie zijn de publieke omroepen, incl de NOS, dus ook slecht en geven ze alleen lippendienst aan de gevestigde partijen. Hoewel sommigen dat inderdaad geloven, is dat natuurlijk onzin.

    Vooralsnog heb ik de gratis kranten en de commerciele omroepen – op het nieuws van RTL4/Z en BNR na – helaas nog niet kunnen betrappen op structurele doorwrochte onderzoeksjournalistiek.

    Zou dat er wel komen als de publieke omroepen zouden ophouden te bestaan of als de gratis kranten de ruimte van teloorgegane betaalde kranten in zouden nemen?

    Ik vrees het niet. Het is namelijk erg duur en goed verkopen doet het helaas niet.

    Gelukkig zijn er politieke partijen die zo volwassen zijn om niet alleen te beseffen dat het voor een gezonde democratie niet alleen belangrijk is dat er een vrije pers bestaat, maar ook dat die vrije pers (financieel) in staat is om de overheid te controleren.

    En als diezelfde overheid daarvoor zonder inhoudelijke voorwaarden geld beschikbaar wil stellen aan die vrije pers, dan is zo’n overheid alleen maar toe te juichen.

    Net als een overheid die beseft dat je voor goede journalistieke programma’s helaas zelden bij de commerciele tv-zenders moet zijn.

  5. Fred schreef op 1 november 2006 om 21:33

    Zo zo, weinig vertrouwen in de kracht van de vrije pers en de bereidheid van veel burgers om een krachtige journalistiek op te bouwen.
    En wat te denken van het arrogante “Gelukkig zijn er politieke partijen die zo volwassen zijn om niet alleen te beseffen dat het voor een gezonde democratie niet alleen belangrijk is dat er een vrije pers bestaat, maar ook dat die vrije pers (financieel) in staat is om de overheid te controleren.”
    Ja, u leest het goed…gelukkig zijn er ook volwassen politieke partijen. De andere partijen zijn immers kinderlijk en naief door niet mee te gaan in het sprookje van de gesubsidieerde kwaliteitspers.

  6. Adriaan Alsema schreef op 1 november 2006 om 23:15

    @ Marko,

    je zegt zelf al dat het BNR en RTL lukt om goede onderzoeksjournalistiek te bedrijven zonder overheidssteun. Ikzelf geloof dat de gevestigde kranten dit ook kan lukken op het moment dat zij echt met de tijd meegaan. Vooralsnog zijn ze echter verschrikkelijk log en traag als het gaat om het gebruik van nieuwe media of het aanpassen van hun dode-bomen-nieuwsvoorziening. Het lijkt wel alsof ze het doen, alleen maar omdat het moet.

    Maar misschien is het ook wel niet realistisch om te denken dat een Nederlandstalig publiek van 22 miljoen mensen (dat voor berichtgeving over het buitenland ook kan terugvallen op engelstalige media) zoveel Nederlandse en Vlaamse kranten nodig heeft. Misschien moeten er gewoon een aantal verdwijnen.

  7. Oobio schreef op 2 november 2006 om 00:49

    Marko zegt het zelf al: als er partijen zijn die geld beloven, dan zijn die partijen alleen maar toe te juichen. En dat zien we dus weer terug op de voorpagina. Dat de dagbladpers zich wel degelijk voor het politieke karretje laten spannen, bewust of onbewust, staat voor mij buiten kijf. Echt gedegen onafhankelijk journalistiek onderzoek wordt immers bewust genegeerd door de kwalitetsjournalisten: Kleintje Muurkrant, Micha Kat, zijn hier uitstekende voorbeelden van welke wel aan de pluriformiteit invulling geven, maar nooit door de gevestigde media als zodanig zijn aangehaald. En worden zij met ook maar 1 cent overheidsgeld gesteund? Me dunkt dat de heren politici tevreden zijn over de wijze waarop zij en Pim onafhankelijk worden/werden ‘gecontroleerd’. Ze delen immers dezelfde angst voortkomend uit de opkomst het internet: de stem van het volk.

  8. Duns schreef op 2 november 2006 om 14:56

    @ Marko

    Je schrijft: “Met deze redenatie zijn de publieke omroepen, incl de NOS, dus ook slecht en geven ze alleen lippendienst aan de gevestigde partijen. Hoewel sommigen dat inderdaad geloven, is dat natuurlijk onzin.”

    Ik begrijp dat je dit onzin vindt als je vanuit het sociaal-democratische paradigma kijkt. Immers de NOS dekt dat spectrum (van SP tot VVD) keurig af.

    Maar de wereld is groter dan de sociaal-democratie …

  9. Er bestaat geen echt vrije pers in Nederland
    Publieke omroepen, en de commerciele en de papieren pers, richt zich op 2 doelgroepen, de adverteerders en de lezers.
    Die schrijven ze naar de mond.
    “Vinden onze kijkers, lezers dit interessant?”

    Kijk maar naar het gehyp in de pers.
    Nu gaat het over het Burka verbod en de martelende nederlandse soldaten onder oorlogs omstandigheden.
    Terwijl in Nairobi opnieuw geen uitzicht is ontstaan op het oplossen van een urgent probleem dat ons en de rest van de wereld kapitalen gaat kosten.
    Nu al kost eigenlijk.

    daar moeten de voorpagina’s mee volstaan en dat moeten interviewers in het halve journaal aan politici vragen.
    Maar de “vrije” pers heeft een volslagen verkeerd beeld van wat in deze wereld belangrijk is.

    Geef mij maar een overheids dienst die op bueraucratische manier gecontroleerd wordt op voldoende aandacht aan alle stromingen, problemen en vernieuwingen.
    Laten we ons desnoods beperken tot met belastinggeld betaalde ondezoeksjournalistiek, met verplicht 20% van alle media aandacht en ruimte.
    Dan mag de vrije pers die andere 80% vol zeveren.

  10. K. Smeehuyzen schreef op 22 maart 2007 om 23:05

    Het franse spreekwoord “Le journal est un monsieur” is nog steeds geldig. Of hij op papier of een PC schrijft doet er niet toe. Je kunt dat gezegde aanvullen met “et celui qui le lit aussi” Meningen, agenda’s, politieke overtuigingen spelen een rol aan beide kanten. De mening dat alleen een daartoe opgeleidde en aan een krant verbonden journalist het vertrouwen van de lezer verdient getuigt van een kortzichtige en domme arrogantie. Laat de lezers dat zelf maar bepalen.
    De socialisten willen het liefst alles voor iedereen regelen. Wat is er in godsnaam gebeurd met dat vrijheidslievende volk dat eens in Nederland woonde?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>