De rol van internet in de doorbraak van Ségolène Royal

Eerder schreef ik over het gebruik van internet door Ségolène Royal en de rol van internet in de campagnestrijd om het Franse presidentschap (die weliswaar officieel nog niet is gestart maar officieus al maanden bezig is). De afloop van de voorverkiezingen is intussen bekend; met ruim 60% van de stemmen is Royal op 16 november gekozen door de partijleden van de Parti Socialiste (PS) om hen te vertegenwoordigen in de strijd om het Elysée, volgend jaar in april (eerste ronde) en mei (eventuele twee ronde). Daarmee liet ze haar naaste concurrenten, Dominique Strauss-Kahn en oud-premier Laurent Fabius ver achter zich (beiden zo’n 20%). Royal vertegenwoordigt een nieuwe generatie – exit éléphants als Lionel Jospin, Jacques Lang, Laurent Fabius…

Welke rol was er voor haar blog Désirs d’avenir in de campagne weggelegd? En, wat is de rol van internet, dat relatief nieuwe forum voor publiek debat, waar direct gecommuniceerd wordt tussen politicus en burger? Waar de burger mee kan denken over het politieke programma van de gekozene? Of geven we hiermee de politieke blog te veel krediet en is het niet meer dan een machtsmiddel om een kandidaat in de virtuele ruime publiekelijk zichtbaar te maken?
Het lijkt op het laatste. Programmatisch is Royal bepaald niet ver gekomen met Désirs d’avenir. Schreef ik afgelopen mei nog dat er één hoofdstuk van haar politieke programma gereed was, inmiddels is een tweede hoofdstuk op haar blog geplaatst – maar dat is het dan ook. Kortom, het plan dit najaar met een programma in boekvorm te komen nadat over de inhoud via het web kon worden meegedacht, is vooralsnog niet gerealiseerd.

Alle retoriek van transparantie en publiek debat ten spijt, was en is Désirs d’avenir in de eerste plaats een middel om Royal zichtbaar te maken en stemmen op te leveren in de interne strijd om de macht. Ze trok er begin dit jaar veel publiciteit mee. De talloze blogs die via Désirs d’avenir werden gestart en bijdroegen tot een ‘Ségosphère’ hebben volgens Guilhem Fouetillou (internetspecialist, onder meer verbonden aan de universiteit van Compiègne) nauwelijks bijgedragen tot een inhoudelijk debat. Ze vergrootten haar kritische massa buiten de gevestigde partijkanalen om en verleenden haar (de schijn van) een infrastructuur in het land. Echt gedebatteerd is er nauwelijks. Wel leverde Désirs d’avenir duizenden sympathisanten op. Een deel hiervan heeft zich aangemeld bij de Parti Socialiste en heeft zijn/haar stem laten gelden op 16 november.
Daarnaast maakte het web ook duidelijk een potentiële valkuil te kunnen zijn: elke uitspraak van een politicus onder de ogen van een camera belandt binnen de kortste keren op het net. Beelden van een bijeenkomst van de drie prétendants van de PS in Zénith te Parijs waarbij Royal werd uitgefloten door aanhangers van haar tegenstrevers, haalden niet de televisie maar circuleerden wel op internet. Hetzelfde geldt voor filmbeelden van eerdere uitspraken van haar waarin ze een uitglijder maakte over de werkweek van onderwijzers. Deze uitspraak deed nogal wat stof opwaaien.

Twee vragen tot slot: slaagt Royal er in de tweespalt in het socialistische kamp – tussen linkervleugel en een gematigde, hervormingsgezinde agenda, te overbruggen? En, daarnaast: wat zijn haar kansen als het straks aankomt op een tweestrijd in de eindfase van de presidentiële campagne? Zoals het er nu uit ziet, maakt ze programmatisch geen schijn van kans tegen de gedoodverfde kampioen van centrum-rechts, de huidige minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy. Deze wordt in Frankrijk ronduit gehaat door alles en iedereen links van het midden maar, zo erkennen ook zijn tegenstanders: Sarkozy heeft een visie, een programma en presidentiële allure. Bovendien is hij een uitgekookt debater. Maar ja, dat werd van Strauss-Kahn en Fabius ook gezegd…
Maar misschien heeft Royal dergelijke wapens ook niet nodig. Haar angst voor de directe confrontaties tijdens de televisiedebatten met Fabius en Strauss-Kahn bleek ongegrond: ze bleef relatief makkelijk overeind en uitglijders zijn haar – gelet op de omvangrijke zege – makkelijk vergeven. Klaarblijkelijk letten de kiezers niet op inhoudelijke aspecten. Klaarblijkelijk gaat het om iets anders: een gevoel van dynamiek, verjonging en vernieuwing.

Niek Pas

Niek Pas (1970) is universitair Docent Televisiejournalistiek bij het Instituut Mediastudies, Universiteit van Amsterdam. Verricht onderzoek naar de ontwikkelingen in de naoorlogse Franse en Italiaanse politieke cultuur, met name processen van personalisering en popularisering. Rondt momenteel een monografie af over de perceptie van de Algerijnse dekolonisatie in Nederland (1954-1962). Promoveerde in 2003 op Imaazje! De verbeelding van Provo (1965-1967), uitgegeven bij De Wereldbibliotheek. Studeerde Politieke geschiedenis en Franse taal- en letterkunde aan de Universiteit Utrecht en aan het Parijse Institut d’Etudes Politiques. Schrijft op freelance basis voor diverse gremia, onder meer NRC Handelsblad.

Alle artikelen van Niek Pas op De Nieuwe Reporter.