Vorige week donderdag hield Willem Stegeman, directeur van FunX Radio, een toespraak op de expertmeeting van het NOS-Journaal over jongeren en nieuws. Hieronder een samenvatting.

Er komt een Marokkaanse jongen bij de dokter….. en zegt: “Dokter, ik voel me slapjes. Iedere keer ik als ik nieuws zie, hoor ik dat het slechter met me gaat.”
“Ach, da’s niet zo best”, zegt de dokter….. moet je niet gewoon verhuizen naar Amsterdam, daar zitten Cohen en Aboutaleb de boel bij elkaar te houden, daar knap je van op.” Waarop de Marokkaan verbaasd vraagt: “Wie is Aboutaleb?”

De afgelopen vier jaar ben ik als directeur van FunX veel geconfronteerd met meningen en inzichten van jongeren over de nieuwsberichtgeving in de media. Bottomline: veel jongeren herkennen zich slecht in het nieuwsaanbod en de woordvoerders. Even voor het beeld: de meeste van onze luisteraars zijn geboren in de Randstad maar hebben een allochtone achtergrond, verder bereiken we zo zoetjes aan steeds meer autochtone jongeren in en buiten de Randstad.

Als jongerenmedium-dat-de-straat-tot-hoofdredacteur-heeft-benoemd, ontdekken wij een paar hardnekkige mechanismen in de beeldvorming over jongeren.
Laat ik proberen uit te leggen wat ik bedoel aan de hand van het boek dat Joris Luijendijk deze zomer heeft gepubliceerd over de mechanismen in de buitenlandverslaggeving van de Arabische wereld. Titel: “Het zijn net mensen.” Voor diegenen die het boek nog niet kennen, heel kort de inhoud.

ANP-kopij bepalend
De oud-correspondent laat scherp zien waarom ‘vox pop’ en fatsoenlijk onderzoek in een dictatuur niet bestaan en dus de mening van het volk feitelijk een witte vlek is. Hoe alle redacties de kopij van een paar internationale persbureau’s als leidraad en agenda hanteren. Hoe zij hun informatie altijd maar halen bij dezelfde niet-representatieve ‘donor darlings’. Het zou het boekenweek-geschenk van de NVJ aan haar nieuwe leden kunnen zijn.

Leg nu die buitenlandverslaggeving eens bij wijze van gedachte-experiment op het thema “jongeren en nieuws”… is er dan analogie met Nederland? Ik vond er vijf. Even kort door de bocht….. for the sake of argument:

1. Jongerenzaken worden benaderd van buitenaf en zelden van binnenuit.
2. De ANP-kopij vormt de marsroute in vrijwel iedere redactievergadering. Een op zichzelf staand incident wordt regelmatig aangegrepen om de grote discussies en daarmee verbonden beeldvorming te faciliteren.
3. In de binnensteden gedragen sommige subculturen zich als gesloten groepen ten opzichte van de pers, met een sterke loyaliteit naar de eigen groep… immers “we hangen de vuile was niet buiten”.
4. Onze ‘donor darlings’ lijken de voorbeeldallochtonen, die als deskundige of woordvoerder in de rolodexen van de redacties zitten.
5. En, een witte vlek in de berichtgeving over jongeren lijkt: de rol van de ouders.

Steeds meer generatieloyaliteit
Ik kan me niet aan de indruk onttrekken, dat de binnenlandse journalistiek ook een beetje gevangen is geraakt in mechanismen. Terwijl ik tegelijkertijd zie dat Nederland – en vooral de Randstad – verandert. Ondanks een ratjetoe aan culturele achtergronden ontwikkelen jongeren onder elkaar ook steeds meer generatieloyaliteit, haaks op etnische uitvergrotingen in de pers.

We zien bij FunX dat allochtone jongeren een eigen interculturele vertaling van waarden en normen ontwikkelen, ook Hollandse jongeren doen hieraan mee. Er lijkt zich een nieuwe generatie met een eigen tijdgeest aan de poort van de grote mensenwereld te melden. Een generatie die minder etnisch verdeeld, en eigenlijk meer ‘Hollands’ is dan het beeld dat daarover leeft in de samenleving.

En dat zie ik nog niet terug in de nieuwsberichtgeving!…….

Laat ik daarom eindigen met de volgende 3 stellingen:
1. Als we jongeren belangrijk vinden, moeten we op iedere nieuwsredactie dan geen redacteur “jongerenzaken” aanstellen, net zoals een redacteur “buitenland””, “cultuur”, “economie” etc.?
2. Naast de dagelijkse agenda en kopij van de persbureau’s zitten jongeren te wachten op ‘slow journalism’; dat lijkt de sleutel op het vraagstuk van jongeren en nieuws.
3. Het hiaat in de nieuwsvoorziening kan alleen worden opgelost door een heus jongerenpersbureau