De afgelopen weken vroeg De Nieuwe Reporter (die morgen z’n eerste verjaardag viert) 27 experts naar hun visie op de ontwikkelingen in het nieuwe medialandschap.
In hun antwoorden springt een belangrijk dilemma er uit: dat het medialandschap dynamisch en het publiek uiterst beweeglijk is, daar is iedereen het wel over eens. Maar hoe reageer je daarop? Moet de journalistiek, temidden van een sterk veranderende omgeving, vertrouwde platforms en werkwijzen handhaven, wellicht met afnemend bereik maar met de zekerheid die gevestigde merken, ‘gouden standaarden’ en tradities nu eenmaal bieden? Of moet ze die oude platforms en vormen, misschien zelfs principes, opgeven en zich voluit in nieuwe arena’s gooien, al was het maar om een, op heel andere leest geschoeide, golf nieuwe concurrenten voor te zijn? Aan de hand van zeven stellingen die we de experts voorlegden zullen we de voors en tegens van dit dilemma de komende zeven dagen verder uitdiepen.
Stelling 1: Journalistiek-met-passie
“Vergeet alles wat met klassieke journalistiek te maken heeft. Er is toekomst voor journalistiek die met passie wordt gemaakt. De informatiebehoefte wordt steeds meer bevredigd door partijen die passie voor een onderwerp hebben”
Paul Molenaar (CEO van Ilse Media en COO Online en Media Innovatie bij uitgever Sanoma, moederbedrijf van Ilse)
Met het ‘droge’ nieuws, dat overal vindbaar is, zijn mensen snel klaar. Ze speuren naar nieuwsbronnen die net iets meer brengen, die passie hebben voor een onderwerp en/of alles-maar-dan-ook-alles over iets weten. Daarin herkennen ze zich beter; ze kunnen een band opbouwen met de auteur, die zich van zijn menselijke kant laat zien, die de conversatie aan gaat en zich niet verschuilt achter afstandelijke beroepscodes. Met andere woorden: de dagen van de formule-journalistiek, waarin redacteuren ANP-tjes nabellen zijn geteld.
Negen kenners, onder wie Benjamin, Kuyl, Van Ess, Bruning, Van Vree en Dasselaar, zien niets in Molenaars stelling. Frank van Vree, hoogleraar Journalistiek en Cultuur UvA: “Op zich is het waar – van die passie, maar het valse van de uitspraak zit in de frase dat de klassieke journalistiek niet met passie wordt gemaakt.”
Jeroen van Bergeijk, freelance journalist, schampert: “Wat een open deur. Er is altijd toekomst voor iets, wat dan ook, dat met passie wordt gemaakt.”
Internetspecialist Henk van Ess denkt dat Molenaar appels met peren vergelijkt: “Goed scorende sites op het web als Marktplaats, Bellen.nl en GeenStijl komen inderdaad soms uit passie voort, maar zijn meestal niet vanuit journalistieke principes ontworpen. Ze hebben daarom klassieke journalistiek helemaal niet nodig: ze scoren toch wel.”
Voor NRC Handelsblad-redacteur Dick van Eijk heeft de term ‘passie’ ook niet per se een positieve lading: “De lezer (luisteraar, kijker) heeft er helemaal geen boodschap aan of iets met passie is gemaakt. Is het relevant? Gaat het ergens over? Is het toegankelijk? Is het mooi? Met passie wordt fantastische journalistiek bedreven, maar met even veel passie wordt de grootst mogelijke bagger geproduceerd.”
Online uitgever Robert Briel tempert Molenaars enthousiasme met een reality check: “Goede journalistiek is altijd al met passie gemaakt, maar wat daarvan in de toekomst de plaats zal blijken te zijn? Ik was onlangs in Londen en zag daar een ouderwetse krantenoorlog tussen London Lite (van de Evening Standard) en thelondonpaper (van Murdoch). De inhoud van beide gratis kranten stemt niet vrolijk…”
Geert-Jan Bogaerts, chef internet van de Volkskrant, vindt dat de journalistiek zich met Molenaars strijdwijze te kwetsbaar maakt: “Wat betekent dat nou precies, passie? Betekent ‘t het opgeven van objectiviteit? Niet meer hoor en wederhoor plegen? Of liefde voor je vak hebben?”
Carel Kuyl, chef van NOVA, formuleert het in gebiedender termen: “Ontleen normen aan de ‘klassieke’ journalistiek als het gaat om (anonieme) bronnen, wederhoor, het in scene zetten van gebeurtenissen, bescherming van kwetsbare personen (minderjarigen), het aannemen van gunsten en giften etc.”
Jeroen Mirck, redacteur Adformatie en Adfoblog: “Nieuwe journalistiek wordt graag gelijkgesteld aan passie. Die passie is absoluut belangrijk, maar kan niet zonder een goede dosis expertise en kritisch vermogen. Veel nieuwsbloggers vervallen te vaak in stille (of al te luidruchtige) adoratie. Zo is de berichtgeving over Google verre van kritisch, zeker in de community van marketingbloggers. Online journalisten moeten aan wederhoor blijven doen en kritische vragen blijven stellen. Niet alles voor de ‘kijkcijfers’…”
Ondanks alle kritiek domineren de (zestien) medestanders van Molenaar in de peiling. De hoofdredacteur van Trouw, Frits van Exter, vindt weliswaar dat klassieke journalistiek óók passie bezit maar ‘begrijp(t) het punt’.
Anderen zien ‘passie’ als een ronduit succesbepalende factor. Henk Blanken, publicist en adjunct-hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden: “De journalistiek in Nederland, maar niet alleen in Nederland, is te lang te kil geweest, een gevolg van de ontideologisering. Journalistiek wordt persoonlijker. Het gaat meer dan ooit om de mens, zijn visie en zijn passie om een verhaal te vertellen.”
De hoofdredacteur van Sp!ts, Bart Brouwers: “Zoals Henk Blanken eerder al aangaf: Betrouwbaarheid, Onafhankelijkheid en Distantie worden vervangen door Transparantie, Betrokkenheid en Authenticiteit.”
Paul Aelen, oprichter van Checkit, Clipit en DutchCowboys: “Kijk naar Blogo, kijk naar Dutchcowboys: MEdia ofwel me media ofwel media gemaakt door ‘mij’, ofwel door mijn gelijken. Dit zorgt voor erkenning, herkenning en nog meer passie.”
Job Twisk, docent Nieuwe Media aan de SvdJ in Utrecht, ziet er een overlevingsvoorwaarde in: “Alleen zij die er alles voor geven om de beste en meest volledige informatie te brengen op een manier waar de nieuwsconsument op zit te wachten, zullen overleven. En als dat betekent dat er afscheid genomen moet worden van allerlei business- en communicatiemodellen, dan zullen alleen de gepassioneerden dat durven en doen.”
Dat de botsende standpunten elkaar niet hóeven uit te sluiten, bewijzen de suggesties van Jan Dijkgraaf (hoofdredacteur Management Team) en Erik van Heeswijk (freelance journalist, vice-voorzitter NVJ). Dijkgraaf: “Ik zie een scheiding tussen het nieuws sec (waarvoor die passie niet nodig is) en de andere vorm van journalistiek, waarbij het persoonlijke steeds belangrijker wordt. Journalisten brengen nieuws of worden bloggers via scherm, papier, beeld of geluid.”
Ook Erik van Heeswijk denkt in die richting: “De klassieke wetten van de journalistiek zullen blijven bestaan, maar het is ongetwijfeld waar dat deskundigen en liefhebbers steeds meer in staat zullen worden gesteld het discours over een nieuwsthema te domineren, zeker als dat een specialistisch onderwerp is.”
De komende dagen rapporteren we over de volgende trends:
- Krant terug naar kerntaken
- Krant en opinieblad op ramkoers
- Teloorgang televisie betwist
- Met lezersblogs valt meer te doen
- Betaalde krant wordt weekendkrant
- Werkgelegenheid volop, maar van welke aard?
Met dank aan Martijn de Waal
11 reacties