De afgelopen weken vroeg De Nieuwe Reporter 27 experts naar hun visie op de ontwikkelingen in het nieuwe medialandschap. Aan de hand van zeven stellingen die we de experts voorlegden bekijken we die in evenzoveel afleveringen. Vandaag deel 6.
Stelling 6
“De televisie is onder onze ogen aan het verdwijnen, zonder dat we ons er helemaal van bewust zijn. Ze verdrinkt in een oceaan van schermen, pc-monitoren en mobieltjes, explodeert in ultra-thematische kanalen, video-on-demand, podcasts, blogs en vlogs. We betreden een wereld van alomaanwezige beelden maar afwezige media”
Jean-Louis Missika (mediadeskundige in Frankrijk, auteur van het boek La fin de la télévision)
Zo groot en invloedrijk is het aantal nieuwe platforms en ‘kijkpraktijken’, dat een gigant als de BBC haar koers drastisch verlegt. Nederlandse televisiemakers en -bestuurders staan voor de vraag of ze het vertrouwde massamedium voor hun journaals, actualiteitenprogramma’s en documentaires kunnen blijven gebruiken. Blijft de televisie as we know it bestaan? Of tekenen ze dan voor een eenzame dood op een afkalvend eiland, moeten ze de overstap naar nieuwe platforms en formats nu wagen?
Het standpunt van Missika krijgt verrassend veel aanhang. Van de 25 kenners die de vraag beantwoordden, verwachten er maar liefst 18 dat het geheel of gedeeltelijk die kant op zal gaan. Carel Kuyl, hoofdredacteur van NOVA: “Klopt, al zal televisie niet helemaal verdwijnen. Er zal altijd ruimte blijven voor algemene kanalen met name op het gebied van nieuws en sport. Er zit een grens aan thematisering.”
Robert Briel tempert al te overspannen verwachtingen: “Het laatste onderzoek wijst uit dat mensen geïrriteerd zijn door narrowcasting (schermen in winkels e.d.) en helemaal geen mobiele televisie op hun telefoon willen. Zelfs in Korea, het walhalla van de mobiele TV, bestaat nog geen sluitend business model, alleen een overheid die er veel geld in pompt. Maar industrie politiek is nog geen acceptatie door het publiek.”
Ook zes andere kenners zien het zo’n vaart niet lopen. Harm Taselaar, hoofdredacteur RTL-Nieuws: “We worden inderdaad bedolven onder de schermen en schermpjes. Maar aan het eind van de dag wil de gemiddelde werkende burger toch gewoon lui achterover leunend geïnformeerd en geamuseerd worden. TV forever! dus.” Carl Königel sluit zich daarbij aan; hij zet in op de tv als lean back medium, op het “neerzijgen op de bank en de buis aanknippen”.
Joost Divendal, hoofdredacteur De Journalist, sluit zich daarbij aan maar voorziet wel een beperktere taak: “Het ene scherm in de huiskamer als gezamenlijke omgeving waarin opvattingen over het bekekene gedeeld kunnen worden, zoals live beelden (in het Journaal ,of bij breaking news), zal als een magneet blijven trekken – los van beeldjes en schermpjes overal en nergens.”
Thomas Bruning, algemeen secretaris NVJ: “Een mens heeft overzicht nodig in een steeds complexer wordende wereld. Dat vraagt hij en dat krijgt hij, elke dag weer, nu en over dertig jaar via krant, algemene omroepzenders en internetsites!”
José van Dijck, hoogleraar Media en Cultuur, verwerpt het òf-òf denken. Verwijzend naar de geschiedenis stelt ze vast dat ‘oude media’ nooit verdwijnen, ondanks alle luidruchtige voorspellingen over ‘nieuwe media’. “De film is nooit verdwenen”, schrijft ze, “evenmin als de radio en de krant. Ook de televisie zal blijven bestaan, al zullen de sociale praktijk en culturele vorm van het televisiekijken veranderen onder invloed van multimedia.”
Laten we hier twee zaken goed uit elkaar houden. Het gaat, zoals Van Dijck zegt, om nieuwe vormen én om nieuwe praktijken. Oftewel:
a) op welke schermen kijken we straks? (tv, iPod, pda etc.)
b) hoe is de content georganiseerd: in brede algemene kanalen gericht op massapubliek, of op kleine nichepublieken volgens het anything-anywere-anytime principe? (en in het geval van narrowcasting zelfs in specifieke conteksten – al is een in-store display natuurlijk eerder promotie/propaganda/reclame dan journalistieke informatie).
Henk van Ess spreekt over het laatste wanneer hij, als rechtgeaarde early adopter, meldt dat er voor hem nauwelijks reden meer is om het ritme van de televisie te volgen: “Via de kabeldecoder kan ik kiezen (in NL) uit 200 kanalen. Ik kijk met de Slingbox waar ik wil en met de PVR wanneer ik wil.”
Maar Leon de Wolff vindt zo’n kijkpatroon (nog?) niet representatief: “Er zijn mensen die precies weten wat ze willen en die nemen op, casten pod en zoeken naar wat ze willen. Er zijn ook mensen die het niet precies weten, maar pas nadat ze hebben gezien wat er te zien is. Die blijven tv kijken en zijn blij met de selectie van iemand die ze begrijpt.”
De belangrijkste vraag lijkt niet òf, maar in welk tempo de transformatie van de televisie gestalte zal krijgen. Sommigen verwachten dat Missika vrij snel het gelijk aan zijn kant zal krijgen. Frank van Vree: “Ik denk dat Missika gelijk heeft: het lijkt wel of dit proces minder zichtbaar is, maar de televisie ondergaat in rap tempo een veel grondiger metamorfose dan de kranten; behalve in een aantal specifieke genres (breaking news en evenementen) zal het medium zijn huidige functies grotendeels zien opgaan in een multimediale context.”
Henk Blanken: “De massamedia zijn al dood, maar beseffen dat zelf nog nauwelijks. TV was een massamedium toen heel Amerika naar ‘I love Lucy’ keek, of heel Nederland naar Mies. Toen keken er miljoenen, nu zijn we blij met een paar honderdduizend. Kranten idem dito. Dertig jaar geleden in elk huisgezin, nu in krap de helft. TV is niet weg, maar inderdaad hard aan het verdwijnen.”
Concluderend: de reactie op de stelling is ambigu. Dit is een onomkeerbare trend, zeggen de meesten. Maar het commentaar van Robert Briel over de trage acceptatie van narrowcasting en mobiele tv, en de relativering van anderen, zetten daar een rem op. Wordt vervolgd, techniek en cultuur zijn nog steeds aan zet.
We rapporteren nog over de volgende trend:
- Werkgelegenheid volop, maar van welke aard?
Eerder besteede de ‘Peiling 2006′ aandacht aan:
- Journalistiek-met-passie
- De kerntaak van de krant
- Betaalde krant wordt weekendkrant
- Journalistiek moet inzetten op online advertenties
- Met lezersblogs valt meer te doen
5 reacties