Een prachtige foto: midden in een kluwen van zwarte en bruine paardenkoppen, staat de kop van een wit paard. We zien hem en profil. Zijn rustige uitstraling contrasteert met de paniek van de paardenkoppen, poten en lichamen van de beesten om hem heen. De foto is genomen tijdens een najaarsstorm, toen de kudde paarden op een buitendijks weiland, ergens aan de Friese kust, door het wassende zeewater bijeen gedreven werd op een terp.
Een prachtige foto – maar is het ook de beste nieuwsfoto van het jaar? Volgens de jury van de Zilveren Camera van 2006 wel. Nederland was in rep en roer over de arme paarden en de fotograaf Laurens Aaij heeft hun paniek (die van de paarden) het meest treffend vastgelegd. De jury schrijft: “Een schitterende foto, op Rembrandteske wijze verlicht. Een icoon voor hedendaagse helden. Een Nederlands onderwerp dat de wereldpers haalde.”
Dit roept echter de vraag op naar de journalistieke standaarden van de jury. Hanteren ze naast esthetische criteria ook journalistieke criteria voor het toekennen van de prijs? Volgens mij hobbelen ze hoogstens een beetje mee op de nieuwshype rond de paarden van Marrum. De gebeurtenis mag dan wel ‘de’ wereldpers gehaald hebben, dat zegt meer over de wereldpers dan over de gebeurtenis. Een groep paarden in nood is – hoe zielig ook – geen groot landelijk nieuws, laat staan wereldnieuws.
In de vorige jaren koos de jury steevast voor een foto die esthetische kwaliteiten had maar óók een belangrijke nieuwsgebeurtenis vastlegde. In 2002 won bijvoorbeeld de foto van Pim Fortuyn met kogelgaten in zijn lichaam op de parkeerplaats van het Mediapark en in 2004 zien we hoe Jason W., lid van de Hofstadgroep, geblinddoekt uit een woning in het Haagse Laakkwartier wordt geduwd. Ook in de jaren met minder bepalende nationale gebeurtenissen, won meestal een foto met nieuwswaarde.
Het kan natuurlijk zo zijn dat er vorig jaar weinig nieuwswaardigs heeft plaatsgevonden. 2006 was een saai jaar – een klacht die wel eens werd geuit in een van de talloze jaaroverzichten. Maar met de affaire-Ayaan, de val van een kabinet, de oorlogen in Libanon en Irak, de cartoonrellen, de missie naar Uruzgan zijn en twee verkiezingen, noem ik al een aantal gebeurtenissen die nieuwswaardiger zijn dan een kudde paarden in nood – en er zijn er nog veel meer.
Ook is mogelijk dat van al dat andere in 2006 geen goede foto’s zijn gemaakt. Behalve dat dit mij sterk lijkt – bekijk maar eens de andere foto’s op de site van de Zilveren Camera – betekent dit ook dat de jury esthetische criteria laat overheersen over journalistieke. Voor de goede orde: niets ten nadele van de foto van Aaij, een fotojournalist moet deels de redactionele waan van de dag volgen. Door een foto te kiezen van zo’n marginale gebeurtenis, diskwalificeert de jury van de Zilveren Camera echter de fotojournalistiek.
15 reacties