De crisis van de televisie- (en radio)journalistiek in cijfers (2)

Een deel van de afnemende belangstelling voor de in het vorige artikel genoemde programma’s kan verklaard worden uit de verliezen van het “moederbedrijf”, de Publieke Omroep, ten opzichte van “de commerciëlen”.

Ik vergeleek hoeveel Nederlanders (x 1.000) gemiddeld op een avond (18.00 – 23.59 uur) naar programma’s van publieke resp. commerciële zenders keken.

Het gemiddelde aantal kijkers (x 1.000) per avond (18.00 – 23.59 uur) bij de Publieke Omroep groeide vooral onder 50-plussers. De commerciële omroep groeide sterk in alle leeftijdsgroepen. In cijfers:

Hier een enkel lichtpuntje voor de Publieke Omroep, met name in de categorie 16-19 jarigen.
Daar staat tegenover dat de publieke zenders nauwelijks profiteerden van de in de loop der jaren gegroeide kijktijd. Bijna alle groepen onder de 50 keken allengs minder minuten per dag naar de Publieke Omroep (met percentages tussen de – 7% en – 29%). Bij de commerciëlen steeg het gemiddelde aantal kijkminuten met 48% en deelden alle leeftijdsgroepen in de groei.

Journalistiek gesproken zijn commerciële zenders woestijnen met hier en daar een sprankje groen. KLO (NOS) bekeek voor De Nieuwe Reporter hoeveel mensen (x 1.000) in 1998 en 2006 gemiddeld naar twee journalistieke programma’s keken:

Opvallend is de enorme winst van Hart van Nederland (vrouwelijke kijkers zijn hier flink oververtegenwoordigd). Maar even interessant is dat RTL-Nieuws niet van de massale trek van jongeren richting commerciële zenders profiteert; het aantal jeugdige kijkers blijft er in acht jaar tijd exact gelijk.
Ook bij deze programma’s is het Nederlandse volk niet representatief vertegenwoordigd:

Kennelijk mijden jongeren niet alleen in toenemende mate de televisiejournalistiek van de Publieke Omroep maar schuwen ze het product “televisienieuws”. Of breder nog: het product “rtv-nieuws”, want ook de twee bastions van radiojournalistiek – Radio 1 en Business Nieuws Radio (BNR) – worden door de jeugdige helft van Nederland slecht beluisterd. Eind vorig jaar luisterden mensen tussen de 20 en 49 jaar gemiddeld 5 minuten per dag naar Radio 1, en gemiddeld 1 minuut naar BNR. Populair is Radio 1 vooral nog onder landgenoten ouder dan 65 jaar: die luisteren 38 minuten per dag naar de publieke nieuwszender (en 1 minuut naar BNR).

Wat moeten we concluderen? Dat de behoefte aan nieuwe producten op nieuwe platforms urgenter is dan ooit (veel omroepen zijn hiermee inmiddels aan de slag)? Dat zou flinke investeringen vergen, groter dan nu worden gepleegd. De kunst is om manieren te vinden die aansluiten bij de levensstijl van jongere generaties. De komende dagen en weken brengen we meer informatie over experimenten op dit vlak.

N.B. Het bovenstaande programmaoverzicht is niet uitputtend: ook programma’s als Goedemorgen Nederland, Pauw & Witteman en De Wereld draait door houden zich in meerdere of mindere mate met de actualiteit bezig; of ze (deels) een vervanging bieden voor de traditionele nieuwsvoorziening is een vraagstuk apart.

Met dank aan Dick Wensink, Marloes Smit, Jasper Teijsse en Mariana Irazoqui.
Bron cijfers radio: Radionieuws.nl – Intomart CLO.

9 reacties

  1. Pingback: WaarvanAkte » Dokument nauwelijks ‘hip’ bevonden!

  2. Niet de feiten die Theo van Stegeren hier geeft zijn verontrustend, maar de gedachte dat ze voor veel journalisten nog steeds verrassend zouden kunnen zijn. David Mindich heeft het in de VS al laten zien met “Tuned Out, Why Americans under 40 don’t follow the news”. Jongeren volgen het nieuws niet meer, niet zoals de generaties voor hen deden. Daarbij verliezen publieke journalistieke programma’s nog sneller terrein dan commerciele collega’s. Misschien is het interessant ook RTL Boulevard in de vergelijking te betrekken. Ik vermoed dat sommige collega’s hun neus ophalen voor dat programma. Juist omdat het erin slaagt nieuws te brengen op een manier die door jongeren wel begrepen wordt, omdat de presentatoren niet te beroerd zijn lastige onderwerpen te sandwichen tussen populaire flauwekul, en vooral omdat het zoveel vakmanschap en enthousiasme uitstraalt, vind ik RTLB nogal goed. Maar ja, hoe zouden Tegenlicht en RTL Nieuws en Netwerk aan het succes van dat programma nou consequenties kunnen verbinden?

  3. Frank van Vree schreef op 7 februari 2007 om 22:58

    Dit zijn interessante cijfers over het kijkgedrag, maar toch kijk ik er met enige verbazing naar, althans wat betreft de groei van het aantal kijkers. Het jongste SCP-rapport geeft namelijk een heel ander beeld. Ik citeer:

    “Tussen 1995 en 2000 stabiliseerde de kijktijd van de
    Nederlander zich, althans in het Tijdsbestedingsonderzoek. Sinds de eeuwwisseling heeft het massamedium par excellence een gevoelige tik moeten incasseren. Zoals de tabel aangeeft, hebben alle bevolkingsgroepen op hun kijktijd bezuinigd. Het meest deden dat de tieners, die in hetzelfde tijdvak hun internettijd (msn, games) flink hebben opgeschroefd. Hun kijktijd daalde met maar liefst 2,3 uur per week oftewel 21 procent.”

    Nu is het aantal uren iets anders dan het aantal kijkers per avond, maar de indruk die de KLO-cijfers wekken, zou je met recht enigszins misleidend kunnen noemen.

    De tendens die het SCP aangeeft, vinden we ook in de VS terug, waar het aantal kijkers op prime time in de groepen 18-35 al jaren fors afneemt, tot wanhoop van de grote maatschappijen (en de SCP-conclusies kloppen ook wanneer ik mijn eigen huishouden met opgroeiende pubers als maatstaf zou nemen). Kortom: het lijkt er op dat de televisie in oude vorm vooral een medium van oudere, niet-actieve en lager opgeleide groepen (motivaction) wordt – een tendens die overigens al zou oud is als de jaren zeventig, want RTL4 dreef er vanaf het begin op.

    Al met al lijkt het erop dat van alle traditionele media de televisie door de nieuwe technologieen spoedig het hevigst beinvloed zal gaan worden.

  4. Theo van Stegeren schreef op 8 februari 2007 om 09:33

    Frank, een deel van de toename van aantallen kijkers bij de commerciële zenders moet verklaard worden doordat meer mensen zowel naar publieke als commerciële zenders zijn gaan kijken; er zijn meer “dubbelkijkers” dan voorheen. Maar voor het overige heb je gelijk en is je relativering op zijn plaats, de cijfers van KLO worden weersproken door die van het SCP: eerder schreef ik hierover in http://www.denieuwereporter.nl/?p=621
    Helaas verstrekt het SCP geen cijfers op programmaniveau.
    Werd overigens deze week gebeld door een onderzoeker die me op basis van eigen, nog niet gepubliceerde cijfers, vertelde dat de werkelijke kijktijd onder jongeren naar bv. het NOS-Journaal hoger ligt dan uit de cijfers van KLO zou blijken…

  5. Lia schreef op 10 februari 2007 om 11:13

    Welke rol hebben de hbo-scholen voor journalistiek hierin?
    Uit eigen ervaring weet ik dat de school in Zwolle haar studenten vooral wil bijbrengen waar zij (zichzelf) binnen de journalistiek (zien) staan.
    Ik als (deeltijd)student, die weet wat ze wil, zelf de nodige (levens) ervaring meebrengt en zichzelf goed kent, wil vooral leren waar de journalistiek in de maatschappij staat.
    Doet de school met haar methodiek studenten en vakgebied niet tekort, dwz. in plaats van studenten de ruimte te geven om mogelijke nieuwe wegen voor de journalistiek te ontdekken, slechts een keuze te geven uit twee, namelijk het benoemen van civiele journalistiek als de “nieuwe” weg, waar je vervolgens voor kunt kiezen, of niet.

    Het lijkt nogal betuttelend; door zichzelf niet ter discussie te (durven, kunnen of willen) stellen, lijkt het wel alsof de school doet te weten wat goed voor een ander is. Terwijl het ter discussie stellen van je positie of rol toch de enige manier lijkt om deze te versterken.

  6. Oobio schreef op 11 februari 2007 om 12:49

    hmm.. Dit artikel verhult wat er werkelijkaan de hand is; het gros van de jongeren, vooral diegenen die de keus hebben, laten de tv links liggen. Het is een eenzijdig ‘push’ medium, passief, zonder actieve participatie. Het is dat internet en mobiel relatief prijzig (kunnen) zijn maar ware het zo toegankelijk als de televisie zelf (en dat wordt het) dan denk ik dat jongeren (onder de 25 jaar) zich steeds minder gelegen zullen laten liggen om het medium tot vast onderdeel van hum mediaconsumptiepatroon te maken.

    Feit is dat jongeren sceptisch tegen het voorgeschotelde nieuws aankijken, omdat doorgaans geen authentieke, maar voorgekauwde informatie wordt aangeboden, waar bovendien niet objectief over gesproken kan en/ofmag worden. Ik zie hier keer op keer doorheengeprikt worden door de jongere zelf.

    Wat dat betreft denk ik dat de geloofwaardigheid van tv en krant op een all-time-low is aangekomen, en de bodem van de mainstream malaise nog niet in zicht is.

    Overigens zijn de hier gepresenteerde cijfers misleidend; zij impliceren een groeiend bereik voor adverteerders, maar ik geloof er geen reet van. Voor de meeste jongeren heeft de televisie haar langste tijd gehad.

  7. Lia schreef op 11 februari 2007 om 20:30

    Misschien is het raar, maar als deeltijder begin ik niet aan een studie om één of ander psychologisch (fi)leerproces te doorlopen om erachter te komen waar ik binnen de journalistiek sta, ik begin een studie omdat ik een visie wil ontwikkelen op het vak waarin ik (misschien wel) werkzaam wil zijn en ik alvorens ik zo’n beslissing kan nemen, wil leren welke rol dat vak in die maatschappij vervult, beter gezegd, zou kunnen vervullen.
    Dat een opleiding meent kostbare tijd van deeltijd-studenten in beslag te kunnen nemen door ze in plaats van met visie-ontwikkeling met psychologische processen op te zadelen die ook nog eens gebaseerd zijn op, ja op wat, vermeende psychologische kennis aanwezig bij docenten, vind ik te betreuren.
    Ook studenten zouden bij moeten kunnen dragen aan de ontwikkeling van het vak – zij weten immers wat er onder jongeren speelt.

    Waar is de onafhankelijke derde die in gesprek gaat met de scho(o)l(en) over hun methodieken?

  8. Als Flabber hebben we onlangs de Flabber Academy of Interactive Media in het leven geroepen. Doel: webloggen zoals we dat bij Flabber doen wordt niet gezien als journalistiek. Deze maand ga ik naar het hol van de leeuw: de Hogeschool voor Journalistiek in Utrecht, volgende maand Noord-Nederland. De boeiende discussie is waarom webloggen niet als journalistiek gezien wordt door docenten EN studenten op deze opleiding. Er is veel onderschatting, onbekendheid en misschien angst.

    Bovenstaande statistiek verhullen namelijk dat een zeer grote groep jongeren TV als achtergrondaan heeft staan, uitzending gemist kijkt en opgroeid met vragen (pull) en het pushmodel achter zich laat. Dat media interactie moeten bieden. De enige kanalen wat daar op dit moment mogelijkheden toe biedt zijn Internet en mobiel. Traditionele kanalen als papier, radio en TV hebben dit niet.

  9. Pingback: Metareporter » Publiek internet

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>