De televisiejournalistiek moet radicaal op de schop, maar hoe? Daarover willen we het hier de komende tijd hebben. Vandaag, als aftrap, de (pijnlijke) feiten.

De televisie, zeggen mensen altijd tegen onderzoekers, is onze belangrijkste en betrouwbaarste informatiebron. Ja, op de dag dat de Noordzee-dijken doorbreken zal dat ongetwijfeld zo zijn. Maar in de tussentijd verdwijnt het brede kijken naar nieuws en actualiteiten op kousenvoeten uit onze cultuur. De televisiejournalistiek is in een seniorencircuit beland dat langs natuurlijke weg verder zal afkalven.

Ik vroeg de Dienst Kijk- en Luisteronderzoek (NOS) hoeveel mensen (x 1.000) er in 1998 en in 2006 gemiddeld naar een aantal journalistieke programma’s keken.
De volgende cijfers zijn geleverd door Erna Verkerk (met veel dank):

Feitelijk is het publiek nog vergrijsder dan uit dit staatje blijkt, want onder de 35-plus kijkers zijn de 50-plussers in de meerderheid. De Nederlandse bevolking is dan ook niet representatief vertegenwoordigd.

By the way, voor we concluderen dat de Nederlandse tv-journalisten hun vak niet verstaan: hun collega’s bij de BBC, ITV en Amerikaanse netwerken kampen met exact hetzelfde probleem. Ook daar slaat de vergrijzing onder de kijkers toe zonder dat ze er veel tegen kunnen uitrichten.

Er zou weinig aan de hand zijn wanneer jongeren op latere leeftijd alsnog naar deze programma’s gingen luisteren of kijken, maar volgens deskundigen zal dat niet gebeuren. In de woorden van de SCP-studie Achter de schermen: “De oude loten aan de mediastam worden door de jongere geboortecohorten als minder bruikbaar gezien ten opzichte van de bij hen aanwezige behoeften. Voor de toekomst betekent dit dat naarmate oudere cohorten verdwijnen en nieuwe cohorten hun plaats innemen, de rol van (…) publieke televisie kleiner zal worden bij verder ongewijzigde omstandigheden.” (zie fig. 9.3)

Nu is er op zichzelf niets mis met het maken van programma’s voor oudere kijkers. Het probleem is dat een publieke omroep zich dat niet lang kan permitteren. Een publieke omroep wordt gefinancierd als voorziening voor iedereen, en als de helft van de bevolking afhaakt zullen mensen terecht de legitimiteit ervan bestrijden. En daarmee zou niet alleen het bestaansrecht van genoemde programma’s gaan wankelen maar ook dat van de journalistieke organisaties erachter. Exit NOS, bij wijze van spreken.