Belangenverstrengeling in de journalistiek, onlangs was er weer zo’n klein, bijtend voorbeeldje. Dat een gevierd televisiepresentator ook eens als discussieleider, interviewer of dagvoorzitter bij overheid of bedrijfsleven optreedt behoeft nog niet tot veel ach-en-wee-geroep te leiden. Anders wordt het als de beeldbuisheld dezelfde dag nog dat hij onderdeel vormt van de introductie van een gloednieuw Microsoft besturingssysteem één van de hoofdrolspelers voor een vrolijk gesprek in zijn eigen programma uitnodigt.
De man kennende zal hij daar zelf van geschrokken zijn en het voor de komende jaren wel uit zijn hoofd zal laten deze vriendendienst aan het bedrijfsleven nog eens te herhalen. Maar het woord belangenverstrengeling viel en wat mij buitengewoon tegenstaat, is de informatieve rol die door gemakzuchtige journalisten in hun eigen medium aan verkeerde mensen wordt gegeven. Verkeerde mensen omdat zij als belanghebbende op een bepaald terrein ten onrechte worden gevraagd om als min of meer onafhankelijk persoon over de ruif waaruit hij vreet te oordelen.
Een onafhankelijke ex-politicus die zijn partij behendig uit de wind houdt. Een platenproducent die in een journalistieke rol eigen en andermans waar prijst of kraakt en advocaten die onder een oorverdovend en instemmend zwijgen van de verslaggever de belangen van hun bedenkelijke cliënten zonder enige tegenspraak behartigen. Er is er zelfs een advocaat die in een eigen hoekje van een roddelrubriek de gelegenheid krijgt om wat losse, persoonlijke vetes uit te vechten.
Heel bont maakt de beroepsgroep der sportjournalisten het. Als ik mij tot de televisie beperk zie ik dat het sportjournalisten kennelijk te veel werd zodat zij zich gedwongen voelden om voor veel geld zogenaamde onafhankelijke analisten aan te trekken. Onafhankelijk, nou vergeet het maar! Ik acht bijvoorbeeld Ruud Gullit als voetballer en als mens zeer hoog maar als analist kijkt hij wel uit om de voetbalwereld met boude uitspraken tegen zich in het harnas te jagen. Hij en andere collega’s hebben binnen de een of andere belangenvereniging niet voor niets afgesproken dat zij het eigen nest niet zullen bevuilen.
En getuige wat recente incidenten wordt onder bevuilen zo’n beetje iedere vorm van zelfs de mildste kritiek verstaan. Bovendien, als een man als Louis van Gaal een paar verstandige zij het niet opzienbarende opmerkingen maakt werkt het toch niet. Door die belangenverstrengeling blijft de reuk van persoonlijke afrekening, kinnesinne en eigenbelang toch altijd laag over het slagveld hangen.
Er is echter een voortreffelijke oplossing om de lucht te klaren. Geachte sportjournalist, neem het eigen beroep weer serieus en weiger je aan te sluiten bij de amusementsindustrie. Zuiver de gelederen van al die dubbelfuncties en vergeet alle belanghebbenden die toch nooit het achterste van hun dubbele tong kunnen laten zien. Kortom, beoefen je vak weer, vertel hoe de wedstrijd verliep en wat er mis was aan tactiek en techniek en neem zelf analyse en commentaar voor je rekening.
En dat geldt, dat moge duidelijk zijn, ook voor al die andere terreinen in de maatschappij waar lieden op radio, televisie, internet en in de courant met dubbele pet de onafhankelijke journalist spelen.
4 reacties