Schrijf korter, gebruik heldere koppen en maak gebruik van tussenkoppen. Wie dat recept volgt bij het maken van een tekst op een webpagina, wordt naar alle waarschijnlijkheid beter gelezen en begrepen. Dat concludeert de Amerikaan Jacob Nielsen (die zichzelf de ‘goeroe’ van webdesign noemt) na een eyetracking-study. Bij eyetracking wordt de beweging die het menselijk oog over een tekst of afbeelding maakt, geregistreerd en geanalyseerd.

De conclusie van Nielsen is niet erg schokkend. Eerder (1989) concludeerde de Duitse onderzoeker en dagblad-designer Norbert Küpper na eyetracking-onderzoek bij de Duitse krant Badisches Tagblatt, al precies hetzelfde. En een analyse van Readerscan-onderzoek (een soort kijk- en luistercijfers voor de dagbladen) leerde de Duitse krant Main Post dat koppen nog veel belangrijker zijn dan we altijd al dachten. En dat een heldere presentatie van teksten de leesbaarheid vergroot. En weer daarvoor was het dagbladdesign-koning Mario Garcia die tot soortgelijke conclusies kwam.

Niets nieuws dus, maar ook de bevestiging van wat eedere onderzoeken aantoonden, kan interessant zijn. Vooral nu Nielsen zich specifiek op de leesbaarheid van webistes heeft gestort (onderzoek dat momenteel ook door prof. Bucher van de universiteit van Trier in Duitsland wordt gedaan).

Het kruis
Het Amerikaanse Online Journalism Review publiceerde dezer dagen in een artikel van Laura Ruel en Nora Paul een overzicht van de belangrijkste bevindingen van de Nielsen-studie. Waarbij in ieder geval de opmerkelijkste al door een deel van de wereldpers werd overgenomen. Mannen bekijken een plaatje van een honkballer anders dan vrouwen, concludeert Nielsen op grond van het onderzoek. Vrouwen kijken voornamelijk naar het gezicht van de sportman, terwijl mannen ook visuele belangstelling aan de dag leggen voor het kruis. Zelfs bij dierenplaatjes zouden mannen nog steeds de neiging hebben het geslachtsdeel te bekijken.

Het Nielsen-onderzoek werd eind 2005 gehouden onder 255 personen in New York. Volgens de onderzoeker blijkt de leesbaarheid van een website af te nemen als de helderheid van de vormgeving afneemt door bijvoorbeeld veel nietszeggende plaatjes op een pagina.

Korter schrijven
Nielsen adviseert dagbladen die kopij uit hun papieren krant naar het web willen brengen, om die kopij eerst goed te bewerken. En met bewerken bedoelt hij: korter maken. Een bewerking van een tekst over New Yorkse restaurants uit de New York Times zorgde er – volgens de studie – voor dat lezers van de pagina 34 procent meer onthielden. Terwijl (of omdat) ze veel minder tijd nodig hadden om de tekst te lezen.

Een tekst uit dezelfde krant werd ingekort en voorzien van bullets en tussenkoppen. Hier bleek dat het begrip van de tekst met 12 procent toenam.

Teksten en afbeeldingen op webpagina’s bleken voorts minder goed gelezen als ze niet precies of niet passend (plaatjes) waren. Afbeeldingen met weinig informatie worden snel overgeslagen. Bovendien blijken lezers van een webpagina te houden van veel witruimte. Dat verschaft een pagina rust en zorgt voor een heldere navigatie-mogelijkheid.