Het aantal Amerikanen die dagelijks online gaan om nieuws te checken, neemt af. In juni 2005 zei nog 34 procent van de Amerikanen dat ze elke dag via internet nieuws tot zich namen, een jaar later was dat percentage met 7 procentpunt gedaald, zo blijkt uit onderzoek van het Pew Research Center. “Er zijn duidelijke tekenen dat de omvang van het publiek (voor online nieuws) is gestabiliseerd”, stellen de opstellers van The State of the News Media 2007.

Slecht nieuws voor Amerikaanse mediamakers die de belangstelling voor nieuws in kranten en op tv ook al zien dalen? Dat is allesbehalve zeker, want de gegevens over de online nieuwsconsumptie zijn allesbehalve eenduidig. Uit het ene onderzoek blijkt dan misschien dat de belangstelling voor online nieuws tanende is, een ander onderzoek kan weer een heel andere kant op wijzen.

Zo volgen steeds meer Amerikanen het verkiezingsnieuws via internet. Volgens het Pew Internet Project ging vorig jaar 16 procent van de Amerikanen online om informatie over de verkiezingen te verzamelen. Meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2002 (7 procent), toen de vorige midterm-verkiezingen plaatsvonden.

Ook neemt het aantal Amerikanen die incidenteel online nieuws consumeren, nog steeds toe (van 73 procent in 2003 naar 76 procent in 2006). Deze ‘toevallige nieuwsconsumptie’ is hoogstwaarschijnlijk het gevolg van het toenemende aantal breedbandaansluitingen in de VS. Mensen zijn daardoor permanent online en stuiten eerder bij toeval op nieuws.

Online kranten
Het toegenomen breedbandgebruik speelt mogelijk ook een rol bij een ander fenomeen: Amerikanen brengen steeds meer tijd door op de sites van kranten. Uit gegevens van Nielsen/Netratings over het vierde kwartaal van 2005 blijkt bijvoorbeeld dat bezoekers van krantensites gemiddeld 42 minuten per maand op deze sites doorbrengen: een stijging van 16 procent in vergelijking met een jaar eerder.

Goed nieuws voor de kranten op het eerste gezicht, maar ook hierbij speelt de interpretatie van de cijfers een rol. Als de totale tijd die Amerikanen in 2005 op internet doorbrachten, met meer dan 16 procent steeg, zijn de prestaties van de kranten wellicht wat minder spectaculair. (Kijk ook naar de verschillende interpretaties van het online bereik van de Nederlandse kranten.)

De opstellers van The State of the News Media 2007 wijzen er op dat de cijfers over het online bereik van kranten wellicht betekenen dat het krantenpubliek niet krimpt, “iets wat ook blijkt uit andere onderzoeksdata”. Mensen lezen het krantennieuws niet meer op papier, maar op internet. Deze constatering is overigens allesbehalve een geruststelling van de krantenmakers: want aan een internetlezer verdienen ze een stuk minder dan aan iemand die de krant op papier leest.

Racistische opmerking
Veel analisten gaan ervan uit dat breedbandgebruik tot meer online nieuwsconsumptie zal leiden. Maar waarom zien we dat niet? Waarom lijkt de nieuwsconsumptie te stabiliseren, terwijl het aantal breedbandaansluitingen flink groeit? De onderzoekers geven een aantal mogelijke verklaringen:

1. De belangstelling voor nieuws neemt af. Er zijn redenen om aan te nemen dat dat het geval is. Zo antwoordde in 1994 slechts 9 procent van de Amerikanen dat ze gisteren geen nieuws hadden gezien. In 2006 was dat percentage meer dan verdubbeld (19 procent), zo blijkt uit cijfers van Pew Research Center for the People and the Press.

2. Mensen herkennen nieuws niet als nieuws en melden dat daarom niet aan onderzoekers. Bij de Congresverkiezingen van vorig jaar haalden veel Amerikanen het campagnenieuws van sites van kandidaten, belangengroepen en weblogs. Dat zijn geen nieuwssites, maar vaak plaatsen dergelijke sites wel berichten die afkomstig zijn van persbureaus en dergelijke. Ook mensen die gebruikmaken van RSS of e-mailalerts nemen – zonder dat ze het zelf wellicht door hebben – kennis van nieuws.

3. De nieuwe breedbandgebruikers gedragen zich anders dan de eerste generatie breedbandgebruikers. Mogelijk waren de eerste gebruikers van breedbandinternet meer geïnteresseerd in nieuws dan de mensen die pas sinds kort een snelle interverbinding hebben.

Met name de tweede verklaring is interessant. Zo wijzen de opstellers van The State of the News Media 2007 er op dat veel mensen vorig jaar verkiezingsnieuws zagen op YouTube. Denk daarbij aan de beelden van een boze Bill Clinton die Fox News bekritiseerde. Of aan de Republikeinse senator George Allen uit Virginia die een racistische opmerking maakte over een medewerker van zijn politieke tegenstander (Huub Wijfjes schreef er eerder over op DNR). Driehonderdduizend mensen bekeken de betreffende YouTube-video en Allen verloor de verkiezingen met 9.000 stemmen verschil.