Hoe ruim mag een mediawatcher op zijn eigen site citeren?
Hieronder een mailwisseling die we van blogger en mediawatcher Stan van Houcke ontvingen. We vroegen uitgever Wouter van der Meulen telefonisch om een reactie; deze staat aan het slot van het artikel afgedrukt. Daarnaast wachten we nog op een reactie van een auteursrechtdeskundige.
Vrijdagochtend 23 maart kreeg ik, Stan van Houcke, deze email van Trouw:
‘Geachte heer van Houcke,
Op de inhoud en vormgeving van Trouw (hieronder begrepen de papieren krant, de internetsite en iedere andere uiting daarvan, ongeacht de drager) rust auteursrecht en databankenrecht. Voor het overnemen, opslaan en verspreiden van (delen van) de inhoud en gebruik van de vormgeving, op welke wijze dan ook, dient u vooraf schriftelijke toestemming te hebben verkregen van de redactie c.q. rechthebbende. In uw geval geven wij daarvoor geen toestemming en verzoeken u vriendelijk Trouw artikelen van uw site http://stanvanhoucke.blogspot.com/ te verwijderen.Met vriendelijke groet,
Wouter van der Meulen
uitgever Trouw
Zie: http://stanvanhoucke.blogspot.com/2007/03/trouw-misschien-wel-21.html
Naar aanleiding van deze brief schreef een weblog-lezer, genaamd Brendan:
”Van Gijs naar Bas naar Wouter. Kinderachtig gedoe. Blijkbaar willen ze je blog graag in het zonnetje zetten. Misschien kun je het nog eens hebben over dat artikel wat ze bij Trouw hebben geschreven over medialens.org?
8:27 PM ‘
Een goed idee, want het begon wat mij betreft om de volgende fragmenten uit
dit Trouw-artikel:
Internet / De tanden van de waakhond zijn scherp
Online mediawatchers
door Jaap Meijers
Er zijn nog veel meer websites die net als medialens.org de gevestigde journalistieke orde kritisch volgen, zoals mediachannel.org en mediawatch.com. Alleen zijn er in Nederland niet echt online mediawatchers.
Het is goed dat er websites zijn die erop letten dat de journalistiek een goede waakhond blijft. Degelijke reflectie is erg belangrijk en een beetje extra doorvragen kan heel boeiend zijn. Wat zo goed is aan de online mediawatchers is dat ze niet blijven hangen in hun chagrijn over ‘de media’, maar dat ze er iets aan doen. Ze willen met concrete voorbeelden duidelijk maken hoe de berichtgeving beter kan. Hun kritische vragen en analyses zijn daardoor interessant voor journalisten én nieuwsconsumenten. Ook u leest een bericht over aantallen slachtoffers in Irak de volgende keer toch iets kritischer.
Zie: http://www.trouw.nl/deverdieping/dossiers/article598424.ece/
Opmerkelijk vond ik deze zin: ‘Alleen zijn er in Nederland niet echt online mediawatchers.’ Degenen die mijn blog regelmatig lezen, weten dat ik regelmatig kritiek uitoefen op het maar al te vaak gebrek aan kwaliteit van veel Nederlandse commerciële massamedia, inclusief Trouw, dat uitgaande van het Trouw-artikel het belang van serieuze mediawatchers juist onderstreept.
Maar kennelijk wordt kritiek door de krant niet op prijs gesteld. Vandaar het belang ook om door te gaan met het kritisch volgen van ook dit dagblad.
Ik krijg de indruk dat men bij Trouw ook niet precies weet wat men met internet-kritiek aanmoet. Vanochtend kreeg ik voor negen uur van de uitgever opdracht alle verwijzingen naar Trouw van mijn blog te verwijderen en een uur later kreeg ik van de manager multimedia Trouw opdracht om 1 verwijzing nog verder in te korten, dat betekent dus dat ik de rest niet hoefde te verwijderen. De krant doet alsof het kritiek toejuicht, maar probeert tegelijkertijd een criticus te intimideren. En dat lukt de zelf benoemde autoriteiten niet meer, internet heeft dat onmogelijk gemaakt. Goddank.
Ik antwoordde de Trouw uitgever als volgt:
Mijn antwoord op uw verzoek heb ik gisteren in een email aan Bas de Vries verwoord:
beste Bas de Vries
Ik begrijp uw probleem niet. ik gebruik uw krant niet om mijn weblog te vullen. ik gebruik zo nu en dan een trouw-artikel om de journalistieke kwaliteit of juist het gebrek eraan te belichten. en aangezien u in de openbaarheid treedt en een publieke functie bekleedt, reageer ik als journalist daar op een journalistieke manier op. ik zal dus in de toekomst gewoon doorgaan met het al dan niet uitgebreid citeren van artikelen uit de diverse media, inclusief trouw. wat de gebruikelijke gang van zaken is in weblog land weet ik niet en is ook niet relevant voor mij, ik ben een onafhankelijke journalist. indien u het hier niet mee eens bent dan kunt u altijd nog een klacht indienen bij de Raad voor de Journalistiek. die is ervoor om klachten te behandelen.
vriendelijke groet
Stan van Houcke
Ik wacht nu verder af, ondertussen is de principiële vraag of het mogelijk is in een parlementaire democratie met haar vrijheid van meningsuiting dat een uitgever al dan niet gemotiveerd kan bepalen dat kritiek, onderbouwd door citaten, verboden is. Ik vind het absurd en zal dit verbod ook negeren, een verbod nota bene ingesteld door een krant die in een artikel zelf stelt: ‘Het is goed dat er websites zijn die erop letten dat de journalistiek een goede waakhond blijft. Degelijke reflectie is erg belangrijk en een beetje extra doorvragen kan heel boeiend zijn.’
Ik ben het volledig met die zienswijze eens. De commerciële massamedia moeten kritisch gevolgd worden. Ik leg het verbod dan ook naast me neer omdat ik van mening ben dat mijn kritiek maatschappelijk van meer belang is dan de verlies en winstcijfers van de Trouw-uitgever.
——————————
Tot zover de tekst van Van Houcke. Van der Meulen meldt in een telefonische reactie dat het voor hem simpel ligt:
vdM: “Ons copyright wordt geschonden. Punt. Die copyright-regels dienen ter bescherming van de auteur. Die is eigenaar van zijn tekst en moet dat blijven. We hadden een vergelijkbare aanvaring met een andere blogger, de heer Jongejans van http://liberalisme.web-log.nl/, maar die heeft het betreffende artikel keurig van zijn site verwijderd.”
DNR: Een paar regels overnemen met een link naar het oorspronkelijke artikel op de Trouw site mag wat u betreft wel zonder toestemming?
VdM: Ja, dat is de manier waarop Google het doet. Tot nu toe staan we dat toe.
DNR: Van Houcke weigert aan uw oproep gehoor te geven. Wat nu?
vdM: De zaak gaat door naar onze bedrijfsjurist.
14 reacties:
26 maart, 2007
Interessant punt, kansloze zaak voor Trouw lijkt me. Als de betreffende weblog allerlei artikelen letterlijk over zou nemen, lag het anders. Kortom: kwestie van de poot stijf houden.
27 maart, 2007
trouw uitgever van der meulen weet kennelijk niet meer wat hij geschreven heeft. tegen de nieuwe reporter zegt hij over het citeren van enkele regels: ‘Tot nu toe staan we dat toe.’ En aan mij schrijft hij: ‘Voor het overnemen, opslaan en verspreiden van (delen van) de inhoud en gebruik van de vormgeving, op welke wijze dan ook, dient u vooraf schriftelijke toestemming te hebben verkregen van de redactie c.q. rechthebbende. In uw geval geven wij daarvoor geen toestemming en verzoeken u vriendelijk Trouw artikelen van uw site stanvanhoucke.blogspot.com/ te verwijderen.’
Waarom in mijn geval niet? Waarom hij dit schrijft is voor mij alleen te verklaren uit het feit dat mijn kritiek hem kennelijk niet aanstaat.
27 maart, 2007
Even offtopic, maar als we toch bezig zijn, wordt het niet eens hoog tijd dat er iemand opstaat die iets doet zoals medialens.org in Nederland?
27 maart, 2007
Ik vind het nogal warrig allemaal. Wat ik wil weten is: hoeveel is er dan op het blog van Van Houcke geciteerd cq overgenomen? Zijn dat enkele zinnen of is er toch meer aan de hand?
28 maart, 2007
Het is duidelijk dat Van Houcke het onderwerp is geworden van een persoonlijke hetze van Trouw tegen zijn weblog. Temeer omdat het internet bezaaid is met hele Trouw-artikelen & zonder linkvermelding. Waartegen Trouw niet optreedt. Ronduit lachwekkend is dus dat Trouw maar een zelfde geval noemt, dat van liberalisme.web-log.nl. Dat zal dan ook wel een kritisch stukje zijn geweest?
Van Houcke is een journalist, en is in die hoedanigheid een “persorgaan”, en kan hij zich beroepen op Art. 15 van de Auteurswet. Voor een rechter zal zeker meespelen het feit dat Van Houcke geen enkel commercieel oogmerk heeft met zijn citaten, en zal een rechter waarschijnlijk mee laten wegen dat Trouw naar eigen zeggen het mediawatching een warm hart toedraagt.
28 maart, 2007
beste jeroen
het gaat mij erom zo nu en dan enkele regels te kunnen citeren, net zoveel als relevant is om mijn kritiek gefundeerd te kunnen uiten. In de praktijk komt het erop neer dat ik in meer dan een jaar tijd ongeveer 20 keer de berichtgeving van een onderwerp in Trouw journalistiek heb bekritiseerd.
groeten
stan
28 maart, 2007
aan Trouw
Hoe staat het met de crossmediale beleving van Trouw? Hoort een weblog hier in niet in thuis? De interactie maakt de krant levend en heeft dit ook nodig. Voorbeelden uit Scandinavië daar worden email adressen bij artikelen geplaatst om zo de interactie aan te sporen….
29 maart, 2007
Tjonge, wat een oude opwinding. Heeft niks met interactie te maken, alles met wel of niet makkelijk furore maken met het werk van collega-journalisten. Al sinds 1912 geregeld (en sindsdien vele malen geactualiseerd) in de auterswet:
http://www.ivir.nl/wetten/intellectuele-eigendom/nederland.html
Kwestie is: content jatten of citeren? Substantieel deel overnemen is volgens die wet jatten, een paar essentiele zinnen overnemen is citeren. Dat geldt zowel voor een blogger met nobele bedoelingen als voor wie snel en goedkoop verkeer wil genereren met de content van een ander.
Waarom zou een blogger het niet houden bij een citaat om zijn punt te maken, en voor de kommaneuqers of echte volhouders verwijzen naar het hele artikel op de oorspronkelijke website? Dat doet NoStijl ook en dat werk goed.
Vergeet niet dat kranten hun medewerkers moeten beloven dat ze het auteursrecht beschermen, freelancers eisen terecht dat hun teksten niet zomaar voor andere doeleinden gebruikt kan worden…
30 maart, 2007
Nou, dan mag Wim de Bie ook wel gaan oppassen met de scans van uitgeknipte artikeltjes op zijn weblog. ;-)
En over de weergave van rss-feeds op allerlei websites mogen ze bij Trouw dan ook wel eens gaan nadenken…
30 maart, 2007
i.j. newsman gaat volledig voorbij aan waar het hier om gaat. het gaat hier om een journalist die met journalistieke kritiek komt en om dat gefundeerd te kunnen doen de relevante stukken citeert. heeft niets met content jatten te maken, een modieus begrip dat niets met de zaak in kwestie te maken heeft. nostijl ken ik niet, maar de naam belooft weinig goeds.
4 april, 2007
Nee daar ga ik niet aan voorbij: ik schrijf dat het niet uit maakt of je nobele bedoelingen hebt of niet. Een blogger wil gelezen worden, en daarvoor maakt hij in dit geval gebruik van teksten van andere journalisten. Of hij dat nou uit eigenbelang doet of tot nut van het algemeen, dat maakt weinig verschil.
Centrale punt is volgens mij hoe je met teksten van andere omgaat. Als ik op mijn weblog kritiek zou hebben op de blog van Stan van Houcke, zou ik niet zijn hele bijdrage kopiëren, maar de aandacht richten op het punt dat ik zelf wil maken en dat onderbouwen met een paar citaten. Met een link naar de blog voor de oorspronkelijke tekst.
Content jatten is geen modieus begrip, is minstens al zo oud als de auteurswet en misschien wel zo oud als de journalistiek zelf.
4 april, 2007
kennelijk heeft i.j. newsman niet gevlezen waar het hier om gaat. misschien is het toch beter als hij eerst checkt welke citaten het hier betreft. mijn blog heeft ook een volstrekt andere strekking dan i.j. newsman’s blog bij trouw. http://www.trouw.nl/degids/article283108.ece
17 april, 2007
in de goede journalistieke traditie van de follow up zou het wenselijk zijn als de nieuwe reporter nog eens de uitgever van trouw bellen. in elk geval is het voor mijn collega’s interessant om te weten dat de stelligheid van de email van de uitgever van trouw aan mij kennelijk toch wat voorbarig is geweest, zie: http://stanvanhoucke.blogspot.com/2007/03/trouw-misschien-wel-22.html
We zijn inmiddels ruim drie weken verder en ik heb nog niets vernomen van de bedrijfsjurist. dat kan nog komen natuurlijk, maar misschien dat de schrijver van het stukje in de nieuwe reporter nog eens kan bellen. duidelijk is inmiddels dat het kennelijk toch wat ingewikkelder ligt dan de trouw-uitgever in eerste instantie meende. een belangrijk gegeven voor mijn collega’s die kritiek op trouw uitoefenen. want het gaat hier niet zoals de schrijver van de nieuwe reporter meent over de vraag: ‘Hoe ruim mag een mediawatcher op zijn eigen site citeren?’ maar om de vraag: kan de uitgever van trouw bepalen dat een journalist niets mag citeren. bovendien meent schrijver van de nieuwe reporter abusievelijk dat ‘Van Houcke weigert aan uw oproep gehoor te geven.’ er is hier geen sprake van een oproep, in de zin van een beroep doen of een verzoek, zoals de dikke van dale aangeeft, maar een bevel, wat toch iets heel anders is. en ik weiger nog steeds aan dat bevel te voldoen.
3 juni, 2008
het is inmiddels al meer dan een jaar geleden dat trouw mij onder druk probeerde te zetten. het mislukte en ik heb nooit meer iets van trouw gehoord. trek uw eigen conclusies daaruit. laat u niet afbluffen door commerciele praatjemakers.
stan van houcke