Een aantal weken geleden stelde de Canadese rectificatiejager Craig Silverman, in een interview met De Nieuwe Reporter: “Wij als journalisten maken allemaal wel eens een fout. Een van de manieren om daar mee om te gaan is er met elkaar over te praten. Dan kun je begrijpen wat er gebeurt. Bovendien zijn herstelberichten, aanvullingen en rectificaties erg grappig.” Maar, zo blijkt uit de rest van het artikel, Silverman praat er niet alleen over, hij bouwde een succesvol weblog op, waarop hij dagelijks fouten in de Engelstalige media optekent. Een inspirerend idee. Daarom ben ik begonnen met een Nederlandse variant van Regret the Error.

Rectificeren is niet alleen belangrijk en grappig, het is voor een journalistiek medium ook noodzakelijk om de kwaliteit en geloofwaardigheid op peil te houden. Het corrigeren van fouten in nieuwsberichten is een onderdeel van de journalistiek.

Iedere journalist maakt, al dan niet onder druk van een deadline, wel eens een fout. Zonder het openlijk erkennen en herstellen van de gemaakte fouten wordt een krant, een televisierubriek of nieuwssite een onbetrouwbaar medium. Wie zijn fouten ruimhartig erkent, wordt daarentegen veel geloofwaardiger. Bovendien kunnen ongecorrigeerde fouten, zeker in het ‘copy-paste Web 2.0 tijdperk’, een heel eigen leven gaan leiden.

Umts, krentenbrood, Dé Stoop en nog zowat
Gelukkig rectificeren de meeste kranten regelmatig, al doet niet elke krant dat even duidelijk en ruimhartig. Zo rectificeerde Het Parool zaterdag 24 februari, ver weggestopt op pagina 25, acht berichten in één artikel. De krant deed dit zonder duidelijk aan te geven dat er in het bericht zoveel fouten gecorrigeerd zouden gaan worden. Alleen de lezer die de moeite nam om het hele artikel, onder de kop ‘Vlaggenwinkel, umts, krentenbrood, Dé Stoop en nog zowat’, te lezen, kwam te weten in welke artikelen er nou precies fouten en foutjes waren geslopen, welke foto-onderschriften niet klopten en wie de werkelijke auteur van een muziekrecensie was. Op zichzelf kan je best acht fouten in één artikel rectificeren. Maar dat hoort dan wel duidelijk te gebeuren, met een aparte subkop voor elk gecorrigeerd artikel. Dat deed de krant niet.

NRC Handelsblad doet het wat dat betreft veel beter, bijna dagelijks is er op pagina 2 of 3 van de krant een correctie te lezen onder het vaste kopje ‘correcties & aanvullingen’. Duidelijk, maar jammer genoeg verschijnen deze rectificaties, net als bij de andere Nederlandse kranten, niet op internet. Alleen de vaste lezer van de papieren krant zal dus kennis zal nemen van de fouten in eerder gepubliceerde artikelen. Een ander minpunt is dat de rectificaties wel in de krantendatabase LexisNexis worden opgenomen, maar dan zonder de kop ‘correcties & aanvullingen’, waardoor je nauwelijks een overzicht kan krijgen van hoe vaak de krant precies rectificeert en waarom.

Internet, met zijn zoekmachines en rss-feeds, biedt zowel de media als individuen een goede mogelijkheid om, naast de ‘gewone rectificatie’, consequent en op een vaste plek, alle rectificaties bij elkaar te brengen. Een goede optie, waar een krant als The Guardian op een mooie manier gebruik van maakt. Geen enkel Nederlands medium heeft deze mogelijkheid tot nu toe aangegrepen. Sterker nog, de meeste rectificaties verschijnen helemaal niet op internet.

Plagiaat
Geïnspireerd door Silverman leek het mij de hoogste tijd een Nederlandse versie van Regret the Error te beginnen (in Beta): ‘Correcties, rectificaties en aanvullingen’. Met als doel, totdat alle Nederlandse media zo’n digitale rectificatierubriek hebben, zoveel mogelijk rectificaties te verzamelen, online te publiceren en te becommentariëren.

Daarnaast zal er een verzameling kleine en grote vormen van plagiaat worden aangelegd. Zo merkten we bij weblog Amsterdam Centraal dat een bekend Amsterdams dagblad regelmatig, zonder bronvermelding, citaten overneemt. Hoewel deze praktijk in de blogosphere helaas schering en inslag is, geeft dat de serieuze pers niet de vrijheid dit ook te doen. Zeker niet als in zo’n stuk de indruk wordt gewekt dat de journalist in kwestie de quotes zelf in een interview heeft opgetekend. Dat is (hoe klein soms ook) een vorm van plagiaat en bedrog van de lezer.

Natuurlijk staat dit project open voor bijdragen van derden. Sterker nog: zonder die hulp wordt een complete collectie onmogelijk. Daarom wil ik iedereen oproepen rectificaties, vormen van plagiaat, fouten of opmerkelijke zaken in de serieuze Nederlandse media, op te sturen. Zowel scans, foto’s als complete artikelen zijn meer dan welkom op de website en in de ‘Rectificatie Flickr Photo Pool’.