Lokale media moeten een soort Google worden, maar dan van de buurt, de wijk, het dorp, de stad en de streek. Dat vindt Paul Bos, directeur van de Nederlandse NieuwsbladPers (NNP).

Als ik in de huidige ontwikkelingen van de digitale samenleving de positie van veel uitgevers bekijk, moet ik vaak denken aan iemand die naarstig op zoek is (als ie al op zoek is…) naar de welbekende goudmijn, maar hem niet kan vinden omdat hij er bovenop staat. Het devies in deze situatie is: doe een paar passen achteruit, neem dus afstand, ga op zoek naar de essentie van je kracht (kerncompetentie), vind de dingen om je heen die hierin passen, denk sowieso in nieuwe allianties of maak ze zelf, omarm de nieuwste inzichten (juist ook in technologische zin) en begin dan opnieuw met uitgeven.

Voor mijn part de eerste paar weken in Second Life (☺), en daarna echt in de eigen uitgeverij (als je jezelf tenminste zo nog noemt). Let op: het succes van de innovatie zal worden bepaald door de mate waarin je de kracht van de traditie kunt koppelen aan het lef van de vernieuwing. En aan de mate waarin je je redactionele medewerkers meekrijgt en laat meedoen.

Eigenlijk zeg ik hiermee dat wij in een tijdsgewricht zitten waarbij de uitgevers naast het optimaliseren van het bestaande zich ook echt druk moeten gaan maken over institutionele vernieuwing en innovatie. Anders heb je op de middellange termijn een probleem. Het gaat niet alleen om de vraag welk medium je moet gebruiken, maar juist ook om de positie die je wilt innemen in lokale samenleving.

Waarom deze oproep? Omdat de wereld echt aan het veranderen is. Beter gezegd, de ontwikkelingen in de samenleving in het algemeen dwingen tot een andere manier van kijken, denken en werken. Een manier die haaks staat op de traditionele manier van nieuwsgaren, -selecteren en alleen nog maar op papier afdrukken (let op het woordje ‘alleen’).

Nieuwe eisen
Wij zullen ons moeten gaan bezighouden met een integrale benadering van alle media. Het gebruik van ict en andere journalistieke formats is van niet te onderschatten invloed en is veelal de motor van deze ontwikkelingen die steeds meer dwingen tot heroriëntatie en transformatie bij uitgevers. Door deze ontwikkelingen worden volstrekt nieuwe eisen gesteld aan de journalist en aan de wijze waarop nieuwsgaring tot stand komt. Bovendien vraagt de omslag naar een beeldcultuur inzicht in de effecten ervan, alsook een andere kijk op gebeurtenissen en daarbij passend commentaar.

Een dergelijk proces speelt zich juist ook af op lokaal niveau, waarbij de integratie van internet, tv, schrijvende pers, drukwerk, video en telefonie heel andere eisen stelt aan de invulling van lokaal nieuws en lokale verslaggeving. Van de journalist wordt steeds meer gevraagd om vanuit een multimediale aanpak zijn werk te doen.

Lokale media krijgen een brugfunctie tussen burgers die in de digitale wereld zelf beelden en rapportages maken en via de lokale media met elkaar in discussie gaan. Selectie en verificatie van aanbod wordt een vak apart. Fusie en schaalvergroting zijn daarop niet het passende antwoord. In plaats daarvan moeten uitgevers juist vasthouden aan de verbinding met de samenleving, specialisatie en netwerken. Want daar zit die goudmijn!

Haarvaten van de samenleving
De uitgevers van lokale nieuwsbladen hebben hiervoor een fantastische positie, omdat ze zich al sinds jaar en dag verbonden hebben met de burger, met het leven van die burger, met de haarvaten van de samenleving. Wij zien het bij de NNP. In de variëteit van de leden en in het behoud van hun autonomie zit hun unieke waarde, die door grootschaligheid, efficiency en bovenmatige rendementseisen (vaak bij beursgenoteerde ondernemingen) kan worden vernield.

En toch, als je niet oppast, word je links en rechts ingehaald. Interessant in dit verband is de positie die een bedrijf als Google in een duizelingwekkende vaart aan het innemen is. Misschien een gekke vraag, maar wel aardig in dit verband: wanneer begint Google een nieuw lokaal nieuwsblad? In Goes, of in Groningen, of in Geleen. En om het nog gekker te maken, ‘beginnen’ is het goede woord niet, zij doen het eigenlijk al. Je moet alleen nog de verschillende puzzelstukken aan elkaar koppelen. Zij geven met hun aanbod een klein doorkijkje van wat er allemaal ook lokaal mogelijk is: News (nieuws), Earth (kaarten), Ads (adverteren), Picasa (foto-album), Video (beeld), Groups (discussie), en ga zo maar door.

Gelukkig mist Google een essentiële kwaliteit: zij hebben geen verbinding met de haarvaten van de samenleving om vanuit een overzichtspositie betrouwbaar en betrokken te kunnen informeren. Dus dat lukt voorlopig nog niet. Maar, denk niet dat je er bent, want met het opkomende fenomeen burgerjournalistiek, kan ook dit voor een deel worden opgelost.

Conclusie, er ligt een kans voor uitgevers van lokale media om opnieuw positie in te nemen, als een soort Google van de buurt, de wijk, het dorp, de stad en de streek.

Graafmachines
Dat is dan ook de reden dat wij als NNP een paar maanden geleden zijn begonnen met een innovatietraject waarin wij onze leden in staat willen stellen de overgang te maken naar de multimediale wereld, onder gelijktijdige verhoging van de kwaliteit van de journalistiek. Met dank aan een bijdrage van het Bedrijfsfonds voor de Pers. Kernbegrippen in deze aanpak zijn: innovatie, ontwikkeling van lerende organisaties en revitalisering van de rol van de lokale journalistiek.

In de metafoor van de goudmijn: de schoppen gaan binnenkort de grond in, de graafmachines staan al klaar, de zoektocht naar de lokale goudmijn is begonnen. Of beter gezegd: de vindtocht is begonnen. Niet zoeken, maar vinden, omdat naar mijn mening alles er al is. Nu nog een kwestie van ‘herbronnen’ (ook oud in een nieuw jasje).