Kranten met een businessmodel uit 1950 – Waar is het ‘briljant management’?

Column no. 12 van Charles Groenhuijsen

Kent u Warren Buffett? Hij is een van de succesvolste investeerders aller tijden. Hij verdiende er meer dan 52.000.000.000 dollar (52 miljard dus) mee en dat is geen tikfout. Warren (76) is een druk baasje. Niet alleen met het verdienen van nog meer geld maar ook met het weggeven ervan. Leuke man dus! Maar daar wilde ik het niet over hebben.

Wél over zijn sombere voorspellingen voor de krantenwereld. Eens per jaar komt Buffett met zijn analyse over investeren. Dan reizen duizenden beleggende Amerikanen af naar het hoofdkwartier van Buffett in Omaha, Nebraska, om uit de mond van de meester zelf te horen wat er financieel in het vat zit.

Deze keer ging zijn jaarlijkse boodschap over kranten. Er stond in zijn herderlijk schrijven een passage waar ik lang over moest nadenken: “Als kabel en satelliet – evenals internet – er eerst waren geweest dan hadden kranten zoals we die nu kennen waarschijnlijk nooit bestaan.”

Wow, is die even raak! En helemaal waar, hè? Dit is Economie-voor-Beginners. Zouden we ooit audiocassettes hebben gehad als de CD er eerst was geweest? VHS-videotapes met de DVD als alternatief? Ooit een stoomtrein als er toen ook al een TGV had rondgezoefd? Niet dus. Toch hebben we nog steeds papieren kranten. Terwijl snellere, betere, goedkopere en consumentvriendelijker varianten beschikbaar zijn.

Effe snel downloaden op je laptop
Ik woon half in de VS en half in Nederland. In de VS heb ik vanwege de zeer aangename prijzen nog krantenabonnementen. In Nederland vanwege de torenhoge tarieven al lang niet meer. Ze zien me ook echt nooit meer terug. Je betaalt een vermogen voor een onmogelijk product.

Gisteren probeerde ik op weg naar Washington op stoel 25A de Volkskrant en de NRC te lezen. Probeer dat eens zonder je buurman voor de rest van de acht uur durende vlucht bewusteloos te slaan! Waarom kun je op Schiphol beide kranten niet effe snel downloaden op je laptop, zodat ik ze – handiger, goedkoper en milieuvriendelijker – van mijn scherm kan lezen? En graag zonder al die ballast van sport, kunst, oninteressante columns, recensies die me niet kunnen schelen en ál die banen die ik niet zoek.

De kranten schreven over de PvdA-perikelen met de vakbeweging. Leuk onderwerp. Ik wil meer weten. Veel meer! Een beetje website helpt je dan verder. De kranten niet. Ja, één of twee schamele artikeltjes misschien. Meer niet. Als je op de tekstversie van een groot artikel klikt, mag je het niet eens printen. En de ‘printversie’ van grote artikelen zou zelfs voor mijn jeugdheld Arendsoog onleesbaar zijn. Totale gekte. Wegjager! Vergelijk dat allemaal eens met de politieke sites van New York Times, Washington Post en USA Today: A surfer’s delight!

En waar is een link naar de bronnen van het artikel? Een live-blog met de opinieschrijvers van de Volkskrant (ze hebben daar warempel geen gebrek aan bij de VK en NRC!). Armoe troef. Volstrekt verouderd allemaal. Zo 1980! Warren Buffett heeft helaas gelijk.

Over stoomtrein en audiocassette en VHS-tapes
Buffett meent dat de positie van de kranten gestaag wordt uitgehold. Zelfs een goede krantensite (die er in Nederland dus nog steeds niet is) moet opboksen tegen steeds meer webconcurrenten. Daar doe je niks tegen. En dat moet je ook niet willen. Ook Amerikaanse kranten met hun prachtsites verliezen lezers in drommen.

We noemen dat in de economie ‘vooruitgang’ of – iets geleerder – ‘creative destruction‘. Niks mis mee. Net als destijds met het einde van de stoomtrein en later de audiocassette en VHS-tapes niks mis was. Het nieuwe product was beter. Het oude al snel kansloos.

Wat het dubbel treurig maakt is dat Nederlandse kranten amper terugvechten en nog steeds uitgaan van het businessmodel uit 1950. Een eenvormige, gedrukte krant, die je eens per dag ergens door een brievenbus duwt of voor een schandelijke woekerprijs los te koop aanbiedt terwijl het gratis aanbod er pal naast ligt.

Buffett schrijft over de bijna-monopoliepositie die kranten ooit hadden. Die tijd komt nooit meer terug. Toch doen veel kranten nog een beetje alsof die gerieflijke marktpositie van weleer er nog wel is. Niet dus.

Nog één keer Buffett: “Als de economische basis voor een industrietak verkruimelt, kan getalenteerd management de neergang vertragen. Maar uiteindelijk zal de zwakkere basis de overhand krijgen over briljant management.”

En dan te bedenken dat bij sommige grote krantenbedrijven – ja, ik hebt het over PCM! – zelfs dat ‘briljante management’ van Buffett (‘managerial brilliance’) nogal ontbreekt. Hoe moet dat aflopen?

Inderdaad, áflopen.
Jammer.

PS. Het goede nieuws voor PCM is dat ze het daar een keer ergens over eens zijn: Over de schandelijke salarissen van hun topmensen. Op hun website staat daar wél een dossier over.
Ik begrijp de opwinding wel en zou met een schamel cao-dagbladsalaris ook kwaad zijn. Maar ze kunnen bij het wankelende PCM hun energie beter besteden aan het bliksemsnel verzinnen van een businessplan waarmee ze 2020 misschien wél halen. Pick your battles!

12 reacties

  1. Michiel Rensen schreef op 2 april 2007 om 09:19

    Hoewel je een interessant punt hebt, is het naar mijn idee een beetje achterhaald. We weten allang dat het Internet oprukt en dat ze de grootste concurrenten van de (Nederlandse) kranten zijn. Ja, ook weten we dat in Amerika de nieuwssites van veel hoger kwaliteit zijn. Ik zou de eerste zijn die een kwaliteits nieuwssite in Nederland zal omarmen, maar je vergeet een ding. Websites missen een ding, leesbaarheid. Zolang er nog geen bruikbare informatie-dragers bestaan die het lezen van schermen echt aangenaam maken, zullen de papieren kranten bestaan. Vergeet ook niet de stap naar tabloid-formaat die een aantal kranten recent gemaakt hebben. Deze stap vergroot de handelbaarheid van de kranten, maar ook de leesbaarheid. Deze tabloids zijn dan ook de gulden middenweg die voor mij nog altijd de voorkeur genieten.

  2. Pingback: Interessante achtgergronden at HRlog.nl

  3. Ik ben het met Michiel eens. We weten nu wel dat kranten het lastig hebben. En Warren Buffett haalt inderdaad wel een interessante stellingname aan. Maar het zal pas echt losbreken als het formaat en het medium een stuk handiger worden. Ik klap in een overvolle trein ook mijn laptop niet even open. Mobiel begint nu wel aardig te komen maar is er ook nog niet helemaal. Papier kun je net even handig omvouwen zodat het wel te lezen is. En inderdaad, leesbaarheid. Een krantenpagina scan je even en je pikt wat je bevalt. Of wat je verrast. Want dat is het andere punt. Ik ben tot op heden nog geen echt goed recommendation-systeem tegen gekomen wat me informatie op maat levert EN me zo nu en dan verrast met content die niet in mijn profiel staat maar wel interessant kan zijn. Sync.nl komt aardig in de buurt wat dat betreft.
    Ik ben redelijk opgegroeid met het beeldscherm en toch heeft de NRC.Next me weer ‘s ochtends aan het lezen gekregen. Omdat het net wat verder gaat dan het laatste nieuws wat ik toch wel even online scan of op de radio hoor. Omdat het soms net een uitstapje maakt met artikelen die me interesseren.

    Boeiende stellingname van dhr Buffett maar eigenlijk niets nieuws onder de zon. Het wordt tijd voor snellere innovatie op het hardware vlak.

  4. …kijk naar het gebruik van de krant onder jongeren,

  5. Rob Fritschy schreef op 3 april 2007 om 14:16

    Hoewel Groenhuijsen vanuit zijn optiek gelijk heeft, ligt de werkelijkheid genuanceerder. Ja, de VHS-band is inmiddels overbodig omdat DVD beter is. Maar voor beide beelddragers wordt nog steeds een TV-scherm gebruikt. De vergelijkimg met dagbladen gaat mank omdat een krant meer is dan een papieren drager van tekst en beeld. Het is een medium waaraan mensen meer functies ontlenen dan alleen de feitelijke overdracht van informatie. Groenhuijsen weet als geen ander dat de krant bovenal ontspanning en status biedt en een belangrijke sociale functie heeft.

    Amerikaanse uitgevers hebben online meer commerciele mogelijkheden dan bijv. NRC Handelsblad. De NYT heeft maandelijks meer dan 13 miljoen unieke bezoekers terwijl NRC het met ongeveer een half miljoen moet doen. Dat het bij PCM aan briljant management ontbreekt is het toppunt van eufemisme.

  6. Van Charles Gr.
    Voor Rob Frischi:

    De vergelijking met de VHS-band gaat helaas heel goed op.
    De krant is ook niet meer dan een drager van informatie. Het kan immers ook anders.

    Informatie, entertainment, emotie, vermaak het kan allemaal in de krant e n op Internet.

    Natuurlijk, mijn generatie (ik ben bijna 53) heeft iets met kranten. Jongeren niet of veel minder.

    Die jongeren beschouwen de krant als een soort VHS-band en zoeken hun inhoudelijke heil elders.
    Jammer maar helaas.

    Nederlandse krantenbedrijven zijn daar niet erg inventief en brutaal. NRC-Next is een mooie uitzondering maar niet voor een breed, niet-lezend publiek.

    Ik hoop dat de kranten de neergang weten te stoppen maar ik ben niet optimistisch.
    Wie wel?
    En op grond waarvan?

  7. Michiel Rensen schreef op 4 april 2007 om 09:54

    Rob, het vergelijken van absolute aantallen is voor websites een typisch geval van koffiedik kijken. Hoeveel inwoners kent Amerika ten opzichte van Nederland? Hoeveel Nederlandstalige lezers zullen naast de Nederlandstalige nieuwssites ook Engelstalige nieuwssites lezen? En andersom, hoeveel Engelstaligen lezen Nederlandstalige nieuwssites? Precies.

    Charles, ik kan alleen voor mezelf spreken, maar sinds de NRC.Next ben ik weer aan het krantenlezen geslagen. Dit is voor mij een bewijs dat de krant nog wel een markt heeft onder de jongere generaties. Ik begrijp je pessimisme. Ik voorzie problemen voor een groot aantal kranten in dit land, maar ben niet geheel pessimistisch. Misschien kunnen we ons beter afvragen of we de krant nog wel willen… Een krant is zo eenzijdig, het biedt een beeld vanuit één optiek en geen enkele mogelijkheid tot discussie (anders dan het sturen van een brief richting de desbetreffende krant). Maar goed, zolang de Nederlandse nieuwssites niks anders dan een digital kopie van de analoge versie zijn, blijft de krant het meest interessante en prettige om te lezen.

  8. Pingback: www.on-point.be :: links for 2007-04-05 :: April :: 2007

  9. W.J.Keizer schreef op 6 april 2007 om 08:46

    Prachtig zoals Charles Groenhuijsen hier onbedoeld etaleert waar het bij media in brede zin misgaat: steeds meer winnen meningen het van de feiten. De leuke vergelijking met geluidsdragens kan worden ontkracht aan de hand van de feiten: digitale opnametechniek bestond allang voor de introductie van de cd in 1980. Video 2000 was technisch superieur aan VHS, maar had de pech een Nederlandse vondst te zijn (Philips) en geen Amerikaanse. Van de markt gedrukt dus. De geluidsdragerindustrie werd vervolgens geconfronteerd met een consumentenopstand toen DAT de cassette moest gaan vervangen tegelijkertijd met de intruductie van CD-R en DVD. Teveel van het goede, maar de industrie wilde dit niet zien. Internet bracht de cd-maatschappijen angstige dromen, maar er zijn nog aldijd maatschappijen die aan de hand van hun jaarcijfers de doemcenario’s naar het land der fabelen kunnen verwijzen.
    Het zou slecht gaan met ‘de klassieke muziek’. ‘Daar moeten we onze lezers niet mee vermoeien’. Wie de jaarverslagen van concertzalen, orkesten, ensembles, muzioektheatergezelschappen, en andere direct betrokkenen doorneemt (het liefst langjarig, met een terugwerkende kracht tot – zeg – 2001; ouderwets onderzoek, niet populair want dat ondergraaft de heersende cultuur) moet wel anders concluderen. Alleen al in Rotterdam in deze periode een bezoekersaanwas van 37% in de gehele theaterbranche. Dit zijn cijfers die geen enkel medium zich permitteert te publiceren omdat dit het meningen-niveau afbreuk doet.

    Bovendien: in ons land is al decennialang 10% van de totale bevolking hetzij actief, hetzij passief in de weer met een vorm van kunst. Hoe zit dat in de VS? Hoe is daar de spreiding van kunst & cultuur? Hoe wordt daar gelezen? Leest men daar überhaupt? Wat leest men daar dan? De VS kunnen cultureel niet opwegen tegen de Oude Wereld. Geen appels met peren vergelijken dus.

    Zolang meningen het winnen van de harde feiten zal het met kranten bergafwaarts gaan. Jammer, maar eigen schuld, dikke….

  10. Mijn dochter is bijna 11 en zei vandaag tegen mij: ‘Ik heb niet zoveel met kranten.’ Ze heeft nog nooit een krant in haar handen gehad…… Tekenend of niet? Ja, het is een generatie kwestie, maar snel weg is die krant echt niet…..

  11. albert van der vliet schreef op 12 april 2007 om 05:36

    Wie de volgende alinea van Charles Groenhuysen nog eens overleest, moet toch beseffen dat de schrijver ervan een veel te dynamische type mens is om een krant te lezen. Persoonlijk lees ik mijn krant aan de keukentafel. In trein of vliegtuig lees ik liever een boek.
    Dat boek heb ik gekocht nadat ik een lovende recensie had gelezen in de krant. Maar recensies vindt Groenhuysen ‘ballast’, net als pagina’s over kunst en sport. Liever leest hij natuurlijk het economiekatern zodat hij miljardair kan worden, want dát zijn pas interessante mensen.

    “Gisteren probeerde ik op weg naar Washington op stoel 25A de Volkskrant en de NRC te lezen. Probeer dat eens zonder je buurman voor de rest van de acht uur durende vlucht bewusteloos te slaan! Waarom kun je op Schiphol beide kranten niet effe snel downloaden op je laptop, zodat ik ze – handiger, goedkoper en milieuvriendelijker – van mijn scherm kan lezen? En graag zonder al die ballast van sport, kunst, oninteressante columns, recensies die me niet kunnen schelen en ál die banen die ik niet zoek.”

  12. Interessante column. Volgens mij is het oude kranten-concept inderdaad ten dode opgeschreven en is het tijd voor een nieuw concept. En NRC zet met Next de eerste positieve stappen in de goede richting. Het is in ieder geval een poging een einde te maken aan de verschraling van de journalistiek.

    De krant moet m.i. magazine worden, informatieve visie-verbredende achtergrondverhalen bij het nieuws maken en iets afstappen van de ‘nieuwswaan’ van de dag. ANP-nieuws wordt prima verspreid door Sp!ts, Metro, Nu.nl, Nieuws.nl etcetera. Kranten brengen dus niets nieuws als de hoofdmoot bestaat uit slechts zijdelings aangepaste ANP-stukken.

    Journalisten zijn toch nieuwsgierige mensen? Volgens mij moet dat gevoel bij velen van hen weer meer aangewakkerd worden. Lastig, want de krantenwereld heeft het moeilijk en de ene bezuiniging volgt de andere op en dat heeft duidelijk geleid tot een veel te hoge werkdruk op de redacties en dat is te merken aan de verslaggeving.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>