Het internet wordt nog wel eens bezongen als een Woodstock-achtige bloemenweide, waar de menschen aller landen vrij van beperkingen probleemloos kunnen verbroederen. Ik geloof er niets van. Het tegenovergestelde is eerder het geval.

Wij, homo sapiens, zijn in de eerste plaats nauwelijks geschikt om schriftelijk te communiceren. We hebben audiovisuele input nodig om intentie van de gesprekspartner aan te voelen. Lichaamshouding, stemgeluid, gebaren; zonder die zaken is de aap in ons vreselijk gehandicapt. Al die niet-schriftelijke communicatiesignalen spelen mee in het debat. Neem ze weg, en je vraagt om problemen. Niet vreemd dus dat internetdiscussies door misverstanden en gekwetste ego’s snel uit de hand kunnen lopen. Onze apennatuur in een vreemde technologische omgeving zorgt ervoor dat de polarisatie altijd op de loer ligt.

Reagurende primaten
Een aardige illustratie is de discussie op DNR tussen Francisco van Jole en Mark Deuze. De heren vlogen elkaar op schrift in de haren, maar face to face in een Leids collegezaaltje bleek achter die animositeit een tamelijk gewoon verschil van inzicht te schuilen. En daar kun je best ingetogen en met humor over debatteren, zonder de vermoeiende persoonlijke verwijten, terzijdes en opgewonden standjes die online worden gewisseld

Dat is een tweede onderbelicht aspect: de dagelijkse omgang is in talloze opzichten aan sociale conventies en instincten gebonden. Een heel belangrijke is wat in ouderwetse termen schaamte heet. Het feit dat iemand ten overstaande van een groep andermans standpunten bestrijdt, betekent dat hij rekening houdt met het oordeel van de groep. Hij kan op zijn gedrag worden aangesproken.

Neem die groep weg, en die sociale feedback verdwijnt. Dat is een probleem waar alle bloggende en reagurende primaten last van hebben. Plaats de persoon vervolgens ook nog eens achter een pseudoniem en alle remmingen verdwijnen. Geen wonder dat juist de anonymi en de pseudoniemen letterlijk het meest schaamteloos kunnen zijn.

De vraag is wat je daaraan kunt doen. Een deel van de ontbrekende sociale feedback kan worden teruggebracht door anoniem reageren te reguleren. Registreer de persoon bij inschrijving, zodat je weet wie de anonymus is, of verbied anoniem reaguren.

Monddood
Er circuleren nogal wat fletse argumenten over anoniem bloggen en reaguren. Er wordt nog wel eens de trom geroerd over het vrije woord. Alles moet gezegd kunnen worden, want wie daar iets aan modereert begeeft zich op het hellende vlak van de censuur. Het is frappant hoezeer dezelfde pragmatische mensen die zeggen dat er geen regels zijn die het web kunnen vatten, zo rabiaat principieel voor een stelling gaan staan. In de discussie over het vrije woord op blogs doen inmiddels dit soort pareltjes van redelijkheid de ronde: ‘bedreigingen mag je redigeren’.

Er is geen enkele reden waarom individuele sites en blogs anoniem reaguren niet zouden mogen reguleren, of comments verwijderen als ze off topic, beledigend of bedreigend zijn. Dat daarmee iets wezenlijks verloren zou gaan, of dat daarmee klokkenluiders monddood zouden worden gemaakt is onzinnig. Anoniem reaguren is vooral een bron van ergernis, ruzie, kinnesinne, en bekvechten-om-het-bekvechten. En juist niet van spraakmakende anonieme personen die stem geven aan misstanden, genegeerde situaties en fantastische inzichten en verhalen die ab-so-luut verteld moeten worden. Als anonimiteit zo belangrijk is, waar zijn dan die anonieme helden-epossen van het web?

Laten we ook hier real life niet uit het oog verliezen. Het is net als met discussie in een zaaltje: u staat op, u zegt al dan niet wie u bent, en u gedraagt zich een beetje. Die simpele regel zou online het uitgangspunt moeten zijn. Dat kan nog per site of blog in een code worden gegoten, dan weten deelnemers waar ze aan toe zijn, en laat de site zien volgens welke regels er gemodereerd wordt.

Over zaaltjes gesproken: vergeet niet elkaar eens op te zoeken. Goede kans dat die ontmoeting een onverhoeds efficiënt en bevredigende resultaat oplevert. U bent immers een aap, en daarmee ongeschikt om lang in uw eentje via een beeldscherm met soortgenoten te communiceren.