11 reacties

1. MOET de tv dit niet uitzenden om te competeren met het internet? Geweld, echt EN nep is overal op internet te vinden. Wordt er op het journaal gesproken van zulke schokkende beelden dat ze niet worden uitgezonden, gaat de kijker wel naar internet.
   Dus de tv heeft weinig keus..

2. Het zijn vooral de lijken die taboe lijken.

   Dertig jaar geleden waarschuwde Rien Huizing voor schokkende beelden op het Journaal waarna de verkoolde gasten van camping Los Alfaques over het scherm tuimelden.

   Nu gooien ze het beeld op zwart als de leden van een Servische militie een paar nekschoten lossen.

   Een aantal jaren geleden werd ik geknipt en geschoren door een student die onderzoek deed naar de verslaggeving over de Volendam-brand en die over branden in de jaren zestig en zeventig.

   Volendam: foto’s van de overlevenden, verhalen van overlevenden, geen lichamen, zeker geen lichamen.

   In mijn tijd: verkoolde lijken als droge feiten waar mogelijk. *)

   Ik vind dat in retrospectief een boeiende ontwikkeling: hoe levendiger het nieuws wordt gebracht, hoe bekaaider de doden er vanaf komen.

   *) Otto Milo mopperde ooit dat zijn krant Het Binnenhof niet TE MOOI moest worden opgemaakt (voor de oude garde: dat was kort na de invoering van het Vermaledijde Rode Kader op de 1) omdat je dan met goed fatsoen geen gruwelijke foto’s meer kon plaatsen. Ook daar zit denk ik iets in: in de glanzende geliktheid van journaal en kranten is de gruwel al snel een ongewenste gast.

3. Wat die lijken betreft is er wel een onderscheid in terughoudendheid. Zo hebben we recent nog vaak de Halabja doden over het scherm zien komen als Saddams misdaden geillustreerd moesten worden. http://www.hi.is/~johat/halabja.jpg

   Ook schokkend helder waren de beelden van de Highway of Death, die verkoolde kolonne van vluchtende Irakezen uit de 1e golfoorlog. http://www.earthisland.org/the-edge/IraqDrivertorched.jpg

   Los van smaak vormt blijkbaar functionaliteit ook een criterium. Halabja diende een doel. En zo beredeneerd dienen beelden van gedode Nederlandse/Amerikaanse soldaten geen doel, ze demoraliseren, ze hebben politieke lading. (Niet voor niets vertrok de VS uit Somalie, nadat een neergeschoten helicopterbemanning voor ogen van de camera’s door de straten werd gesleept.)

   Naast esthetiek en smaak spelen dat soort effect-afwegingen een rol, ook bij de keuzes van journalisten. Als een auto uitbrandt op de A4 met daarin een lijk uit Kudelstaart staat er geen foto in de krant. Geen denken aan, dat is smakeloos. Is het een vluchtende vijand in een oorlogssituatie, dan ligt dat anders. Het gaat om de bigger picture.

   Verder is het zo dat tegenwoordig vooral esthetische, geposeerde, mooi gecomponeerde foto’s in de prijzen vallen. Geen rauwe actie.

   Dit soort foto’s wonnen dertig jaar geleden, maar zouden nu waarschijnlijk niet meer door de voorselectie komen.
   http://www.cultkanaal.nl/Kunst/worldpressphoto1963thumb.jpg
   http://www.jimlowney.com/mt-archives/eddie_vietnam.jpg
   http://www.outofrange.net/blogarchive/archives/1972.JPG

   Dit vinden we tegenwoordig de meest nieuwswaardige beelden: de dood is er wel, maar beheerst en oogstrelend.
   http://fototapeta.art.pl/2002/i/pph/wpp2001.jpg

   Kijk ook naar deze opeenvolgende inhoud van de WPF, de instant in beeld gevangen actie en het geweld verdwijnt, de fraaie pose verschijnt. De fotograaf lijkt pas te komen als het drama geweest is, geen ooggetuige meer van de actie, maar opnemer van de schade achteraf, met alle tijd en ruimte voor afwegingen en compositie.
   http://www.worldpressphoto.org/index.php?option=com_photogallery&task=blogsection&id=15&Itemid=115&bandwidth=high

4. Naar ik meen is er een duidelijk verschil in het tonen van oorlogsbeelden en de zelfgemaakte filmpjes van een schoolmoordenaar. Oorlogsbeelden dienen de slachtoffers, de beelden van de schoolmoordenaar dringen de slachtoffers naar de achtergrond.

   Een enorm moeilijk dilemma, had NBC het wel of niet moeten uitzenden? Natuurlijk heeft het nieuwswaarde, maar aan de andere kant, het kan andere mentaal instabiele loners net dat laatste zetje in de rug geven om ook met een semi-automatisch wapen de klas in te stappen.

   NBC had van mij voor de gulden middenweg mogen kiezen. Ze hadden een selectie kunnen maken uit de beelden die Cho opstuurde, het voor andere potentiele schoolmoordenaars ‘inspirerende’ gebabbel weg mogen laten.

5. @Ernst-Jan: Wie beweert dat gruwelijke beelden slachtoffers moeten DIENEN?

   @Arno, je merkt op: de dood is er wel, maar beheerst en oogstrelend.

   Daar heb je absoluut een punt.

   Zodra er dan wel weer een rauw randje aan kleeft, zit je tegenwoordig prompt opgezadeld met een discussie over goede smaak en smakeloosheid.

   Na al die mooie plaatjes is het beeld van een onopgesmukt lijk plotseling even beladen en verfoeilijk als een pluk schaamhaar (ook al iets dat we liever niet meer zien omdat we het nooit meer te zien krijgen).

   Naar de maatstaven van nu kun je de eerste twintig jaargangen van de fotojaarboeken HET AANZIEN VAN… afserveren als buitengewoon onsmakelijk. Ga maar na: het platgereden hoofd van Pasolini, verkoolde brandweermannen na een onbeduidend bosbrandje, hotelgasten die op een matras van de twintigste etage uit een brandend gebouw springen… Allemaal rauw en goed zichtbaar opgediend. En, zoals ik gisteren opmerkte, als DROOG FEIT gepresenteerd.

   De samenstellers en lezers van toen zullen het niet als smakeloos hebben ervaren. Tegelijkertijd zouden ze het ondenkbaar (en smakeloos!) hebben gevonden dat de televisie een anatomische les uitzond. En dat er een tijd zou komen waarin zorgvuldig nagemaakte verminkte lijken zomaar een rol mogen vervullen in forensische-detectiveseries, terwijl de afbeelding van een ECHT lijk bijna altijd gevolgd wordt door een ethisch dispuut.

   Een verknipte wereld. Letterlijk.

6. @ Werner: Het is inderdaad verknipt en niet te beredeneren, maar dat is wel vaker met zogenaamde goede zeden en smaak.

   Het zou kunnen dat de mediaconsument vroeger ook verafschuwd was, maar dat die discussie aan de koffietafel werd gevoerd, en nauwelijks de redacties bereikte.

   Ook zoiets: ik heb het idee dat vroeger nog weleens vooraf werd gewaarschuwd als er beelden kwamen ‘die door sommigen als schokkend kunnen worden ervaren’. Mooie oplossing – op tv dan. Nu lijkt er alvast een afweging te worden gemaakt voor de meest teergevoelige geesten en worden de beelden helemaal niet meer getoond.

   Je zou zeggen dat mensen die in het windstille oog van de mondiale geweldsstorm leven wel wat kunnen verdragen. De journalistiek kan dus best wat minder voor het gevoelsleven van het publiek denken. Als de droge feiten pijn doen, jammer dan.

7. @Arno: Maar het is wel interessant om te proberen het te beredeneren.

   Ik vrees alleen dat ik er niet uitkom.

   Schokkende foto’s mogen, maar dan wel graag esthetisch gecomponeerd. Een soort filmstills dus. De geherdefinieerde werkelijkheid, met het uiterlijk en de conventies van fictie.

   Alleen… de beelden die de geflipte Cho Seung-Hui, kind van zijn tijd, heeft achtergelaten voldoen daar helemaal aan. Keuvelend als Robert de Niro in Taxi Driver, poserend met twee revolvers als een Tarantino-held.

   En dan is het weer niet goed!

   Wat willen we nou?

   En wat moeten we nou?

8. Stelling:

   Er is geen wezenlijk verschil tussen de chirurg die schaamlippen coupeert en de journalist die schokkend nieuws esthetisch kadreert.

   Beiden zwichten voor het contemporaine schoonheidsideaal.

9. Mee eens. ‘Beiden zwichten voor het contemporaine schoonheidsideaal.’

   De journalist bikiniwaxt de werkelijkheid, totdat iedereen schrikt van de harige realiteit. ;-)

10. Pingback: Spotlight Effect - de communicatieblog van Nederland » Ansichtkaarten uit de hel

11. Pingback: Ansichtkaarten uit de hel - Spotlight Effect - platform voor communicatietalent