Het filmpje kwam via een chat-sessie met een al langer bestaand contact in Afghanistan in mijn computer terecht en zit daar nu al een dag of tien. Die avond keek ik naar de eerste minuut, om het daarna walgend weg te klikken. Zo gaat het er dus toe? Of iets preciezer: ging, want de gefilmde personen zijn verleden tijd.
Mijn Afghaanse contact stel ik voorzichtige vragen over de herkomst, en over wie het filmpje gaat, maar wil hem niet verleiden gevarengrenzen over te gaan die ik vanachter een computerscherm in Amsterdam onmogelijk kan overzien.
De tweede poging het filmpje te zien deed ik een dag later. De delirieuze onthoofdingserie duurt bijna vijf minuten.
In beeld verschijnt eerst een tekst in Pashtun en religieus gezang wordt aangeheven. De melodie is niet eens onaardig. Dan wordt van vijf mannen de keel doorgesneden. Of, iets preciezer: doorgezaagd. Ook al gebeurt het met een groot mes, en niet met een zaag. De serie gruwelijke onthoofdingen grijpt bijna machinaal plaats. De arm raspt mechanisch, heen en weer. Onwillig vlees. Blikkerende mesbewegingen. Gutsende stromen bloed. Een wit cirkeltje, zwart in het midden, identificeer ik als keelpijp. Ik smokkel, zet een ander klein schermpje voor de bewegende beelden. Hervat moed. Ik kijk, en vraag me af: Is een van de slachtoffers misschien toch geen Afghaan?
De enige emotie in het filmpje bestaat uit de krampende lichamen van de nog levende slachtoffers. Pijn. Die beelden herhalen zich later in mijn hoofd eindeloos. Het gezang gaat steeds maar door.
In verwarring
Het is een ‘Tali-clip’, je reinste fundi-propaganda. Het filmpje staat – nog – niet op het web. Ik vroeg mijn contact het maar niet op YouTube te zetten. Dat is een vreemde beweging voor de journalist die ik ben. De laatste tijd betrap ik mezelf op de neiging bepaalde informatie af te schermen in plaats van bekend te maken. Dat brengt me in verwarring.
Ik zoek andere wegen, om niet de enige Nederlander te zijn die van dit materiaal op de hoogte is. Maar de Afghanistan- en Irak-deskundige van het Clingendael beantwoordt mijn mail niet. Bellen met het NIOD is mijn volgende stap, maar die dag is juist hun site gehackt, en daarbij beschikken ze helemaal niet over een – bewegende – beelden archief.
Doorverwezen naar het Instituut voor Beeld en Geluid. Maar die verwijzen me naar het NOS journaal.
Dan wordt het pas echt leuk.
“U wilde dit in het acht uur journaal hebben?” De vraag is cynisch. Gezien de relevantie van Nederlandse betrokkenheid bij Afghanistan, de heftigheid van het filmpje, en de totale ongeïnteresseerdheid van de journalist van het NOS journaal word ik nu pissig. Als er al iemand cynisch zou moeten zijn ben ik het, want ik zag de video. Aan de andere kant van de lijn wordt een krachtterm geuit en ik word doorverbonden met een collega.
Nu ben ik niet meer alleen verward over de inhoud van het filmpje en wat er wel of niet mee te doen, nu ben ik in grotere mate beduusd over de reacties van ‘collega-journalisten’.
Boterhammen met pindakaas
Aha, nu, begrijp ik het: Afghanistan is geen onderwerp wanneer slechts Afghanen worden afgeslacht. Maar nee, dat had ik ze nog niet eens verteld! Dus onthoofdingen in Afghanistan zijn het vermelden niet waard? En wel de boterhammen met pindakaas die onze jongens er verorberen tussen de opbouwwerkzaamheden door? Wel de zoete en stoere verhalen, maar niets over de dagelijkse vele duistere wreedheden?
Dat er geen enkele nieuwsgierigheid bestaat naar dit soort ‘materiaal’, nee sterker nog, er alleen afwijzend wordt gereageerd, dat gaat mijn verstand te boven. Zeker: het is geen materiaal om plompverloren door het ‘Acht-uur journaal’ te mixen, maar wel lijkt het me van belang voor de serieuze journalist dergelijk opduikend materiaal te kennen.
Via e-mail nam ik contact op met Joost Hiltermann van de International Crisis Group, die ik had ontmoet op een ‘expert-meeting’ over Irak. Mijn stuk ‘Beyond Media’ stuurde ik mee
ter uitleg. Hiltermann nam meteen contact met me op. De video stuurde ik hem inmiddels toe, hij zorgt dat deze in handen komt van:
1. The Afghan Justice Project
2. Human Rights Watch
3. Amnesty International
Ik ben intussen weer iets wijzer. De emotieloze killer in het filmpje is Mullah Dadullah.
12 reacties