Vorige week was er ophef over het nieuwe burgerjournalistieke tv-programma ‘Ik op TV’, dat per 3 september van start gaat bij een aantal regionale omroepen en geproduceerd wordt door Endemol. De reporters zouden hulpverleners in de weg gaan lopen.

De Telegraaf zwengelde de discussie aan, door op de voorpagina te stellen dat Nederlandse hulpdiensten niet blij zouden zijn met de reporters van Ik op TV. Die zouden hen namelijk hinderen in hun werk.

In het Telegraaf-artikel maakt journalist Cornelis Toorenspits zich boos: ‘Jochies van dertien, veertien jaar, ze komen nog nét niet op de autoped aan.’ En: ‘Deze apenkoppen rennen als olifanten door de porseleinkast,’ briest de nieuwsjager verder.

NOS headlines ging op bezoek bij Toorenspits. Voor de camera wilde hij zijn kritiek nog wel even dunnetjes over doen: ‘Het heeft geen meerwaarde, er is geen hond die een mobieltje stil kan houden. Het worden allemaal Dokter Bibber beelden. Gesubsidieerd hulpverleners in de weg lopen. Te gestoord voor woorden.’ Op de vraag of hij niet denkt dat Endemol ethische normen gaat meegeven aan zijn verslaggevers reageert Toorenspits: ‘Verslaggevers? Wilt u dat woord nooit meer noemen. Het zijn geen verslaggevers!’ Jeroen van Waardenberg van Endemol: ‘Onze instructie naar de mensen in het land is dat ze hulpverleners niet in de weg mogen lopen.’ Gelukkig maar.

Moordpartijen
De bedoeling van het programma is simpel. Laat mensen zich inschrijven, zorg ervoor dat ze in het bezit zijn van een mobieltje waarmee ze video’s kunnen draaien, stuur ze af op ongelukken, rampen, moordpartijen en andere ellende van ‘om de hoek’ en klaar. RTV Rijnmond, RTV West, RTV Noord-Holland, RTV Utrecht, Omroep Brabant, RTV Oost en het Limburgse L1 gaan het programma uitzenden. De filmpjes komen sowieso op de site van ikoptv.nl terecht. ‘Eigenlijk is het een soort YouTube, maar dan op de regionale tv’, zegt Erik van Zwam, bij Endemol verantwoordelijk voor het opzetten van Ik op TV, hier op De Journalist op 20 juli.

In de wervingstekst die Endemol heeft doen uitgaan valt te lezen dat het zelfs mogelijk is om live-uitzendingen te gaan doen met de burgerjournalist als ‘verslaggever ter plaatse’. Hoe dan? Je richt je telefoon op jezelf en er ontstaat een live verbinding. Een kind kan de was doen.

‘Een extreme vorm van burgerjournalistiek waarmee we nog heel wat te stellen krijgen,’ concludeerde Jaap Stalenburg in een opiniestuk op Communicatieonline. En hij ging nog een stapje verder: ‘Endemol faciliteert een groep niet-journalisten die gaan jagen op nieuws en ik durf nu al te voorspellen dat deze ambitieuze jongelui alles zullen doen om spannendere filmpjes te maken dan hun vriendjes.’

Nep-pers
Extreme vorm van burgerjournalistiek? Kom nou. Het idee achter Ik op TV is geloof ik juist heel sterk, en dicht bij de idee van ‘Iedereen is journalist’. Zorg ervoor dat je een podium biedt aan al die mensen die de hele dag lopen te filmen met hun mobieltjes. Stroomlijn die content, plak het in een format. Zend het uit, verdien er geld mee. Dat gaan ze doen, daar bij Endemol.

Jammer is denk ik, dat het om leed moet gaan. Niet om leedvermaak, maar om echt leed, met slachtoffers, bloed, ellende, en verlies. En daar zitten, natuurlijk, een paar lelijke ethische haken en ogen aan. Daar haakte de Telegraaf ook op in. Stalenburg schrijft: ‘De vraag lijkt me relevant welke journalistieke afwegingen de makers van ‘Ik op TV’ zullen maken. Gaat het om het spektakel of gaat er ook nog nagedacht worden over vorm, inhoud en maatschappelijke verantwoordelijkheid?’

Het Telegraaf-artikel kopte: ‘Nep-pers hindert hulpdienst’. Je ziet het al voor je: een ambulance die zich een weg probeert te banen naar een verkeersslachtoffer. Dwars door een menigte burgers heen, die geen poot uitsteken en alleen maar staan te filmen. Alles voor de scoop, zullen we maar zeggen. Op de site van RTV West valt te lezen: ‘Een auto-ongeluk, een vallende boom, een winkeldiefstal, een bijzonder feest of gewoon een fantastische sportprestatie van je broer, zus of vriendin. Al het nieuws is welkom bij TV West.’ Die fantastische sportprestatie of dat bijzondere feest? Vergeet het maar. Dat scoort niet.

Getrainde professional
Toch is het geluid van Stalenburg en ook dat van Toorenspits wat mij betreft te negatief. De quote van Toorenspits over ‘verslaggevers’ zegt genoeg. Het is de enge definitie van journalist die hij hanteert, namelijk die van een getrainde professional. Ook Stalenburg heeft het over ‘niet-journalisten’. So what?

Van Waardenberg van Endemol heeft gelijk als hij in het filmpje op NOS headlines zegt, dat het programma nog volop in ontwikkeling is. Misschien is het goed om Ik op TV op zijn merites te gaan beoordelen. Vanaf 3 september.