Statiskul: mannen daten vaker dan vrouwen, vrouwen hebben meer exen

“Met een gemiddelde van 3,4 dates per jaar zijn de Nederlandse mannen beduidend actiever dan de vrouwen (1,5 dates)”, meldde Planet Multimedia vorige week woensdag op gezag van de datingsite Parship en de onderzoekers van Synovate/Interview NSS. Op dezelfde dag berichtte De Telegraaf naar aanleiding van een onderzoek van geneesmiddelenfabrikant Bayer Schering Pharma op zijn site: “De Nederlandse vrouw steekt de Nederlandse man de loef af voor wat betreft het aantal ex-partners. Zíj heeft gemiddeld 5,9 ex-en, hij 5,5.”

Het zijn opmerkelijke onderzoeksresultaten die nogal wat vragen oproepen. Hoe kan het bijvoorbeeld dat Nederlandse mannen meer dan twee keer zo vaak daten als vrouwen? En hoe kan het dat diezelfde Nederlandse man minder relaties heeft gehad dan de gemiddelde Nederlandse vrouw? En de belangrijkste vraag wellicht: hoe kan het dat deze vragen in de artikelen niet worden gesteld?

Representatief
Op het moment dat uit onderzoek blijkt dat alleenstaande mannen ruim twee keer zo vaak een date hebben als alleenstaande vrouwen, is de vraag gerechtvaardigd hoe dit verschil kan worden verklaard. Zijn homo’s misschien extreem actieve daters? Het zou kunnen, maar het ligt het meer voor de hand dat de onderzoeksresultaten niet deugen. Bijvoorbeeld omdat de respondenten niet de waarheid hebben gesproken (omdat ze een slecht geheugen hebben of omdat ze sociaal wenselijke antwoorden geven) of omdat de steekproef niet representatief is (volgens Planet Multimedia werd het onderzoek gehouden onder ‘bijna 900 Nederlandse mannen en vrouwen – waarvan 212 single’).

Hoewel Planet Multimedia wel een kritische vraag stelt over een ander resultaat uit het Parship-onderzoek (2 procent van de ondervraagden gaf aan op de eerste date graag seks te hebben), blijft de achterdocht over het opmerkelijke sekseverschil bij het aantal dates achterwege. De uitkomst van het onderzoek wordt netjes vermeld, maar daar blijft het bij.

Vakantieliefdes
Datzelfde geldt voor het onderzoek van Bayer Schering Pharma waarover De Telegraaf berichtte: geen kritische vragen, alleen de resultaten van de enquête. De constatering dat Nederlandse vrouwen gemiddeld 5,9 exen hebben en mannen 5,5 zou toch op zijn minst tot een gefronste wenkbrauw moeten leiden? Zeker als ook nog eens blijkt dat in de rest van Europa mannen meer exen hebben dan de vrouwen (de gemiddelde Europese man heeft volgens het onderzoek 7,4 exen, de gemiddelde vrouw 6,2).

Al in de tweede reactie op het Telegraaf-artikel schrijft een lezer die zich bedient van de bijnaam ‘Piet Agoras’, dat het vreemd is dat Nederlandse vrouwen meer exen hebben dan mannen: “Dit heet in de wiskunde een matching probleem. Gemiddeld moeten mannen en vrouwen in een land evenveel ex-en hebben. Wellicht dat vakantieliefdes zorgen voor het verschil.”

Elders in de reacties worden er meer vraagtekens bij het onderzoek gezet. “Of de rest van Europese mannen zijn het minst eerlijk, of de Nederlandse vrouwen noemen een flirt al een ex en de mannen niet, of de Nederlandse mannen hebben een slecht geheugen, of de buitenlandse vrouwen zijn niet zo interessant als de Nederlandse, of mannen hebben moeite met tellen, of de vrouwen hebben moeite met tellen “, schrijft bijvoorbeeld lezer ‘Menno’ uit Nijmegen. Er zijn, kortom, vragen genoeg, maar in het Telegraaf-artikel worden die niet gesteld.

Kritiekloos
Rond de verkiezingen verschijnt er nog wel eens een kritisch stuk over de betrouwbaarheid van allerhande opiniepeilingen naar de politieke voorkeuren van de Nederlandse kiezers, maar over het algemeen nemen media allerlei vage onderzoeksresultaten maar al te vaak kritiekloos over (ja, ook ik heb me er meermalen schuldig aan gemaakt).

Waar gaat het mis? Is het omdat journalisten veel (moeten) schrijven en daarom binnen een kwartier een stukje tikken over een willekeurig onderzoek dat net per mail is binnengekomen? Willen journalisten hun lezers niet vermoeien met allerlei nuanceringen? Heeft het er misschien iets mee te maken dat de meeste journalisten beter kunnen schrijven dan rekenen? Hoog tijd voor een onderzoek!

17 reacties

  1. Erick schreef op 28 augustus 2007 om 14:34

    Omdat entertainmentwaarde het vaak wint van waarheidsvinding. Niet doodchecken, maar plaatsen!

  2. Hayo schreef op 28 augustus 2007 om 15:12

    Niet alleen onderzoekjes worden kritiekloos overgenomen, ik kom ook constant persberichten tegen die 1:1 zijn overgetikt. Entertainment gaat inderdaad tegenwoordig boven nieuwswaarde, sterker nog: vulling gaat boven nieuwswaarde. Zolang het er maar mooi uitziet toch? Journalisten hebben kennelijk door alle bezuinigingen tegenwoordig niet meer de tijd/ruimte om bronnen te checken. Jammer.

  3. Theo Dersjant schreef op 28 augustus 2007 om 15:14

    Het Nederlandse medialandschap is vergeven van dergelijke onzin en het ergste: de journalisten die die onderwerpen behandelen, weten ‘t (of zouden het moeten weten).
    In 11 juli meldde Metro dat uit onderzoek zou blijken dat zestig procent van de Nederlandse vrouwen aankopen verzwijgt voor hun man. De bron: de website Shopgirl.nl, die een enquete hield onder bezoekers aan die website.

    Shopgirl.nl schrijft over zichzelf dat het een website is voor ‘shopaholics’. Tsja, dan moet je niet gek opkijken als iemand vertelt dat de ondervraagde groep niet heel erg representief is.

    Ik belde met hoofdredacteur Niki Smit van Shopgirl.nl. Die meteen toegaf dat het onderzoek niet representatief was. Terwijl in de communicatie nou juist weer de indruk gewekt werd dat een groot deel van de Nederlandse vrouwen…. “Maar het is toch een leuk onderwerp”, verdedigde ze zich.

    En zelfs al zou het waar zijn! Wat zegt die zestig procent ons? Stel dat het een jaar daarvoor tachtig procent was! Dan zou het nieuws zijn dat het aantal vrouwen dat aankopen verzwijgt, sterk afneemt!

    Nou heeft iedere website het recht om slechte enquetes te houden. Zolang er maar professionele journalisten zijn die het kaf van het koren kunnen scheiden. Gelukkig communiceren Metro-redacteuren tegenwoordig per e-mail (tenminste, ze zetten hun naam onder hun artikel).
    Metro-redacteur John van Schagen antwoordde tot op de dag van vandaag niet op de e-mail-vraag waarom hij dergelijk infantiel onderzoek voor serieus in zijn krant plaatste. Misschien is het antwoord te pijnlijk. Er zijn namelijk slechts twee antwoorden mogelijk:
    a. Ofwel weet hij dat ‘t onzin is, maar vindt hij het niet erg zijn lezers onzin voor te schotelen,
    b. Ofwel weet hij niet dat het onzin is en dan verstaat hij zijn vak niet.

    Het resultaat: het bedrijfsleven maakt steeds vaker gebruik van enquetes om producten of diensten onder de aandacht van het publiek te brengen. Neem alleen al de jaarlijkse Durex-enquete, waarbij giechelende pubers op een webformulier wel honderd keer kunnen invullen dat ze ‘het’ wel honderd keer per dag doen (met condoom natuurlijk). En Unilever maakt voor een grote range producten (Glorix, Knorr, Robijn, Dove) gebruik van enquetes. Dat zijn nog peilingen die op een fatsoenlijke manier zijn afgenomen. Bij veel internet-enquetes is dat helaas niet het geval, maar stinken journalisten er kritiekloos in. Bewust of onbewust.

  4. Ik denk dat er bij sommige journalisten ook wel sprake is van een zekere ‘getallenblindheid’. Zo stond er anderhalve week geleden een artikel in NRC over een Amerikaans stel, waarvan de man ober was. Volgens het artikel verdiende hij daarmee (uit m’n hoofd) 44.000 euro per jaar. Tegelijkertijd meldde het stuk dat hij oberde tegen een uurloon van 2,90 euro. Als dat idd het uurloon was, zou dat ver onder het wettelijk minimumloon in de staat New York zijn (waar hij woonde). Bovendien zou het betekenen dat hij jaarlijks 632 dagen (24 uur per dag) zou moeten werken.

  5. Ik zit hier schandelijk een (binnenkort ex-)collega te pluggen, maar is hier niet een heel leuk boekje over verschenen? http://tinyurl.com/2qeygj

    Nee, ik krijg geen royalties, en mensen die dit te commercieel vinden, moeten het maar scannen en op bittorrent gooien ;)

  6. Theo Dersjant schreef op 28 augustus 2007 om 16:07

    @ Maarten,
    Sterker: er is ook sprake van grotegetallenblindheid. Moet je eens tegen een journalist zeggen dat een olietanker 100.000 liter olie heeft verloren. De drukpers staat al bijkans stil (in werkelijkheid gaat het om een zwembad met slechts een klein laagje olie, dat is ook erg, maar noemen we eerder een ‘lekkage’).
    Grote getallen zijn abstract en voor veel journalisten het equivalent van ‘heul veul’.

  7. Theo Dersjant schreef op 28 augustus 2007 om 16:10

    @ Arjan,
    Ja en dat is meteen ook het treurige. Over dit onderwerp zijn veel boekjes verschenen (How to lie with statistics, Damned lies and statistics, More damned lies and statistics, Damned lies and charts en ga zo maar even door). Alleen: leest er ooit een journalist een vakboek?

  8. Alexander Pleijter schreef op 28 augustus 2007 om 20:21

    “Hoog tijd voor een onderzoek!”

    Dat onderzoek is er al wel. Met mijn collega’s Wester en Hijmans publiceerde ik een aantal jaren geleden een onderzoeksrapport met de intrigerende titel “Te dom of juist te slim voor seks”.

    Het onderzoek ging over de berichtgeving van Nederlandse kranten over onderzoek. Onderdeel daarvan waren interviews met journalisten over de manier waarop berichten over onderzoek worden geselecteerd. Dat bleek op twee manieren te kunnen plaats vinden:

    1. Onderzoek wordt op wetenschappelijke criteria beoordeeld: Levert het onderzoek nieuwe wetenschappeijke inzichten op? En is het onderzoek goed uitgevoerd?

    2. Onderzoek wordt op ‘leukheid’ beoordeeld: Is het leuk voor de lezer om te weten? Levert het een aardig stukje op?

    De eerste manier van selecteren vind je voornamelijk onder wetenschapsjournalisten, de tweede manier vooral onder ‘andere’ journalisten. Volgens die tweede manier wordt onderzoek over seks al snel geselecteerd, want “dat vinden mensen leuk om te lezen”. Daar refereert de titel van het rapport dan ook naar (het was de kop boven een krantenbericht). En dat zal dus ook wel de reden tot publicatie zijn van het verhaal over dates en partners. Het onderzoek is door de redactie beoordeeld als ‘leuk’ of ‘interessant’, maar naar andere criteria (zoals de vraag of de resultaten ‘waar’ zijn)wordt dan niet gekeken.

    Ons onderzoek is later trouwens ook verschenen in het wetenschappelijk tijdschrift Science Communication: http://scx.sagepub.com/cgi/content/abstract/25/2/153. Maar ondanks de titel van het rapport kwam het in geen enkele krant. Het ging dan ook niet echt over seks.

  9. Pingback: Cijfers & letters « Journalinks

  10. Gisteravond keek ik naar RTL Boulevard. Daarin vroeg Albert Verlinde telefonisch aan Katja Schuurman of ze al dan niet zwanger was. Katja zuchtte en nee, ze was niet zwanger. Waarna Verlinde zijn vraag rechtvaardigde met de zin: ‘Katja je weet, het is mijn journalistieke plicht deze vraag te stellen’ (!) Zolang dit soort lieden de journalistiek bevuilen en daar de media/middelen voor krijgen, kun je de journalistiek niet serieus nemen.

  11. Theo Dersjant schreef op 29 augustus 2007 om 18:11

    En vandaag scoort het merk Vaseline (weer Unilever) zowaar een hele pagina free publicity (alhoewel, of dat ook echt free is, durf ik zelfs niet met zekerheid te beweren) in Sp!ts naar aanleiding van een enquete (waarbij uit de tekst niet duidelijk wordt hoe die is uitgevoerd, onder hoeveel personen en door welk bureau). Wist u bijvoorbeeld dat slechts een op de drie Nederlanders regelmatig de rug insmeert? Goed dat we dat nu weten! En voor wie het weten wil: ik hoor bij de andere 66,6 procent!

  12. Het zijn opmerkelijke onderzoeksresultaten die nogal wat vragen oproepen. Hoe kan het bijvoorbeeld dat Nederlandse mannen meer dan twee keer zo vaak daten als vrouwen? En hoe kan het dat diezelfde Nederlandse man minder relaties heeft gehad dan de gemiddelde Nederlandse vrouw?

    Prostitueebezoek. Telt wel mee bij het tal afspraakjes, maar niet als relatie.

  13. @Theo: het is niet (nog) erger dan je denkt, het vaselineverhaal was inderdaad free…

  14. Inger Stokkink schreef op 30 augustus 2007 om 11:39

    Hoog tijd dan om kritische statistiek in het curriculum van de opleidingen te stoppen. En dan bedoel ik niet een stoomcursus SPSS, maar gewoon een paar bijeenkomsten met iemand uit het vak die vertelt van de valkuilen, en z’n verhaal lardeert met voorbeelden, veel voorbeelden uit de eigen praktijk en uit de in dit draadje genoemde boeken (leren door afkijken wordt sterk onderschat). Eén eigen voorbeeld: tijdens mijn stage bij De Gelderlander schreef ik een stukje over het weggooigedrag (qua vuilnis) van Nijmegenaren in verhouding tot de Nederlandse cijfers daarover van het CBS. Wat bleek: de cijfers van het CBS waren gebaseerd op die van ongeveer een derde van de Nederlandse gemeenten, en daarbij hoorden dan nog niet eens de grote steden. Want die gegevens waren nog niet binnen. ‘Geen verhaal dus’, oordeelde Ronald Wiegerinck die mijn verhaal begeleidde. Zelden zo veel geleerd van een niet-geplaatst stuk. En hulde voor Ronald!

  15. renzo schreef op 30 augustus 2007 om 13:52

    nou gezien het slechte selectievermogen van kranten wil ik dan dus ook nooit meer verhalen horen over journalisten die toch zulke goede selecteurs zijn en professionals en blabla en webloggers die dat allemaal niet kunnen.

    dit soort onderzoeken vallen me voortdurend op,. en voortdurend moet ik afwisselend gapen en kwaad worden, wegens de onzin

  16. Erick schreef op 30 augustus 2007 om 13:53

    Dit zit al in de opleiding Journalistiek – in elk geval in Zwolle. Tijdens Massacommunicatie werd daar onder meer het geval Brent Spar besproken, en het goochelen met cijfers daarbij. En zo kwamen er nog meer voorbeelden bij het verwerken van persberichten tot nieuwsberichten – of niet, als de cijfers vals waren. Vragen als wie heeft het onderzocht, hoeveel proefpersonen en wie heeft er belang bij de uitslag (en wie juist niet?) zijn standaardvragen. Maar het feit blijft: you’ve got lies, you’ve got damned lies and you’ve got statistics.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>