Op Newsgaming.com staat een opvallende maar ook merkwaardige game. De hoofdrolspeler in de game is een sluipschutter. Zijn vizier is gericht op mensen in een stad of dorp in een Islamitisch land. In de straten lopen twee soorten mensen door elkaar: gewone burgers en terroristen. Het doel van de game? Het om zeep helpen van zoveel mogelijk terroristen. Het merkwaardige aan September 12th, de naam van de game, is dat terroristen niet terugschieten. De enige die kan doden, is degene die de game speelt. Schieten heeft echter wel een averechts effect. Elke dode betekent namelijk méér terroristen. September 12th is geen echte game. In de introductie van de game staat: “This is not a game. You can’t win, you can’t loose. This is a simulation”.

Volgens de FAQ op Newsgaming.com is September 12th de allereerste ‘nieuwsgame’. Het zou het eerste online computerspel zijn dat gemaakt werd op basis van het nieuws. De Uruguayaan Gonzalo Frasca, de maker van de game, bedacht September 12th na de inval van de Verenigde Staten in Irak in 2003.

Frasca’s game verbaasde veel journalisten. Sommigen schreven dat de game eerder verontrustend was dan leuk om te spelen, maar dat dat ook de bedoeling was. De Britse krant The Guardian hield het iets intellectueler: “Dit is een soort SimChomsky”, schreef de krant. Een kruising tussen SimCity en de wereld van na 11 september volgens mediacriticus Noam Chomsky, het was misschien wel de meest curieuze vergelijking. Gonzalo Frasca zag in zijn game in elk geval niet zomaar een schietspelletje. September 12th benadrukte vooral het feit dat een oorlogje uitvechten in een ver land tamelijk frustrerend kan zijn. Wat de game echter nog meer liet zien, was dat schieten in een situatie van oorlog vrij zinloos is en het gebruik van geweld niets oplost. September 12th zette het publiek in feite aan tot kritisch denken.

Ground Zero Planner
Games die aansporen tot reflectie? Op internet kom je die helaas maar sporadisch tegen. De nieuwsgame als genre is ook nog vrij nieuw. Het voordeel? Als genre kan het alleen maar groeien. De onderzoeken zitten wat dat betreft mee. Uit een recent Amerikaans onderzoek blijkt dat meer mensen zich op internet bezighouden met gamen dan met het bekijken van filmpjes op YouTube of het bijhouden van een account op een netwerk als MySpace. 34 Procent van alle Amerikaanse internetters speelt graag spelletjes, terwijl 29 procent regelmatig naar filmpjes kijkt. Voor grote Amerikaanse nieuwssites is er kortom alle reden om online meer met games te doen.

Nieuwszender CNN deed dat overigens al in 1996 met VPick, een online game rond de verkiezing van ‘running mates’ van toekomstige presidentskandidaten. Een echte pionier in het genre is The Gotham Gazette. Een van de games die The Gotham Gazette online publiceerde was Ground Zero Planner, een simpele kaart waarop het kale WTC-terrein opnieuw kon worden ingericht, simpel door nieuwe gebouwen op de kaart te slepen. Niet lokale bureaucraten en projectontwikkelaars mochten herinrichten, maar gewone burgers. Ground Zero Planner liet zien dat het maken van keuzes nog niet zo makkelijk was, want moesten er op het WTC-terrein nou wel of geen nieuwe torens worden gebouwd?

Lastig was ook The Budget Game, een andere game van The Gotham Gazette. Het doel daarvan was om 3,8 miljard dollar te bezuinigen op de kosten van de stad New York om zodoende de begroting van de stad weer in balans te krijgen. Hoeveel was de gewone burger bereid te snijden in de kosten voor onderwijs, milieu, parkeervoorzieningen, pensioenen, etc.? En hoeveel inkomsten via lokale belastingen zou men daartegenover willen zien?

Cartoons
Volgens game-ontwikkelaar Ian Bogost was politiek jaren geleden al het onderwerp van veel games. “Oorlogsgames en politieke games dateren al van de jaren tachtig. Politiek is altijd een groot onderdeel van het nieuws. Daarom hebben politieke cartoons ook zo’n lange traditie”, zegt hij. Ook Bogost is met zijn gamebedrijf Persuasive Games een van de pioniers op het gebied van nieuwsgames. Zijn opdrachtgevers zijn onder meer grote nieuwssites als The New York Times en CNN. “Irak, de lokale politiek, het immigratiebeleid: het zijn onderwerpen die in de Amerikaanse media domineren. En daarom zijn ze voor mij interessant”, aldus Bogost.

Bogost vergelijkt nieuwsgames het liefst met cartoons, maar dan in de vorm van een videogame. “Ze zijn tijdsgebonden, net als het nieuws, en gaan niet over iets dat al heel lang geleden is gebeurd.” Nieuwsgames doen volgens Bogost iets wat veel media nooit doen. Gewone burgers worden in de schoenen van politici, planners en bureaucraten gezet. Niet beleidsmakers nemen besluiten, maar mensen die anders nergens iets over te zeggen hebben.

In Bogosts allereerste nieuwsgame, Food Import Folly, kon het publiek in de huid kruipen van een inspecteur van de Amerikaanse ‘Food and Drug Administration’. “Het idee was dat je in de game zoveel mogelijk geïmporteerde goederen controleerde op besmette of bedorven waren. Een bijna onmogelijke opgave. De Amerikaanse import is namelijk de laatste jaren sterk gestegen, terwijl de dienst die deze import inspecteert qua mankracht gelijk is gebleven. Food Import Folly maakte duidelijk dat we steken laten vallen, met alle risico’s van dien.”

Immigratiebeleid
Met zijn recente game Points of Entry stortte Bogost zich op een ander heet hangijzer van de Amerikaanse politiek: het nationale immigratiebeleid. Onderwerp van de game was een vrij ingewikkeld wetsvoorstel van het Amerikaanse Congres. In het voorstel werd gepleit voor een geheel nieuw Amerikaans immigratiebeleid. Zo behelsde het voorstel onder meer de bouw van een hek van 450 kilometer langs de grens van Mexico. Het belangrijkste onderdeel van het voorstel was echter de legalisering van 12 miljoen illegalen op basis van een puntensysteem. Het idee erachter was dat illegalen punten konden verdienen op basis opleiding, leeftijd, ervaring, taalbeheersing en de vraag naar arbeidskrachten vanuit de markt. Hoe meer punten, hoe groter de kans op een visum.

Bogost: “Op internet was weinig informatie over het wetsvoorstel te vinden. De enige informatie die het publiek kreeg, was via een hoeveelheid soundbytes. Zowel de media als de politiek slaagden er niet in om het voorstel goed uit te leggen en de consequenties ervan op een rij te zetten. Dus waarom dan niet in een game?” Door de game op de site van The New York Times te zetten, kon het Amerikaanse publiek alles over het wetsvoorstel te weten komen. Points of Entry liet volgens Bogost zien hoe oneerlijk het op punten gebaseerde visa-systeem in elkaar stak. “Dat een universiteitsopleiding meer punten opleverde dan jarenlange ervaring bijvoorbeeld. Maar ook dat een verpleegster die goed Engels sprak meer punten kreeg dan een briljante computerprogrammeur die dat niet deed. En dat terwijl werkgevers als Google en Microsoft juist staan te schreeuwen om goede programmeurs.”

Huizenmarkt
Points of Entry maakte Bogost in een week tijd, samen met twee collega’s. Voor de redactionele input werkte Persuasive Games samen met een redacteur van The New York Times. “Onze rol is nog het beste te vergelijken met die van een cartoonist. De ideetjes worden aangereikt door een redacteur bij de krant. Het mooiste zou zijn als elke nieuwssite zo’n in nieuwsgames gespecialiseerde redacteur in dienst zou hebben. Maar echt noodzakelijk is dat niet.”

Ideeën voor games heeft Bogost verder genoeg. “Ik heb meer ideeën dan tijd en middelen om de games te maken. Ik lees de krant dagelijks dus de ideeën krijg ik automatisch. Misschien maak ik nog wel een game rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Ik zou bijvoorbeeld kunnen laten zien hoe presidentskandidaten aan hun geld komen. De situatie op de Amerikaanse huizenmarkt is op dit moment erg actueel. Die kwakkelt nogal. Het zou dus interessant zijn om een game te maken rond de hypotheekmarkt en de risico’s voor mensen om hun huis te verliezen.”

Hoe populair zijn nieuwsgames zijn, weet Bogost niet. “Online zie ik zowel positieve als negatieve reacties. Ik merk wel dat veel mensen waarderen wat we doen. Mensen zijn echter nog niet zo bewust van het genre. De populariteit groeit wel, maar mainstream zijn nieuwsgames nog lang niet.” Volgens Bogost hoeven nieuwsgames verder niet per se lollig te zijn. “Goede nieuwsgames voegen redactioneel iets toe aan het nieuws. Een nieuwsgame laat zien hoe dingen werken. Of het nou politiek is, sport of het weer. Points of Entry geeft het publiek een rol binnen een nieuwsverhaal. Hij of zij ziet het nieuws vanuit de ogen van een immigrant. Dat is voor mij de unieke kracht van het nieuws in een videogame. Het plezier dat iemand beleeft aan een game, zoals bij een normale game, is minder belangrijk. In onze games kun je ook niets winnen. Ik heb ook nog nooit een nieuwsgame gezien waarin dat wel kon.” Een probleem is volgens Bogost wel dat het maken van een game veel tijd vreet. Nieuwsgames moeten daarom een beetje flexibel zijn, zodat ze nog actueel zijn zodra ze online gaan. “In het verleden hebben we wel fouten gemaakt. We hebben games gemaakt die we niet snel genoeg afkregen. Of ze waren te moeilijk om te spelen. Dat is ook een gevaar.”

Nieuwsquiz
Nederlandse nieuwssites deden tot nog toe helaas nog bitter weinig met nieuwsgames. Geert-Jan Bogaerts, chef internet bij de Volkskrant, kent het genre ook niet goed. “We hebben wel een game op de site, de nieuwsquiz. Daarin moet je vragen beantwoorden uit het nieuws. Met Amerikaanse nieuwsgames ben ik echter onbekend. Al hebben we wel ooit simulatiegames gehad die met het nieuws te maken hadden. Ik herinner me een game naar aanleiding van de begrotingsonderhandelingen. Bezoekers van de site moesten bedragen toewijzen aan verschillende departementen. Zo konden ze zien hoe lastig het is om keuzes te maken. Dat we het niet meer doen is deels een journalistieke keuze en deels een kwestie van prioriteiten. We hebben er geen mensen en geen tijd voor en geen ruimte op de website.”

Internetredacteur Marc Hijink van NRC Handelsblad zegt nog nooit een goede nieuwsgame te hebben gezien. “Het is altijd leuk om nieuwe vormen te vinden om nieuws te brengen. Maar ik heb nog geen voorbeelden gezien die me heel erg enthousiast maakten. We zijn er ook niet mee bezig.”

Ook de Nederlandse gamewereld staat niet echt te springen om het genre op te pakken. Rickert van der Vlies van het Amsterdamse gamebedrijf Dumpzone zegt: “In een ver verleden hebben we weleens een aantal games voor Sonera gemaakt dat inging op de actualiteit. Eén zo’n game was een schietspelletje met Willem-Alexander die op de paparazzi joeg.” Volgens Van der Vlies worden de meeste actuele games gemaakt als vrij werk en niet zozeer in opdracht van een klant. “Wij hebben het echter dusdanig druk dat er van vrij werk helaas niet veel komt.”

Seksfilmpje
In Nederland heeft een bepaald type nieuwsgame echter al wel een kleine traditie. De ietwat ranzige games rond celebrities. Vooral het Hilversumse gamebedrijf MediaMonks timmert hard aan de weg met deze ‘topical’ games. Wesley Ter Haar van MediaMonks kan zo drie games opnoemen die iets met de actualiteit te maken hadden. “We hebben voor GeenStijl verschillende dingen gedaan. Er was een game rond ADO-keeper Stephan Postma, die op internet een seksfilmpje had laten slingeren dat bekend werd als de ‘Postma-tape’. Die game was wel op het randje.

Ook Danny Blind was onderwerp van een game, nadat ie dronken achter het stuur tegen een auto was aangereden. In de game ‘Rasmussen Retour’, met wielrenner Michael Rasmussen in de hoofdrol, was het de bedoeling om onderweg naar Parijs zoveel mogelijk EPO en bloedzakjes en andere prestatiebevorderende lekkernijen te pakken.” Volgens Ter Haar is er veel behoefte aan dit soort kleine nieuwsgames, die hij de ‘digitale versie van de spotprent’ noemt. “Met name vanwege het commerciële aspect ervan. Spelletjes rond beroemdheden zijn vaak erg aantrekkelijk voor adverteerders. Wie een overicht van ons werk zoekt, kan trouwens terecht op Gameroo.nl.”

De kans dat NRC Handelsblad of de Volkskrant ooit een game van MediaMonks plaatst, is uiterst gering. Die hebben namelijk een reputatie hoog te houden. Voor deze kranten tot slot daarom toch nog een tip: social impact games. Een overzicht ervan is hier te vinden. “Het doel van deze site is om het groeiende aantal video- en computergames te categoriseren waarvan het belangrijkste doel allesbehalve entertainen is. Ze staan ook wel bekend als ‘serieuze games’”, melden de makers van de site. Ideale games dus voor serieuze kranten!