Een jaar geleden maakte Jeroen van Bergeijk zich op deze plaats – terecht – boos over de overvloedige media-aandacht voor alle complottheorieën over de aanslagen van 11 september. Een jaar later is de serieuze journalistieke belangstelling voor de samenzweringsverhalen gelukkig een stuk minder geworden. Desondanks gaat er nog af en toe een journalist de mist in. De vermaarde Midden-Oosten-correspondent Robert Fisk bijvoorbeeld.
In een column in The Independent wierp Fisk eind augustus een aantal ‘onbeantwoorde’ vragen op over de aanslagen. Nee, Fisk moet naar eigen zeggen niets hebben van de ‘ravers’, zoals hij de complotdenkers noemt, en hij gelooft ook niet dat de regering-Bush achter de aanslagen zat. Toch schiet de officiële verklaring over wat er op 11 september is gebeurd volgens Fisk op een aantal punten tekort. Waarom stortten de Twin Towers in bijvoorbeeld?
If it is true, for example, that kerosene burns at 820C under optimum conditions, how come the steel beams of the twin towers – whose melting point is supposed to be about 1,480C – would snap through at the same time? (They collapsed in 8.1 and 10 seconds.)
Het lijkt op het eerste gezicht een gerechtvaardigde vraag. Het punt is dat het antwoord allang is gegeven (net zoals de antwoorden op Fisks andere vragen). Het tijdschrift Popular Mechanics maakte reeds in maart 2005 gehakt van een groot aantal complottheorieën. (Wat betreft de vraag van Fisk: inderdaad, de stalen constructies van de Twin Towers smolten niet door de brandende kerosine. Maar dat was ook helemaal niet nodig om de gebouwen te laten instorten: door de hitte werd de stevigheid al voldoende aangetast om de instorting te verklaren.)
Stupidity of crowds
Hoe komt het dat Fisk de vraag wel stelde, maar er blijkbaar niet van op de hoogte was dat het antwoord al was gegeven? Heeft hij niet goed gezocht? Wie bij Google de trefwoorden ‘kerosene’, ‘wtc’ en ‘steel’ invult, krijgt bij de eerste tien zoekresultaten alleen maar verwijzingen naar sites die beweren dat het staal van het WTC onmogelijk gesmolten kan zijn door de brandende kerosine.
De verklaring voor de goede vertegenwoordiging van dergelijke complotsites in de zoekresultaten van Google is simpel: de sites die beweren dat 11 september een ‘inside job’ was, zijn veel talrijker dan de pagina’s die vraagtekens zetten bij de beweringen van de complotdenkers. We hebben hier, kortom, niet te maken met de wisdom of crowds, maar met de stupidity of crowds.
Billy the Kid
In Nederland heb ik de afgelopen jaren een flink aantal sites voorbij zien komen die de officiële lezing van de gebeurtenissen op 11 september in twijfel trekken. Voor zover ik weet, is er echter maar één Nederlands weblog dat zich structureel bezighoudt met het debunken van de onzin die wordt verkocht op de complotsites. Op de site Zapburu levert een zekere ‘Billy the Kid’ commentaar op alle samenzweringsverhalen. Nederlands bekendste conspiracy-blog, Zapruder Inc., heeft daarbij zijn speciale interesse.
Wie ‘Billy the Kid’ is, is onduidelijk. Hij houdt zijn identiteit geheim – dit tot afgrijzen van sommige complotdenkers die vermoeden dat hij een AIVD-agent is. Of de maker van Zapburu een geheimagent is, waag ik te betwijfelen. Wel beschikt hij over twee wapens die de meeste samenzweringsfiguren ontberen: gevoel voor humor en een gouden pennetje.
Ik weet dat het nog even duurt voordat de Dutch Bloggies (de prijzen voor de beste Nederlandstalige weblogs) weer worden uitgereikt, maar ik zou Zapburu graag nu al willen voordragen voor een prijs.
15 reacties