Medewerkers of studenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA) die tussen vorige week donderdag en maandag via het universiteitsnetwerk op GeenStijl.nl probeerden te komen, hadden pech. Ze werden doorgestuurd naar de site Kutuva.nl met daarop de mededeling dat UvA-studenten en -medewerkers niet langer welkom waren. De aanleiding: onderzoekers van de UvA indexeerden de berichten op GeenStijl en de reacties van bezoekers van de aan GeenStijl gelieerde nieuwssite NieuwNieuws.

Hoogleraar Maarten de Rijke, die verantwoordelijk was voor het indexeren van GeenStijl en Nieuwnieuws, was stomverbaasd over de boycot. Volgens De Rijke verschillen zijn indexeeractiviteiten nauwelijks van die van de gemiddelde zoekmachine – en zoekmachines mogen bij Geenstijl wel gewoon over de vloer komen.

“Het is een ongebruikelijke manier om kenbaar te maken dat we kennelijk niet welkom zijn”, vindt De Rijke. “Als je niet wilt dat je data worden opgehaald, dan bestaan er standaardprotocollen om dat duidelijk te maken. GeenStijl maakt daar echter geen gebruik van. En ze hebben ons ook geen mail gestuurd dat ze niet door ons gecrawld willen worden.”

Pindakaas
Dominique Weesie, directeur van GeenStijl, zegt dat vooral de openbaarmaking van de lezersreacties op De Rijke’s site Zookma in verkeerde aarde viel. “Het copyright van die reacties ligt in principe bij de mensen die commentaar geven. Er bestaat wel citaatrecht, maar niet als je alles volledig overneemt. Bovendien stond er op hun website dat ze de verzamelde informatie aan derden ter beschikking wilden stellen. Daar waren we het ook niet mee eens. We willen niet dat er straks berichten verschijnen dat onze lezers het ene merk pindakaas lekkerder vinden dan het andere.”

Volgens De Rijke gebeurde de publicatie van de reacties per ongeluk. “Dat was niet de bedoeling. Wij zijn ook niet zozeer geïnteresseerd in individuele blogposts of commentaren. We indexeren vele tienduizenden Nederlandse weblogs om op een hoger, geaggregeerd niveau vast te stellen wat er nu speelt.”

“Onze onderzoeksgroep houdt zich bezig met zoekmachines en analyse van teksten op internet”, aldus De Rijke. “Voor ons is het boeiend om te kijken of we ervaringen of sentimenten kunnen herkennen.” Dat kan gaan om de commentaren op het vertrek van Verdonk bij de VVD, maar ook om de reacties op een nieuw ijsje dat Unilever op de markt brengt.

De Rijke heeft GeenStijl maandagavond per e-mail laten weten dat het blog en NieuwNieuws.nl niet langer geïndexeerd worden. Voor GeenStijl was dat voldoende om de boycot tegen de UvA op te heffen.

Goksites
De bezoekersblokkade van GeenStijl is opmerkelijk maar zeker niet uniek. Om allerhande juridische redenen blokkeren diverse sites vaak complete landen. Zo hebben Nederlandse rechtbanken verschillende malen bepaald dat buitenlandse goksites hun diensten ontoegankelijk moeten maken voor Nederlandse bezoekers. Een dergelijke blokkade van een land gebeurt door te ‘filteren’ op IP-adressen.

De site SpiralFrog die onlangs van start ging met het aanbieden van gratis muziek, is ook niet beschikbaar voor Nederlandse internetters. Alleen gebruikers uit de VS en Canada hebben toegang tot de dienst. Waarom? De afspraken die SpiralFrog met muziekuitgeverij Universal Music heeft gemaakt, gelden alleen voor Noord-Amerika.

En websites filteren niet alleen op IP-adressen. Ook het gebruik van bepaalde software is voor sommige sites reden om gebruikers niet toe te laten. De reden is in dat geval vaak commercieel. Zo blokkeren sommige sites die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van advertenties, bezoekers die gebruik maken van zogeheten ad blockers (software die ervoor zorgt dat de advertenties niet worden getoond).

Dergelijke blokkades zijn eigenlijk nooit waterdicht. Wie per se een site wil bezoeken die ontoegankelijk is gemaakt voor Nederlanders of voor internetters met een ad blocker, kan dat met een beetje moeite zo voor elkaar krijgen.