Ik tikte bij Google de twee sleutelwoorden van de afgelopen week in – rellen Slotervaart – en vond het August Allebéplein. Het was zondagmiddag, de zon scheen als in een indian summer.
Ik krabbelde de naam van het plein op een papiertje, pakte voor de zekerheid een camera mee en stapte in de auto. Voor de deur van de woontoren leunden een paar hangjongeren met capuchons op tegen de muur. Ze keken me nadrukkelijk na terwijl ik wegreed. Zo meteen rechtsaf slaan, zei een vrouwenstem kalmerend. Op weg naar een relbuurt met gps-navigatie. Dat is natuurlijk vanzelfsprekend maar toen ik het me realiseerde klonk het toch even als een militaire missie. Nog niet zo heel lang geleden zou er aan zo’n trip een veel langere voorbereiding vooraf zijn gegaan. Waar is die buurt? Hoe kom je daar? Waar vinden de rellen plaats? Die moeite is teruggebracht tot twee query’s. Ik drukte de automatische deurvergrendeling in. Je weet maar nooit.
Een uur later was ik het bij het plein. In de media overheersten de beelden van ME-busjes en uitgebrande autowrakken. Ik had een getto verwacht maar zag een keurige buurt, hooguit geplaagd door het syndroom waar bijna alle naoorlogse bouw aan lijdt: aangelegd met goede bedoelingen maar even gezellig als een begraafplaats.
Geen wrakken, amper zwerfvuil, geen dichtgetimmerde of gebarricadeerde ramen. Unheimisch was het hier niet te noemen. Een paar hangjongeren keken me nadrukkelijk aan. Er was nergens politie te zien. Ik vroeg me af of dat erg of verstandig was.
Vooringenomen mening
Met de opkomst van internet ontstond het idee dat de media gecorrigeerd zouden gaan worden. Dat de lezer de andere kant van het verhaal zou brengen, terug zou gaan praten. Dat laatste is ook gebeurd maar de correctie heeft het beeld alleen nog maar meer vertekend. De journalistiek is behaagzieker geworden en ziet een nieuwe taak in de bevestiging van publieke vermoedens. Het publiek wordt naar de mond gepraat, niet het deel dat verstand van zaken heeft maar het deel met de vooringenomen mening die onvermoeibaar wordt uitgedragen. Want uitgesproken meningen gaan gepaard met een bijkans onverzadigbare behoefte aan bevestiging daarvan. Dus moet Slotervaart neergezet worden als een wijk in Beirut.
“Ik begrijp dat ook gewone buurtbewoners in Slotervaart inmiddels moeite hebben de met aanwezigheid van al die cameraploegen en daar kan ik me wel iets bij voorstellen,” schrijft cameraman Jan Rein Hettinga op zijn weblog. “Op alle zenders zie ik ambitieuze verslaggevers die op zijn minst de indruk wekken dat ze een beetje sensatie niet schuwen. Alles voor de kijkcijfers. (…) We zien alleen overheidstypes en ‘deskundigen’ in beeld, maar amper genuanceerde buurtbewoners.”
Die genuanceerde bewoners zijn uit het zicht verdwenen en niet alleen omdat nuance soft is. Nuance kost ook tijd zowel bij de maker en bij het publiek. Lees je op een nieuwssite de lange stukken of de korte? De uitgebreide reacties of de one-liners? Waarschijnlijk de laatste met het idee liefst zoveel mogelijk verschillende meningen tot zich te nemen. Ook al zijn ze allemaal hetzelfde.
Napraterij
Natuurlijk geeft een ritje door Slotervaart geen beeld van de wijk. De problemen verschuilen zich achter gesloten deuren en gordijnen. Maar de media geven evenmin een realistisch beeld van de wijk. Slotervaartberichtgeving moet vooral vooroordelen bevestigen.
Slotervaart is een dichtbevolkte wijk en Amsterdammers zijn media savvy maar nergens kwam ik de andere kant van het verhaal tegen. Heel Nederland kan zo in de auto of trein stappen en zelf op onderzoek uit gaan maar al struinend over internet kom ik die pogingen niet tegen. Tik slotervaart en rellen in en wat overheerst zijn de weblogs van politici en mensen die napraten wat de media melden. Berichtgeving die weer gebaseerd is op hun napraterij.
Maar zelfs als er burgerjournalisten in actie waren gekomen, is het de vraag of de genuanceerdere verhalen überhaupt doorgedrongen waren. De constatering dat het om 35 jongeren gaat en niet om een hele wijk valt ook onder het kopje nuance maar dat kon de zichzelf verhittende verontwaardiging amper remmen.
Technologie heeft de journalistiek wel versneld en maar niet verdiept. Ik kijk op mijn horloge en geef een nieuw adres in op het gps-systeem. De zon schijnt op het schermpje. Klik, weg is Slotervaart.
78 reacties