De Nieuwe Reporter geeft iedere maand een buitenlandse correpondent in Nederland de ruimte om zijn of haar verbazing, ergernis, woede, frustratie, enthousiasme of bewondering over (ontwikkelingen in) de Nederlandse journalistiek onder woorden te brengen. De aftrap van de reeks komt van Annette Birschel, freelance correpondent voor diverse Duitse omroepen en tot voor kort voorzitter van de Buitenlandse Persvereniging in Nederland.
Dat Nederlandse vrouwen geëmancipeerd zijn is een van de grote mythes over dit land in het buitenland. De reden is simpel. Veel vrouwen werken en eerder dan in andere landen was abortus gelegaliseerd, prostituees zijn legale zelfstandige ondernemers en hebben zelfs een eigen vakbond. Maar met emancipatie heeft dat niet zo veel te maken en de realiteit is dan ook minder rooskleurig. De meeste Nederlandse vrouwen werken maar in kleine deeltijdbaantjes. Ze zijn financieel niet onafhankelijk. De arbeidsparticipatie van vrouwen is klein.
In Nederland is 27 procent van de senior managementfuncties door vrouwen bezet, wereldwijd is dat 60 procent. Treurig is het ook aan de top van overheidsinstanties en in de wetenschap. Niet eens elke tiende baas is een vrouw. Vrouwen verdienen hier bovendien structureel 19 procent minder dan hun mannelijke collega’s.
Pakistan
Zijn Nederlandse vrouwen geëmancipeerd? Jazeker, net zo veel als in Pakistan. Want net als het land van de burkas en de steniging voor overspelige vrouwen heeft Nederland minder dan vier procent van de vrouwen aan de top in het bedrijfsleven. Pakistan heeft zelfs nog een streepje voor, want het had ooit met Benazir Buttho al een gekozen vrouwelijke president.
Het werd dus tijd voor een emancipatienota. De verwachtingen aan het adres van minister Ronald Plasterk moesten groot zijn. Zou deze sociaal-democratische minister iets in het Pakistan in de polder veranderen?
Maar deze vraag werd niet gesteld. Haast geen journalist toetste Plasterks emancipatienota aan de realiteit. In feite ging het er alleen om hoe het mogelijk kon worden gemaakt dat vrouwen meer gingen werken en toch voor de kinderen konden zorgen.
Afkeer van principiële vragen
Maar heel groot was de verontwaardiging over die ‘betuttelende overheid’. Want Plasterk wil ook de strijd aangaan tegen de seksualisering van de samenleving. De vrouw zou geen lustobject meer mogen zijn.
Dat is zeker iets om over te schrijven, maar toch blijft de vraag waarom vrijwel niemand de toch principiële vraag stelde. Namelijk: hoe kan worden bereikt dat vrouwen ook de helft van de macht krijgen of tenminste toch de kans hiertoe?
Nu hebben Nederlandse media toch al een merkwaardige afkeer van principiële vragen. Hoeveel media hadden het bijvoorbeeld bij de jongste affaire rond de beveiliging van Ayaan Hirsi Ali over de toch voor ons journalisten principiële vraag wat het besluit van het kabinet nou voor de bescherming van het vrije woord betekent. Mag een cartoonist, een journalist of een schrijver die vanwege zijn mening bedreigd wordt en deze opinie ook in het buitenland wil uitdragen nog op de bescherming door de overheid rekenen? Hoeveel bescherming voor vervolgden wil Nederland überhaupt nog bieden? Premier Balkenende zei namelijk bij zijn wekelijkse persconferentie dat als Ayaan Hirsi Ali alleen maar voor beveiliging naar Nederland teruggekomen was, dat toch een hele slechte reden was. Dan had ze beter in Amerika kunnen blijven. Deze zin laat alleen de conclusie toe dat Nederland geen bescherming meer aan vervolgden wil bieden.
Maar goed, ook dat waren blijkbaar te principiële vragen voor de Nederlandse journalistiek. Bovendien zou dit ook nog vereisen dat je een kritische distantie tot de macht inneemt.
De rol van mannen
En die principiële vragen hoefde ook de zogenoemde progressieve minister van onderwijs niet te vrezen. Want met geen woord werd er in de media over gerept dat hij in zijn nota niets over de rol van mannen, de vaders, zegt. Het bleef bij het oude rolpatroon uit de jaren vijftig, de vrouw zorgt voor de kindertjes en moet nu wel iets bijverdienen want anders zijn de kosten voor de vergrijzing niet te betalen.
Maar eigenlijk verbaast het ook niet dat dit principiële punt – behalve dan door een enkele politica en sommige ingezonden brieven – niet aan de orde werd gesteld. Hetzelfde rolpatroon is hier namelijk alledaagse realiteit. Zeker op de Nederlandse publieke televisie.
Er is hier geen enkel serieus journalistiek praatprogramma dat door een vrouw gepresenteerd wordt. Maar wel een overvloed aan mannen boven de vijftig die dan ook nog liefst als koppel optreden. Anno 2007 zou dit in de omringende landen, maar ook in de VS, onmogelijk zijn.
Kosmetisch
Emancipatie is in de ogen ook van de Nederlandse journalistiek blijkbaar iets wat eigenlijk alleen nog maar een beetje kosmetisch bijgewerkt moet worden en wat alleen in verband met integratie serieus wordt genomen. Want als het om allochtonen gaat of om de onverenigbaarheid van de islam met de westerse beschaving te onderbouwen, dan noemen dezelfde presentatoren ook graag de gelijkwaardigheid van de vrouw en/of het gebrek aan emancipatie. Maar grotere verbanden ook met de eigen praktijk te leggen en aan de orde te stellen is blijkbaar te principieel voor de media in de Pakistaanse polder.
6 reacties