ProPublica, een non-profit ‘eenheid’ van rond de 24 onderzoeksjournalisten, gefinancierd door schenkingen, gaat over een paar maanden in Manhattan van start. ProPublica is daarmee in één klap de grootste onderzoeksredactie in de VS. Voor de eerste drie jaar zou een jaarbudget van tien miljoen dollar beschikbaar zijn.

De artikelen van de onderzoeksjournalisten worden gratis aangeboden, ofwel door ze op de website van ProPublica te plaatsen, ofwel door ze rechtstreeks aan media aan te bieden waar een grote impact verzekerd is. Het gratis-concept is niet nieuw. Het Pulitzer Center on Crises Reporting doet dat ook. Nieuw is wel de omvang van de onderzoeksredactie en de grootte van het budget.

ProPublica kondigt aan onpartijdig en onbevooroordeeld te zijn maar heeft tegelijk als doelstelling om vooral onderzoek te doen naar de positie van de zwakkeren in de samenleving en machtsmisbruik door het bedrijfsleven of overheid. Daarnaast zijn universiteiten media, vakbonden, ziekenhuizen en stichtingen het doelwit van de nieuwe organisatie.

Hoofdredacteur
Paul Steiger, tot voor kort hoofdredacteur van de Wall Street Journal (en voorzitter van het Committee to Protect Journalists), wordt hoofdredacteur van de redactie. In een persbericht van ProPublica verklaart de nieuwe hoofdredacteur dat het internet weliswaar een explosie aan mogelijkheden tot publiceren tot gevolg heeft gehad, maar dat het daarbij vooral gaat om het publiceren van meningen en niet om het openbaarmaking van feiten.

Uit onderzoek onder de honderd grootste Amerikaanse kranten zou blijken dat ruim eenderde van die dagbladen geen onderzoeksjournalisten in huis heeft. Bij radio en tv zou onderzoeksjournalistiek in toenemende mate als ‘luxe’ worden beschouwd.

Het initiatief is afkomsig van en wordt financieel mogelijk gemaakt door de Sandler Foundation, de charitatieve stichting van Herbert Sandler en zijn vrouw Marion. Het echtpaar is oprichter en eigenaar van Golden West Financial Corporation, een spaar- en hypotheekbank. Herbert Sandler is tevens voorzitter van het bestuur van ProPublica. Volgens de New York Times steunt Sandler de Democratische Partij en is hij criticaster van president Bush.

Voormalig hoofdredacteur John Carroll van de Los Angeles Times karakteriseerde het initiatief in een reactie bij nationaljournal.com tot ‘de groene baretten van de journalistiek’.

Artikelen over ProPublica zijn te lezen bij de New York Times en Slate,