Stiekem land

Openbaarheid van rechtspraak is een van de belangrijkste beginselen in onze rechtsstaat. Maar is het in de praktijk nog iets waard? Afgelopen donderdag was ik bezig met het verkrijgen van een uitspraak van een rechtbank. Een heel gedoe.

Eerst kwam ik terecht bij de afdeling voorlichting van de rechtbank, waar men weer eens collectief een uur zat te lunchen, en na een nieuwe poging werd ik dan uiteindelijk doorverbonden met de griffie. De man van de griffie was vriendelijk en zeker niet tegenwerkend (maak je nog wel eens anders mee) en ik mocht zelfs in dit hoogst uitzonderlijke geval een email sturen met mijn verzoek. Want normaal gesproken kan dat alleen per fax (u weet wel zo’n apparaat uit het vorige millennium waarmee je dingen kon versturen) – dat spreekt.

Maar ondanks dat ik ook het parketnummer van de strafzaak kon geven (moet je maar net weten) heb ik de uitspraak nog steeds niet in mijn bezit. “U bent journalist en dan moet de voorzitter van de strafkamer daarover beslissen”, meldde de man van de griffie braaf.
Maar waarom is dat eigenlijk? Het gaat toch om in het openbaar uitgesproken vonnissen? Wat zijn dan de criteria van deze ‘voorzitter van de strafkamer’? Gaat hij kijken voor welk medium het is? Mag het bij Revu wel en bij Panorama niet, of andersom? Gaat hij eerst de journalistieke relevantie toetsen? Maar daar heeft deze rechter helemaal geen barst mee te maken! Misschien wil ik wel een artikel maken over de voorzitter van de strafkamer!

Wanneer de voorzitter van de strafkamer in al zijn goedertierendheid zou beslissen dat de uitspraak kan worden afgegeven, is het nog altijd geen feest in huize De Jong, want de ervaring leert dat alle namen van betrokkenen zijn weggekalkt, zoals dat ook op de site rechtspraak.nl het geval is. Hetgeen het lezen van een in het openbaar uitgesproken rechterlijke uitspraak een soort sudoku voor gevorderden maakt. Alsof de namen van verdachten, betrokkenen en slachtoffers details zijn… Alsof het niet onze eigen verantwoordelijkheid is, van journalisten, hoe we daarmee omgaan.

Dit alles natuurlijk met het beroep op de privacy. Want daar is justitie erg mee begaan, nietwaar? Welnu, laat ik u eens iets onthullen, lieve lezer, de overheid, justitie in het bijzonder, interesseert onze privacy geen fluit. We zijn het meest getapte land ter wereld, achter elke boom staat een geheim agent, verdachten worden met hun blote kont in Opsporing Verzocht gezet en Hirsch Ballin wil nu voor de zekerheid maar vast van iedere Nederlander zijn vingerafdrukken laten afnemen.

Waarom zijn we toch zo’n stiekem landje? Waarom houdt men alles hier zo graag verborgen? Wat is de angst?

Maar ach, ik schijn de enige te zijn die zich wel eens druk maakt over deze zaken. Slaap maar lekker door NVJ, met je verschoningsrecht!

deze bijdrage verscheen ook op Stan de Jong’s weblog

Stan de Jong

Stan de Jong werkt als onderzoeksjournalist bij Nieuwe Revu. Maakte met Katja Schuurman een documentaire over de moord op Theo van Gogh ("Prettig weekend ondanks alles").

Alle artikelen van Stan de Jong op De Nieuwe Reporter.

  • Pingback: Stiekem land |()

  • En hetzelfde geldt voor België: Naar buiten toe een oh zo open land, in werkelijkheid kreeg zelfs Google een proces omdat het deeplinking toepaste naar nieuwsartikels, of kreeg ik plots een dagvaarding in mijn bus met een dwangsom van 240.000 EUR per dag dat een bepaalde kritische website van mij online bleef (een van de oudste van België trouwens). Intussen al herleid tot 3 X 750 EUR, maar het zegt toch ook al iets tussen aanklacht en uitspraak (die nog in beroep loopt; want ik zou graag eens over de inhoud spreken i.p.v. over zogezegd laster en eerroof van publieke ambtenaren die zich in hun functie NIET daarachter kunnen verstoppen, zie http://www.persengerecht.be).

    Maar het kernprobleem van het gerecht is wellicht dat het openbaarheid van bestuur nog niet zo goed kent, en gewoon is met gesloten deuren te werken. Het zal wel veranderen, maar misschien sneller in China of Rusland dan hier.

    En ik die Nederland lange tijd minder goed vond dan België en een van de grootste voorvechters van ons WERKELIJKE prachtige napoleontische recht ben (ook de nieuwe wetswijzigingen van 01/09/2007 in België zijn zeer goed, maar lijken niet goed te worden toegepast).

  • Als Stan nou Lid was geweest van de NVJ of op zijn minst Villamedia/ De Journalist zou volgen zou hij weten dat de NVJ niet slaapt op dit onderwerp, ik citeer:
    In een door een advocaat van de NVJ aangespannen rechtszaak is door de voorzieningenrechter te Den Haag beslist, dat een in een ontslagzaak gewezen vonnis (geanonimiseerd) aan een journalist die daarom vroeg, dient te worden verstrekt. Eerder had de griffie van de rechtbank dit geweigerd, omdat er privé gevoelige informatie in dit vonnis zou staan. In artikel 28 Rv is echter geregeld, dat iedereen een vonnis op kan vragen en dat verstrekking alleen dan niet plaats vindt, wanneer er zwaarwegende belangen van anderen zijn die geschaad zouden worden. De rechter honoreerde het door mr. Siep van der Galiën namens de journalist gedane beroep op het uitermate belangrijke beginsel van openbaarheid van rechtspraak, zoals neergelegd in het EVRM. De uitspraak is te vinden op http://www.rechtspraak.nl LJN BB2219.
    met vriendelijke groet,
    Thomas bruning, algemeen secretaris NVJ

  • Nou, daar heeft Thomas (NVJ) dan gewoon een punt. De openbaarheid van rechtspraak geldt echter niet alleen voor NVJ-leden, maar voor alle journalisten, sterker: voor alle Nederlanders.
    Overigens heb ik het vonnis nog steeds niet gekregen, maar ik weet nu tenminste met welke jurisprudentie ik de rechtbank om de oren kan slaan. Waarvoor dank!