Het Genootschap van Hoofdredacteuren heeft de eerste stappen gezet op weg naar een modernere ethische code. Het voorbereidend werk is gedaan door een werkgroep met daarin, naast initiatiefnemers Henk Blanken en Bart Brouwers, ook Laurens Verhagen, Marcel Broersma, Maarten Reijnders, Alexander Pleijter, Geert-Jan Bogaerts, Pieter van Twisk en Huub Evers.

Afgelopen woensdag is het resultaat voor het eerst besproken in het Genootschap van Hoofdredacteuren. Als vervolgstap wordt de conceptcode de komende maanden via een publiek debat getoetst en aangescherpt, waarna het genootschap het geheel in zijn voorjaarsvergadering definitief kan vaststellen. De Nieuwe Reporter verzorgt de aftrap voor de discussie, later zullen ook speciale debatavonden volgen.

Belangrijkste aanleiding voor de nieuwe code vormde het besef dat de bestaande versie (uit 1995) niet meer aan de moderne eisen voldeed. Dat heeft vooral te maken met de onstuitbare opkomst van internet, hetgeen elke burger tot een potentiele publicist heeft gemaakt. Niet alleen reageren op publicaties van klassieke media is makkelijker geworden, dat geldt ook voor het zelfstandig uitgeven van eigen journalistiek of semi-journalistiek werk.

Direct aanhaken bij de eerder dit jaar verschenen leidraad van de Raad voor de Journalistiek had weinig zin, omdat ook die nog nauwelijks inging op de effecten van internet. Wel zijn uit deze leidraad, net als uit de bestaande code en de aloude Code van Bordeaux (1954), de belangrijkste elementen overgenomen. De lezer zal dan ook veel herkenbaars aantreffen in onze conceptcode. Nieuwe elementen hebben onder meer te maken met digitalisering, nieuwe genres en technieken, privacybescherming en anonimisering. Bij ruim de helft van de dertig artikelen van de code is een toelichting geschreven die nader inzicht moet bieden in de onderliggende gedachten.

Doel van de code is en blijft een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van journalistieke producten en gedragingen in Nederland. Opvallend nieuw vertrekpunt is de stelling dat iedereen journalist is die zich journalist noemt en deze code wil onderschrijven, ongeacht of deze persoon daar zijn geld mee verdient. Dat principe gaat trouwens niet alleen op voor een persoon, maar tevens voor een medium (krant, site, programma, etc) dat zich journalistiek noemt.

Directe consequentie van dat vertrekpunt is dat een persoon of uiting die zichzelf niet als journalistiek ziet, dan ook niet meer lastig gevallen moet worden met de werking van de code.
Het debat is geopend.