Waar is Bagdad Bob? Een intrigerende vraag. Maar Associated Press kwam pas toe aan het zoeken van een antwoord, toen de vraag door een lezer aan de redactie werd gesteld. Bagdad Bob was ten tijde van de val van het bewind van Saddam Hoessein de legendarische minister van informatie die stug bleef volhouden dat Bagdad zo veilig was als de VS, terwijl achter zijn rug de raketten insloegen. Associated Press gaat – blijkens een artikel bij Editor & Publisher – sinds kort bewust op zoek naar lezersvragen als mogelijke vorm van samenwerking tussen burger en pers.

Een gek kan meer vragen stellen dan tien wijzen kunnen beantwoorden. Hoewel het bij lezers niet om gekken gaat, is de gedachte helder: laat het lezerspubliek vragen formuleren over het nieuws en zet de verslaggevers die oorspronkelijk het nieuws coverden, aan het werk. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat die werkwijze verrassende onderwerpen op de redactietafel brengt.

De journalistiek heeft namelijk de neiging veel kwesties niet helemaal tot het bittere einde te volgen. De kraak van een bank haalt het nieuws nog wel, de rechtszaak tegen de opgepakte daders niet altijd. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn. De journalist die de zaak aanvankelijk versloeg, merkt de rechtszaak niet op, heeft bij toeval een paar vrije dagen, is net met een andere klus bezig of noem maar op.

Questions of Crowds
Geldt voor de ‘Wisdom of Crowds’ dat het publiek als optelsom van individuele kennis, doorgaans meer van onderwerpen afweet dan een journalist die over een kwestie schrijft, evenzeer geldt voor de ‘Questions of Crowds’ dat er vragen kunnen leven die totaal aan het gezichtsveld van de journalist onttrokken zijn. Wie die vragen weet te mobiliseren, kan daar als journalistiek medium buitengewoon veel voordelen van hebben.

Daar is echter op de allereerste plaats de erkenning van journalisten voor nodig dat het mobiliseren van lezersvragen wezenlijke nieuwe gezichtspunten kan opleveren. En dan gaat het niet alleen om service-achtige vragen (Beste redactie, hoe stek je het beste een geranium?), maar om het formuleren van journalistiek relevante vragen naar aanleiding van het nieuws.

Associated Press ziet dat in en begint ‘Ask AP’. De redactie selecteert relevante vragen en de journalist die aanvankelijk het onderhavige onderwerp versloeg, mag op zoek naar een antwoord.

Eigen tekortkomingen
Nieuw is een vragenrubriek natuurlijk allerminst. Maar meestal ging het daarbij om vragen die weinig met het nieuws te maken hadden. AP gaat dus min of meer bewust op zoek naar de eigen tekortkomingen in het journalistieke handwerk. Die tekortkomingen mogen door lezers worden aangedragen. De gedachte is niet vreemd: aan de basis van het journalistiek handwerk liggen maatschappelijk relevante vragen. Waarom zou de journalist zichzelf het alleenrecht toekennen bij het formuleren van die vragen?

Neem bijvoorbeeld de vraag van Richard Driscoll uit Winnsboro. Hij berekende dat de prijs van een vat ruwe olie over een periode van vijf jaar vervijfvoudigde, terwijl de prijs van benzine aan de pomp geen gelijke tred hield met die stijging (die verdubbelde in dezelfde periode). Een aardige klus voor een AP-redacteur om uit te leggen aan Richard Driscoll en met hem aan alle AP-lezers.

En oh ja, Bagdad Bob (Mohammed Saeed al-Saha) , de man die zelfs zo populair werd dat er T-shirts met zijn beeltenis verschenen, zou, volgens AP-journalist Brian Murphy in de chaotische dagen na de val van Saddam Hoessein, het land hebben weten te ontvluchten en zijn opgedoken in de Verenigde Arabische Emiraten. Zijn huidige verblijfplaats zou onbekend zijn. Al zou hij volgens sommige berichten in Quatar wonen. Misschien nog een aardige vervolgopdracht voor de AP-journalist? Vind de ultieme (mislukte) spindoctor en maak een interview?

Voor de liefhebber: een collectie ‘mooiste quotes’ van Bagdad Bob.