Sinds maandag ziet het nieuws er in Vlaanderen heel wat anders uit. Niet zozeer wat inhoud betreft, maar wel qua vorm. De openbare omroep VRT heeft immers een grondige restyling doorgevoerd zodat zowel de nieuwsuitzendingen op televisie als de nieuwswebsite er volledig anders uitzien. “Met een nieuwe naam, een nieuwe logo, een nieuw decor en een rits nieuwe programma’s is vandaag de grootste vernieuwingsoperatie ooit in de geschiedenis van de VRT-nieuwsdienst begonnen” klonk het maandag op de nieuwswebsite van de openbare omroep. De vernieuwde nieuwsprogramma’s en websites vertonen nog wat kinderziektes en kunnen hier en daar nog verbeterd worden, maar feit is dat ze de norm blijven op gebied van nieuwsvoorziening in Vlaanderen.

Bij elke verandering in vorm of structuur is het voor de nieuwsconsument aanpassen. En deze aanpassing verteert men blijkbaar niet zonder slag of stoot. Recente vernieuwingsoperaties bij tijdschrift Humo zorgde voor een stroom van kritiek bij de vaste lezers. Ook toen Het Laatste Nieuws onlangs zijn website moderniseerde, waren de reacties van de online community niet mals. Deze ‘raak-niet-aan-m’n-nieuws’-attitude bij nieuwsconsumenten is vast en zeker iets waar de beleidsverantwoordelijken van de VRT rekening mee hielden toen ze dachten aan een vernieuwing van het nieuwsaanbod. Maar tegelijk is stilstaan achteruitgaan, en dus was het hoog tijd voor een restyling van zowel het traditionele als het online nieuws dat er nu toch al enkele jaren hetzelfde uitzag. En dus is er kritiek. Er is zelfs een actiecomité dat van plan is om een verbeterde versie van de website te maken.

Labels en kleuren
Al van bij de eerste seconden van het televisiejournaal kan men de verandering opmerkingen. In plaats van een begingeneriek worden onmiddellijk de beelden van het eerste item getoond. Dit lokt bij sommige kijkers de reactie uit dat het nu moeilijker is om te merken wanneer het journaal begint terwijl ze pakweg aan het koken of strijken zijn. Als teaser kunnen deze openingsbeelden echter wel hun nut hebben.

Inhoudelijk is er aan het journaal weinig of niets veranderd, maar qua vorm zien we toch subtiele nieuwigheden. Zo wordt er bij het begin van elke reportage een label meegegeven met een korte beschrijving van het onderwerp, zoals ‘afvalprobleem’ of ‘kampioen wint’. Dit kan voor de kijker duidelijk een hulp zijn bij de situering van de items in het grotere geheel. Ook de naamkaartjes, de zogenaamde SVO’s, zijn van vorm veranderd. Eenvoud troef lijkt het idee te zijn, want een (te) eenvoudige witte balk vervangt de oranje-rode van vroeger.

Het gebruik van verschillende kleuren per uitzending (groen voor 1 uur-journaal, rood voor avond-journaal) kan zorgen voor een betere situering van de reportages, zeker wanneer deze items online geplaatst worden. Jammer is dan weer dat de naam van de journalisten verdwenen zijn uit de reportages en dat het decor en de geluidjes erg koel en zelfs futuristisch aanvoelen.

Betrokkenheid
Elke online producer of journalist weet dat de betrokkenheid van de online lezer zeer belangrijk is bij zijn of haar mediaselectie. Aangezien er online veel concurrentie is voor een zappende of scannende lezer, kiezen nieuwsmakers ervoor om een soort van community op te bouwen die als doel heeft de betrokkenheid van de online lezer te verhogen. Op de vernieuwde website van de VRT, deredactie.be, is dit zeer goed te zien. Zo kan men telkens de nieuwswebsite opvraagt bovenaan enkele gezichten van journalisten terugvinden en met een muisklik kom je meer over de mens achter deze journalist te weten. De website balanceert hiermee echter op een slappe koord tussen betrokkenheid enerzijds en overbodige informatie anderzijds.

De newsticker aan de linkerkant van de website met continue updates verhoogt het gevoel dat men steeds op de hoogte blijft van het laatste nieuws. Ook hier weer maken labels duidelijk onder welke rubriek het nieuws kan geplaatst worden. Een aantal weblogs van journalisten, een verhoogde aandacht voor regionaal nieuws en een overzicht van de meest aangeklikte nieuwsfeiten dragen hun steentje bij tot het community-gevoel.

Fora of reactiemogelijkheden zijn echter niet terug te vinden, waarschijnlijk omdat dergelijke initiatieven op andere websites in het verleden aangetoond hebben slechts zeer zelden bij te dragen tot de nieuwswaarde van een item. De redactie heeft wel aangekondigd in de toekomst gebruik te zullen maken van deze interactieve toepassingen. Het lijkt ons immers een unieke kans voor de openbare omroep om te bewijzen dat gemodereerde en gestructureerde reactiemogelijkheden wél kunnen bijdragen tot het nieuwsaanbod.

Strip
Het meest opvallende op de vernieuwde website is de beeldstrip bovenaan de site. De strip is een aaneenschakeling van videobeelden en reportages. Hier worden audiovisuele items geplaatst die reeds in het journaal te zien waren, maar ook pas binnengelopen videobeelden die nog niet voorzien zijn van ondertitels of voice-overs. Dit is mogelijk dankzij de digitalisering van het nieuws. Op deze manier krijgt de online nieuwsconsument beelden te zien van nieuwsfeiten nog voor ze op televisie getoond zijn, iets wat in het verleden niet het geval was. Naast de nieuwsstrip kan je ook het laatste journaal of zelfs andere nieuwsprogramma’s zoals Ter Zake, Phara en De Keien van de Wetstraat herbekijken. Bovendien kan je op de website de journaaluitzendingen in livestream bekijken.

Door de keuze van modaliteit en moment van consumptie profileert de nieuwswebsite van de openbare omroep zich terecht als multimediaal en interactief. De keuze voor flash als videoformaat lijkt ons logisch aangezien de meeste computers (ook Apple) hiermee uitgerust zijn. Nadeel is dat deze videoreportages moeilijk op te slaan zijn op computer. Wat ook vreemd is, is dat als je een reportage uit de strip bekeken hebt, de volgende automatisch start. Dit zou een keuze moeten zijn, en niet iets wat automatisch gebeurt. Voorlopig staan ook alleen videobeelden in de strip, en geen geluidsfragmenten.

Tenslotte is de algemene layout van de homepagina wel wat druk en onoverzichtelijk, al went ook dit waarschijnlijk naarmate men de site meer gebruikt. Toch valt er iets voor te zeggen om een voorbeeld te nemen aan de structuur van pakweg CNN die ervoor kiest om slechts 1 nieuwsfeit met foto en tekst op de homepagina te zetten en naar de andere nieuwsfeiten een link leggen. Op deze manier oogt de nieuwssite rustiger en is de kans op desoriëntatie kleiner.

Lat zeer hoog
Samenvattend kunnen we stellen dat de vernieuwde website en de aangepaste journaals van de openbare omroep een moderne nieuwsbeleving opwekken en in een internationale mediamarkt kunnen concurreren met omroepen met een veel hoger budget. Laat ons ook niet vergeten dat alle content op de website gratis aangeboden wordt en dat de lat reeds zeer hoog lag waardoor het des te moeilijker is om er boven te gaan. We durven trouwens te hopen dat de VRT rekening zal houden met de punten van kritiek die door de nieuwsconsumenten geuit worden en dat de openbare omroep in de (nabije) toekomst enkele aanpassingen zal doorvoeren. Alles heeft zijn tijd nodig, dus ook de vernieuwing van een website en van het televisiejournaal. Bovendien lijkt men bij de VRT klaar voor de toekomst.

Volgens Mieke Barendsen, algemeen directeur media van de VRT, was 2007 het jaar van het slopen van de muren tussen tv, radio en internet en wordt 2008 het jaar van de digitalisering, dus de uitbreiding van het aanbod. Ook dit zal binnenkort ongetwijfeld te merken zijn op de verschillende (digitale) platformen. En dan zal er vast en zeker opnieuw kritiek te horen zijn.