Nieuwsverhalen hebben meestal een begin en een eind: ze kennen closure. Maar niet altijd. Het huidige nummer van het wetenschappelijke tijdschrift Journalism bevat een analyse van de berichtgeving rondom de vermiste Israëlische militair Ron Arad, wiens verhaal ruim twintig jaar lang continue terugkomt in de belangrijkste Israëlische dagbladen. Wat hier speelt is dus non-closure. Maar hoe hou je een verhaal zo lang in de pers? En waarom zou je dit eigenlijk willen doen?

Ron Arad, piloot bij de Israëlische luchtmacht, moest op 16 oktober 1986 zijn boven Libanon neergehaalde vliegtuig ontvluchten. Hij werd gevangen genomen door sjiitische milities die hem wilden ruilen tegen enkele in Israël gevangen zittende Libanezen. In 1987 gaven Arads ontvoerders enkele brieven en foto’s van hem vrij. Maar de onderhandelingen om Arad vrij te krijgen mislukten. Nadien is er geen teken van leven meer geweest, noch heeft iemand enig idee waar Arad zich nu zou kunnen bevinden.

Keren Tenenboim Weinblatt van de University of Pennsylvania in de VS raakte gefascineerd door het feit dat Arads verhaal de Israëlische media nog altijd bezighoudt terwijl zijn verdwijning – en de laatste concrete feiten hierover – al van zeer ruime tijd geleden stammen. Zij analyseerde de berichtgeving over Arad in de drie belangrijkste Israëlische kranten tussen 1986 en 2003 met als doel te onderzoeken hoe de journalisten deze non-closure in deze zaak vol wisten te houden. Ze concludeert dat de kranten hiervoor globaal drie mechanismen gebruikten.

Een mysterie
Het eerste mechanisme is de spanning erin houden, op twee manieren: door het verhaal te presenteren als een mysterie en door toekomstverwachtingen te construeren. Het mysterie wordt opgeroepen door continue te speculeren over wat er gebeurd zou kunnen zijn, waar Arad nu zou kunnen zijn en hoe het nu met hem zou kunnen gaan. Omdat er geen concrete clues hiervoor zijn, kunnen er steeds nieuwe ‘experts’ worden opgevoerd die steeds weer andere dingen zeggen. Voor de lezer ontstaat er zo een soort detectiveverhaal waarbinnen je actief mee kunt denken. Ook over de toekomstverwachtingen – wanneer komt Arad vrij, hoe zal het dan verder met hem gaan – valt weinig concreets te zeggen. Maar ook in dit opzicht kan hierdoor juist via het opvoeren van steeds weer nieuwe experts met steeds weer nieuwe meningen de spanning in het verhaal worden gehouden.

Aandikken van het plot
Een ander gebruikt mechanisme om closure te voorkomen is het continue uitbreiden en aandikken van het plot. Ook hierbij speelt het ten tonele brengen van steeds weer nieuwe ‘experts’ een rol. Waarbij de experts steeds breder gezocht worden en hun betrouwbaarheid soms regelrecht dubieus is; maar dat geeft niet, als het verhaal maar blijft lopen. Er kwam in de loop van de tijd ook steeds meer aandacht voor de subkarakters van het verhaal in de vorm familie van Arad en dan met name zijn moeder, vrouw en dochter. Langzamerhand verschoof de focus van het verhaal van Ron Arad richting een focus op het verhaal van Arads dappere familie en hun pogingen om hem thuis te krijgen.

Ook ‘bijna’-verhalen begonnen vanaf ongeveer 1997 een belangrijke rol te spelen. Zo was er een keer een Israëlische zakenman die weefselmonsters van Arad zou hebben verkregen in Iran – waar Arad vermoedelijk nu verbleef. Hoewel allang bekend was dat dit weefsel niet afkomstig was van Arad, presenteerde een krant dit toch als een groot verhaal en kwam de negatieve conclusie pas aan het eind kort aan bod.

‘Levend’ houden
Tenslotte is een belangrijk mechanisme dat de kranten gebruikten om het verhaal te laten lopen Arad ‘levend’ houden. Hoewel je erover kan speculeren dat iemand waar al zo lang niets meer van is vernomen best eens dood zou kunnen zijn, doen de Israëlische kranten dit over het algemeen niet. Ze vervormen zelfs uitspraken van officiële bronnen dat als de situatie zus-en-zo ligt het misschien best mogelijk is dat Arad nog leeft, tot koppen waarin de betreffende persoon zegt ‘Arad leeft’. En elk jaar op Arads verjaardag brengen ze een bericht over hoe oud Arad inmiddels is.

De reden dat de Israëlische media het verhaal van Arad nog altijd door laten lopen is volgens Weinblatt mythevorming, waarbij de media er zelf sterk aan bij hebben gedragen om de mythe te creëren. In de eerste vijf jaar werd het verhaal van Arad min of meer behandeld als een normaal nieuwsverhaal. Dit is volgens Weinblatt de premythische fase. In de jaren negentig intensiveerde de berichtgeving echter en werd het verhaal in een breder kader geplaatst. Vanaf 1997 zwakte de aandacht weer enigszins af, met uitzondering van pieken in 2000 en 2003 toen er zaken speelden rondom door de Hezbollah gegijzelde Israëlische soldaten. Arad was inmiddels een soort mythisch icoon geworden die stond voor meer dan alleen zijn persoonlijke verdwijning. Dit kon volgens Weinblatt gebeuren doordat Arad enkele zeer belangrijke waarden uit de Joods-Israëlische cultuur vertegenwoordigt. Dat zijn het grote aanzien van de Israëlische luchtmacht; de heldenverering van mensen die hun leven geven voor Israël; en meer algemeen het opkomen voor joden die, ongeacht waar, in problemen zitten. Het op een soort spannende serieachtige manier blijven brengen van het verhaal van deze inmiddels mythische c.q. symbolische figuur is bovendien een middel van de kranten om lezers aan zich de binden.

En als blijkt dat Arad dood is; zal dat dan eindelijk closure aan dit verhaal geven? Volgens Weinblatt niet, of in ieder geval niet per se. Kijk maar naar andere mythische doch overleden persoonlijkheden zoals J. F. Kennedy en prinses Diana. Nog altijd publiceren de media nieuwe (complot)theorieën over hun dood en nieuwe ‘feiten’ uit hun persoonlijke levens. Het verhaal Arad loopt dus waarschijnlijk voorlopig hoe dan ook nog wel door.