Wat te doen als een lezer een reactie wil verwijderen?
Nieuwe media, nieuwe dilemma’s. Eind vorig jaar wees de Raad voor de Journalistiek een klacht af van een man die bezwaar had aangetekend tegen artikelen die in 1999 en 2001 in het Ublad waren verschenen. De man, die voor de artikelen was geïnterviewd, vond het vervelend dat klanten die hem Googleden bij de digitaal gearchiveerde artikelen terechtkwamen.
De Raad oordeelde, mede op basis van een advies van Henk Blanken, dat “de samenleving is gebaat bij goed functionerende, zo volledig mogelijke en dus betrouwbare archieven, waarvan de inhoud niet kan worden gewijzigd”.
Maar hoe zit dat bij user generated content? Moet de lezer die een reactie achterlaat op een nieuwssite, daar achteraf nog wat over te zeggen hebben? En hoe zit het met mensen die zich jaren na publicatie benadeeld voelen door een online commentaar?
Privé-chauffeurs
Onlangs ontving ik twee mails van mensen die mij vroegen of ik een reactie kon verwijderen. In het eerste geval was dat overigens niet direct duidelijk. De berichttekst luidde: “Ik zag dat je mijn cv geplaatst hebt op internet. Mijn vraag is heb ik jou toestemming gegeven om dit te plaatsen?” Na wat heen-en-weer-gemail bleek de vraag te slaan op een reactie die de mailer ooit zelf had achtergelaten bij een stuk dat ik had geschreven.
Het artikel handelde over een bedrijf dat onder meer privé-chauffeurs leverde. De mailer verkeerde in de veronderstelling dat hij een baan kon krijgen bij dit bedrijf door een reactie onder het artikel achter te laten (een veelgemaakte fout: er zijn ook hele volkstammen die hun UPC-abonnement proberen op te zeggen via een reactie onder een artikel over UPC) en plaatste zijn sollicitatiebrief onder het artikel.
Enkele jaren nadat de mailer zijn brief online had gezet, was hij zijn bericht via Google weer tegengekomen. En dat was natuurlijk niet de bedoeling – zeker niet nu de man in kwestie een verantwoordelijke baan had gekregen.
Billenkoek
De tweede mail die ik binnenkreeg, was van een stripwinkelier in ruste die zich beklaagde over een stripwinkeltest die ik elf (11!) jaar geleden op mijn homepage had geplaatst. De test was gebaseerd op ervaringen van lezers. Een stripzaak uit de Amsterdamse Pijp was volgens hen de slechtste.
Lezers omschreven de eigenaar van de stripwinkel als een ‘onbeschofte vlerk’ die er niet voor terugdeinsde om klanten de winkel uit te schoppen. Eén klant kreeg zelfs te horen dat hij billenkoek zou krijgen als hij het waagde om terug te komen.
De betreffende stripwinkel is inmiddels verdwenen, maar de laatste eigenaar kan zich nog opwinden over de commentaren op mijn homepage, zo bleek uit zijn mail. Zo rond de tijd dat ik mijn stripwinkeltest publiceerde, had hij de zaak namelijk overgenomen. Het was de vorige (inmiddels overleden) uitbater geweest die verantwoordelijk was voor alle negatieve commentaren. “Vindt U het zelf niet eens tijd worden om deze achterhaalde ‘informatie’ te verwijderen?”, vroeg hij mij.
Ingezonden brief
Aan die wens heb ik niet voldaan. Volgens mij was het voldoende duidelijk dat de lezersreacties sloegen op de situatie van begin 1997. De klachten waren afkomstig van mensen die met volledige naam worden genoemd. En – zo weet ik uit eigen ervaring – de kritiek was volkomen terecht.
Het verzoek van de solliciterende chauffeur vind ik een stuk lastiger. Er is duidelijk sprake van iemand die zonder goed na te denken een reactie heeft achtergelaten. Foutje, kan iedereen gebeuren. Moet je de hand dan niet over het hart strijken?
Een reactie achterlaten op een nieuwssite is veel laagdrempeliger dan een ingezonden brief per post sturen, maar terwijl de krant met de ingezonden brief een dag later wordt gebruikt om de vis in te verpakken, kan een online reactie jou (of iemand anders) jaren later nog achtervolgen.
Bekende Nederlander
Volgens Jaap Stronks zijn reacties de volledige verantwoordelijkheid van een reaguurder. “De comments zijn niet van jou, maar van de commenters. Een reactie is een publicatie van een persoon, en die is van hém”, schreef hij in april vorig jaar. Maar als een reactie van een reaguurder is, moet die persoon dan ook het recht hebben om zijn commentaar te (laten) verwijderen?
Een eenduidig antwoord op die vraag is onmogelijk. Er kleven de nodige praktische bezwaren aan het verwijderen van commentaren van lezers. Zo kan het weghalen van een oude reactie een tijdrovende en technisch lastige klus zijn voor een internetredactie. Als iemand een commentaar achterlaat dat veel andere reacties uitlokt, kan het bovendien vrij lastig zijn om de oorspronkelijke reactie weg te halen zonder daarmee de discussie geweld aan te doen.
Verder is het vaak moeilijk vast te stellen of iemand er niet een verborgen agenda op na houdt bij een verwijderverzoek. Een jongen die jaren geleden de domeinnaam van een bekende Nederlander had geregistreerd, stuurde mij een keer een mail met het verzoek om het artikel over de kwestie offline te halen. Twee weken na de mail werd duidelijk waarom: de persoon in kwestie moest voor de rechter verschijnen vanwege een vergelijkbare zaak. Dat het via een simpele Google-zoekopdracht duidelijk werd dat hij een recidivist was, kon hij op dat moment niet gebruiken.
10 reacties:
29 januari, 2008
Moeilijke kwestie, heb het zelf ook meerdere malen meegemaakt.
Eens schreef ik over de zaak Angelo Diaz (de Curacaose kroongetuige tegen de Hells Angels / Nomads). Zijn ex heeft een prive-school op Curacao waar mijn zoontje vroeger op heeft gezeten. Lezers reageerden op mijn post. Later belde de vrouw mij op, of ik het artikel aan wilde passen en de reacties weg wilde halen. Mensen haalden hun kinderen van haar school af vanwege de relatie met de Hells Angels. Sommigen hadden deze informatie wellicht van mijn website. In mijn ogen heb ik niets verkeerds gedaan, aangezien ik de vrouw goed ken heb ik aan haar verzoek voldaan.
29 januari, 2008
[...] Maarten Reijnders heeft weer een interessant vraagstuk gepubliceerd: “Wat te doen als een lezer een reactie wil verwijderen?“. [...]
29 januari, 2008
Eind 2007 hadden we op MolBlog ook zo’n discussie:
http://www.molblog.nl/weblog/6296
29 januari, 2008
Misschien wordt het tijd dat reacties door de reageur geëdit kunnen worden, natuurlijk wel zichtbaar (met bijvoorbeeld een doorhaling en de datum van wijziging erbij oid). Immers in de posts op blogs wordt het de auteur ook gegund om fouten te herstellen wanneer reageurs hem/haar daarop wijzen?
29 januari, 2008
Ik als niet-journalist zat vroeger in het bestuur van de Vereniging MARTIJN en aangezien we veel (oude) citaten on-line hadden gezet kregen we ook vaak te maken met verzoeken tot verwijdering van namen.
Juridisch vind ik dat je alles mag citeren en mag laten staan. Uitgezonderd als je copyrights schendt maar kort iemand citeren staat vrij alsook oude artikelen van je eigen organisatie publiceren. Echter wanneer iemand er niet van kan slapen kan je wel een naam verwijderen. Of toen GroenLinks-voorzitter belde of een citaat van hem minder prominent op de site kon, ach ja we waren de moeilijkste niet. Alleen vaak is het irritant omdat sommigen glashard liegen; dat je enkel in je online bieb meldt dat je een bepaald boek bezit aangaande zedelijkheidswetgeving; dat iemand die dat boek heeft geschreven dan boos mailt dat zij dat niet heeft geschreven. Wat doet je naam er dan op…?, zelfs in de herdruk. En dat men dreigt met of advocaten of College Bescherming Persoonsgegevens en meer onzin. Of een journalist waarvan we een stukje interview citeerden, ‘ik wil mijn naam eraf!’ terwijl de uitspraak duidelijk van de geïnterviewde was, maar men denkt te kunnen verbieden dat hun naam op een site komt waarmee ze niet geassocieerd willen worden. Ook dit kwam meerdere malen voor. Trouwens mag een koningshuisaanhanger geen plaatje op het MARTIJN-forum plaatsen terwijl dat plaatje overal elders wel mag en het was nog gekker. De vereniging werd aansprakelijk gesteld terwijl ze het betreffende plaatje meteen hadden verwijderd. Maar het is een bijzondere vereniging en blijkbaar geldt er aparte wetgeving voor verschoppelingen. Deze gerechtelijke dwaling vindt C. Polak van Nova trouwens normaal.
Waarheid moet prefereren boven het wettelijk iets moeten verwijderen. Het is aan de site-beheerder of hij of zij iets verwijdert vind ik, ook wat betreft de reacties. Vergroot het probleem maar eens. Mag Hitler een oud citaat dat hij minderheden wil uitroeien laten weghalen omdat het hem slecht uitkomt omdat hij dat stapje voor stapje wenst te gaan doen? Nee toch?
Mensen zijn verantwoordelijk voor hun eigen schrijfsels. Als men er later anders over denkt legt men dat maar uit. Het is aan andere om te te geloven of te accepteren.
29 januari, 2008
Zie ook:
http://blog.iusmentis.com/2008/01/09/wanneer-mag-je-iemands-berichten-van-je-forum-verwijderen/
30 januari, 2008
Het is een eigen, bewuste keuze om ergens online een reactie achter te laten. Iemand moet dan niet achteraf gaan zeuren. Eigen schuld, dikke bult, zeggen we dan meestal. Dat van die stripwinkel vind ik een hele andere zaak. De winkel is in handen overgegaan van een nieuwe eigenaar, maar de negatieve commentaren n.a.v. de stripwinkeltest slaan nog op dezelfde winkel. Dat is natuurlijk wel lullig voor de nieuwe eigenaar. Online krantenarchieven kunnen echter ook heel veel achterhaalde informatie bevatten. Moet die informatie dan achteraf nog allemaal worden gecorrigeerd? Lijkt me nogal gekkenwerk…
31 januari, 2008
Het advies aan de RvdJ waarover Maarten het heeft, beperkte zich tot een enkele situatie: een journalistiek medium, het U-Blad, dat weigert een verhaal van de site te halen omdat een betrokkene het storend vindt: er stonden geen fouten of onwaarheden in, maar het verleden zat hem in het heden in de weg.
De kwesties van Maarten zijn lastiger en listiger. Niet alleen hebben we het nu ook over feiten die bij publicatie al voor rectificatie in aanmerking kwamen (de eigenaar van de stripwinkel was de eigenaar niet meer). Ook gaat het nu niet meer om journalistieke content, maar om comments.
Comments zijn, zoals Jaap Stronks terecht stelt, eigendom van de reageerder. Maar dat wil niet zeggen dat die reageerder ze altijd en onder alle omstandigheden ook weer moet kunnen verwijderen. Los van de praktische problemen: er is ook een principieel punt. Zoals de verantwoordelijkheid voor een reactie door een site deels wordt overgenomen zodra die site modereert (denk aan juridische aansprakelijkheid bij belediging), zo neemt – vermoed ik – die site ook deels het “beheer” van die reactie op zich.
Vanzelfsprekend is dat niet. De Auteurswet zegt ook van alles over het eigendom van teksten. Maar ik denk wel dat een site in gebruiksvoorwaarden duidelijk kan maken welke rechten een reageerder heeft (bijvoorbeeld: eens gepost, blijft gepost, tenzij de moderator anders besluit).
1 februari, 2008
Op Ouders Online (sinds 1996) halen we op verzoek wel namen weg van site en forum. De reacties zelf laten we staan, juist omdat ze in het geheel vaak relevant zijn, en je daar niet aan wilt tornen.
Indertijd waren nog veel mensen zich niet bewust van de gevolgen van hun online gedrag. Eigen schuld dikke bult roepen is dan wel erg hard.
Nu leren we tieners te beseffen dat ze nu bezig zijn hun online imago voor de rest van hun leven op te bouwen. Dat is erg onhandig in de puberteit. Als je dan iets kunt herstellen waar iemand veel last van heeft, zou ik het niet laten.
Als het werk in de uren loopt, kun je een vergoeding vragen.
Citaten in journalistieke producten vind ik een totaal andere zaak.
3 februari, 2008
@MARIJE VAN DEN BERG: Dat is inderdaad een mooie technische oplossing, zolang het ook makkelijk en doorzichtig is, wat jij ook al aangeeft. Wikipedia bijvoorbeeld, heeft een erg goed revisiesysteem, waaruit zo nu en dan zelf kleine schandaaltjes gehaald kunnen worden.
Maar het probleem is, wanneer je het echt transparant wilt houden, de originele teksten online moet houden. De revisies beschikbaar moet stellen, dus. En in het geval van een verkeerd geplaatste CV, of recidivist die zijn sporen wil uitwissen, of een dergelijke zaak, schieten we hier niets mee op: hun origineel staat immers nog steeds online.