Het heeft enige tijd geduurd, maar het Wilders-bashen is dan eindelijk in alle hevigheid losgebarsten. De wijze waarop de overheid en media er voor gezorgd hebben dat een nog niet bestaand koranfilmpje en diens producent wereldwijd tot controverses heeft geleid, spreekt boekdelen. Het lijkt hen menens: opzouten met die man!

‘Als Wilders hetzelfde over joden gezegd zou hebben als wat hij nu over moslims uitkraamt, dan was hij allang afgeserveerd en veroordeeld tot antisemitisme’, meldt prominent SP-lid Harry de Winter begin deze week in een paginabrede advertentie in de Volkskrant. Op de volgende pagina licht De Winter de advertentie toe: “Wilders betoogt dat dé moslim moet worden aangepakt en dat de Koran een fascistisch boek is. Zo is ooit de vervolging van de joden begonnen, door het veralgemeniseren van zaken.”

De oproep is weliswaar minder opvallend dan de paginagrote advertentie ‘Benoemen en Bouwen’ van Doekle Terpstra, waarmee Trouw eind 2007 haar voorpagina vulde, maar de strekking is gelijk: Geert Wilders vormt een groot gevaar voor de samenleving. De wijze waarop de voorman van de Partij voor de Vrijheid (PVV) door zijn politieke tegenstanders de afgelopen maanden in de media wordt neergezet, lijkt als twee druppels water op de recente geschiedenis met Pim Fortuyn. Het Wilders-bashen is in alle hevigheid losgebarsten.

Uitgelokt
“Wilders heeft dit zelf uitgelokt”, meldt de voormalig voorzitter van de NOS en voormalig Kamerlid voor de PvdA Erik Jurgens onlangs in een uitzending van NOVA over de beveiligingskosten van de afgelaste persconferentie van de koranfilm in Nieuwspoort. Volgens Jurgens heeft Wilders de persconferentie zélf onmogelijk gemaakt “door maandenlang in te spelen op de publieke opinie met de mededeling dat er iets geweldigs stond te gebeuren”. Maar is dat wel zo?

Medio november vorig jaar worden de contouren van een campagne zichtbaar die als doel heeft het imago van een spraakmakende politicus te beschadigen. Na wijlen Fortuyn, Hirsi Ali en Verdonk is het nu de beurt aan Wilders. Deze spraakmakende politici hebben met elkaar gemeen dat ze onomwonden kritiek uiten op de uitwassen van de islam, een religie die qua invloed binnen onze samenleving, met name in de Randstad, binnen enkele decennia is uitgegroeid tot een factor van betekenis.

De leider van de PVV scoorde vorig jaar erg goed in de peilingen, zijn pakkende one-liners duiken overal op in de media en tot overmaat van ramp wordt de man door de parlementaire pers uitgeroepen tot politicus van het jaar. Dit diende een halt te worden toegeroepen. Wilders vormt in de ogen van gezagdragers niet alleen een reële bedreiging voor de politieke machtsverhoudingen in dit land, hij zou ook nog eens de bestaande tweedeling in de maatschappij verder doen vergroten.

De komst van Fitna, de titel van de koranfilm, komt voor concurrerende politici van Wilders als een geschenk uit de hemel. De geschiedenis heeft namelijk uitgewezen dat het rechtstreeks neerzetten van je tegenstander in de hoek van extreem-rechts veelal het tegenovergestelde effect sorteert, namelijk dat de politicus zich profileert als underdog en daardoor juist populairder wordt. Fortuyn en Verdonk werden er groot mee.

De koranfilm, die november nog in de koker zat van Wilders, diende bij voorbaat zó omstreden te worden gemaakt, dat de kans dat hij ergens in het openbaar vertoond zou worden onwaarschijnlijk moest worden geacht (zie praktijk Submission). Daarnaast zou alle commotie rond de film het imago van Wilders moeten aantasten. Door continu te herhalen dat de koranfilm gevaarlijk is, zou de burger wel eens Wilders-moe kunnen worden.

Mediahype
Hoewel politici en journalisten hun best doen te beweren dat het Wilders zélf is geweest die de rel rondom de koranfilm heeft veroorzaakt, toont een eenvoudige mediareconstructie aan dat concurrerende politici, justitie en de media de hype in gang hebben gezet. De PVV’er, zelf bepaald niet vies van een relletje in de media, heeft in het geval van de koranfilm de afgelopen maanden voornamelijk op provocaties van zijn politieke tegenstanders kunnen reageren.

Eerst wordt het bericht over de film eind november naar De Telegraaf gelekt (volgens de PVV door toedoen van justitie die vanwege de beveiliging het telefoon-internetverkeer van Wilders tapt), waarna Doukle Terpstra (CDA) daags erna ‘toevallig’ in Trouw aan het woord komt over Wilders die hij als een groot gevaar beschouwt voor de samenleving. Terpstra roept vakbonden, werkgevers, moslims, kerken, humanisten en andere groeperingen en instellingen op bijeen te komen en de handen ineen te slaan.

Medio december starten dagbladen een discussie over het succes van Wilders in de peilingen en of de gewillige houding van de parlementaire pers ten opzichte van de politicus daar van invloed op is geweest. Journalisten dienen zich terughoudender op te stellen in het geval Wilders, melden mediawetenschappers in de Volkskrant. “Nu bestaat het gevaar dat ze meewerken aan een self-fulfilling prophecy.” Journalisten anticiperen zelfs op nieuws dat uitspraken van Wilders zouden kunnen veroorzaken, zoals in geval van Fitna.

Na de Terpstra-voorpagina in Trouw is de bash-Wilders-toon gezet. Her en der komt oud-links in beweging. Echter, ondanks de rijke hoeveelheid anti-Wilders geluiden en prullaria, variërend van t-shirts, petjes, muntstickers, posters, websites tot aan roze pruiken, blijft Wilders in januari op forse winst staan in de peilingen. Gesteld dat het kabinet onverhoopt ten val komt, wat zijn daarvan dan de gevolgen?

Afschrikcampagne
Verontrustende berichten over de gevolgen van vertoning van de koranfilm volgen zich nu in rap tempo op. We krijgen dagelijks niet nader geverifieerde berichten voorgeschoteld over Nederlanders in het buitenland die hun leven niet meer zeker zouden zijn. ‘Als hen wat overkomt, heeft Wilders dit op zijn geweten’, is de strekking van het live uitgezonden betoog van Balkenende waarmee hij de PVV-voorman moreel chanteert. De boodschap is duidelijk: Wilders, denk na!

Op omslachtige wijze hebben het kabinet, media en het bedrijfsleven (Wientjes namens VNO-NCW) kennelijk gevolg gegeven aan de oproep van Terpstra door de handen ineen te slaan. Oppositiepartijen liggen na de persconferentie van Balkenende aan diens voeten: goed gesproken leider! De anti-Wilders toespraak leidt onder journalisten en politici niet of nauwelijks tot verontwaardiging. Er volgt ook geen spoeddebat, goudviskommen zijn blijkbaar belangrijker. Geen politieke partij die zijn vingers nu nog aan Wilders wenst te branden: allen tegen één.

Op televisie leven presentatoren van nieuwsuitzendingen en populaire praatprogramma’s zich intussen alweer een maandje of wat uit in het maken van anti-Wilders statements en het vertonen van dito fragmenten. Paul Witteman plaatst dagelijks minimaal één anti-Wilders opmerking of vraag in diens talkshow. Let er maar eens op vanavond. Een ander kijkcijferkanon van de VARA, Matthijs van Nieuwkerk, laat zijn anti-Wilders scheet minstens driemaal per week in De Wereld Draait Door.

Aangezien we niet op de hoogte zijn van de inhoud van Fitna, kan de meeste berichtgeving hieromtrent beschouwd worden als gemanipuleerd nieuws. Achteraf gezien lijkt het er verdacht veel op dat er een georkestreerde afschrikcampagne is gevoerd rond de koranfilm, met als resultaat dat de burger verontrust is geworden over de eventuele gevolgen van vertoning en, niet minder belangrijk, dat de bedenkelijke reputatie van Wilders tot ver in het buitenland bekend is gemaakt, of (verder) is aangetast.

Omroepcordon
Zonder de inhoud te kennen hebben de omroepen tot volle tevredenheid van het kabinet met elkaar afgesproken (hoezo pluriformiteit) het koranfilmpje niet integraal uit te zenden. “We willen geen verlengstuk zijn van de PVV”, meldde Cees Grimbergen onlangs in Rondom Tien. De beste man, of beter gezegd de omroepbonzen zijn kennelijk Submission vergeten die door de VPRO werd uitgezonden, hetgeen toch bepaald niet een VVD-film bleek te zijn. Voor de media is de weigering van de omroepen nauwelijks nieuws.

Onlangs werd bekend dat de persconferentie voor Fitna niet doorgaat in Nieuwspoort, hét centrum van de parlementaire pers. Reden: de extra beveiligingskosten komen op rekening van Wilders. Ook dit op zich onheilspellende bericht, waarbij de kosten voor de beveiliging de vrijheid van meningsuiting van een gekozen volksvertegenwoordiger belemmert, leidt nauwelijks tot beroering in de media.

Op de avond dat dit nieuws bekend werd gemaakt, had journalist Max van Weezel, bestuursvoorzitter van Nieuwspoort, voor de tv-zender Het Gesprek twee parlementaire journalisten van RTL Nieuws en NOVA Den Haag Vandaag op bezoek in de studio. Maar het woord ‘Wilders’ viel in het geheel niet.

Er moet een met de dood bedreigde Deense cartoonist aan te pas komen, om ons ervan te doordringen dat het Nederlandse volk zich niet de wet moeten laten voorschrijven over wat toelaatbaar is en wat niet om via de media verspreid te worden. Niet eens zozeer door toedoen van moslimextremisten, maar vooral door de overheid en de media zelf. Dat is pas écht verontrustend.

Ondertussen is de PVV één zetel gedaald in de peilingen.