Coen Verbraak wint prijs voor het beste interview

Freelance journalist Coen Verbraak (1964) uit Amsterdam is winnaar van De Luis, de prijs voor het beste interview in 2007. Zijn vraaggesprek met psychotherapeut Louis Tas voor Vrij Nederland werd gekozen uit 71 inzendingen. Dat is vandaag bekendgemaakt tijdens de uitreiking van de prijs op Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg. Antoinnette Scheulderman (Nieuwe Revu) en Henk van Middelaar (RVU) ontvingen een eervolle vermelding. De prijs voor het beste studenteninterview ging naar de vorig jaar aan de Utrechtse journalistenopleiding afgestudeerde Kim Haanappel. Hieronder het juryrapport.

De tweede editie van De Luis, de prijs voor het beste Nederlandstalige interview, kenmerkt zich door een hoge kwaliteit aan inzendingen. Ofwel: er viel iets te kiezen. Hoewel zich tijdens het juryberaad op 16 april in Hilversum al vrij snel aftekende dat slechts een handvol ingezonden vraaggesprekken in aanmerking zou komen voor de hoofdprijs, voelde de jury zich enigszins beschaamd. Beschaamd om zoveel mooie werkstukken snel terzijde te hebben moeten leggen.

De conclusie was duidelijk: er wordt in dit land vakkundig geïnterviewd. En dat over een breed spectrum van media: van Vrij Nederland tot Margriet en van Argos tot De Pers. Een jurylid voegde er aan toe: “De inzendingen geven een mooie schets van Nederland. Je ziet een categorie mensen die graag door ons, journalisten, geïnterviewd wordt.” Eraan toevoegend dat maar weinig interviewers het buitenland blijken op te zoeken om daar gesprekspartners te vinden.

Daarmee is ook meteen een verschil met de eerste aflevering van De Luis genoemd. Toen werd er zowel in aantal als in kwaliteit iets minder ingestuurd. Nu kon de jury nauwelijks aanwijzen welke interviews echt niet in de competitie thuishoorden: een groot compliment voor de 71 ingezonden interviews.

Niettemin toch een aantal opmerkingen. Allereerst valt het magere aantal ingezonden tv-interviews op. Hier ontspon zich een discussie in de jury. Hadden tv-journalisten niet ingezonden? Of leent het medium zich eigenlijk wat minder voor het diepere vraaggesprek?

Op de tweede plaats viel op dat het overgrote deel van de interviews ‘empatische’ vraaggesprekken betrof over ‘De Grote Gebeurtenis’ in een mensenleven: een ziekte, verloren liefde of anderszins. Er wordt nogal wat teruggeblikt op het eigen leven in het Nederlandse interview. Zeker wanneer de hoofdpersoon aan het eind van dat leven is aanbeland, levert dat vaak openhartige inzichten op. Bovendien begeven veel van de geïnterviewden zich in de wereld van de media of de cultuur.

De spiegelzijde van die tweede opmerking is dat het onthullende nieuwsinterview vrijwel ontbreekt. Als bijkans enige noteerde de jury een Argos-interview dat Jair Stein hield met een farmaco-epidemioloog over de relatie anti-depressiva en suicide bij jongeren. Het betrof hier een klassiek ontmaskerend interview, mogelijk gemaakt doordat de interviewer zich de materie zeer goed eigen had gemaakt. Genoeg voor de hoofdprijs of een eervolle vermelding was het niet, maar als een van de weinige nieuwsinterviews, wil de jury deze inzending niet onvermeld laten.

Een derde opmerking is het grote aantal vraag-antwoord-interviews dat bij de print-artikelen werd ingezonden. Ook vorig jaar viel het de jury al op dat deze vorm enerzijds gemakkelijk te consumeren lijkt maar anderzijds lijken ook media in toenemende mate voor deze vorm te kiezen als vast ‘format’ . Hoewel de keuze voor vraag-antwoord in veel gevallen niet onlogisch is, stelt de jury bij een enkel interview de vraag of hier nu de meest gelukkige vorm was gekozen. “De vraag-antwoord-vorm wordt onderschat”, aldus een van de juryleden.

Een vierde vaststelling is het lagere aantal inzendingen – in vergelijking met vorig jaar – door Vlaamse journalisten. Wellicht was de deadline voor inzenden in het Vlaamse medialandschap dit jaar wat minder bekend.

Een worsteling kende de jury met een inzending van journalist Peter Middendorp. Die stuurde een ‘interview’ in met Ferry Mingelen. Hoewel zeer hilarisch geschreven – Middendorp ontpopt zich in het stuk als een hedendaagse ‘polder-gonzo-reporter’ – moest de jury concluderen dat het hier in essentie geen interview betrof, maar een reportage over een ‘informatieve kop koffie’ met Mingelen. De hoofdpersoon zal – denkt de jury – zelf ook vreemd hebben opgekeken toen het artikel verscheen. Niettemin kan de jury zich voorstellen dat Middendorp een prijs wint voor deze poging vernieuwing aan te brengen in het vak. Maar een interview kon de jury er uiteindelijk niet in zien.

Al met al concludeert de jury dat de hoge kwaliteit van ingezonden interviews er toe leidt dat de winnaar van De Luis van goede journalistieke huize moet komen.

En hoewel in publicaties de laatste tijd gesuggereerd is dat het interview in toenemende mate een vrouwelijk genre zou zijn, blijkt dat nog niet uit de cijfers. Weliswaar zonden dit jaar (17) meer vrouwelijke journalisten werk in dan vorig jaar (12), de mannelijke collega’s zijn nog steeds veruit in de meerderheid. En mocht De Luis zich vorig jaar verheugen in een vrouwelijke winnares (Steffie Kouters), dit jaar zat dat er niet in. Wel gaan een eervolle vermelding en De Studentenluis naar een vrouwelijke journalist.

Aan het einde van een ruim twee uur durend beraad was de jury eruit: naast de hoofdwinnaar krijgen twee journalisten een eervolle vermelding. Bovendien wordt dit jaar voor het eerst De Studentenluis uitgereikt. Vorig jaar hield de jury die prijs nog een jaar in de kast vanwege een tekort aan kwaliteit.

De winnaar
De jury koos na een beraad van bijna twee uur als beste interview het vraaggesprek dat freelance journalist Coen Verbraak (1965) voor Vrij Nederland van 24 november 2007 maakte met psychotherapeut Louis Tas (“Ik ben slecht op het sterven voorbereid”). Voor de jury was het op dat moment eigenlijk al duidelijk dat de prijs naar Verbraak zou gaan, omdat bij de laatste drie overgebleven kanshebbers er nog een stuk van zijn hand lag: een interview met Rutger Kopland (Volkskrant Magazine). Daarmee laat Verbraak volgens de jury zien dat zijn werk een constant hoge kwaliteit heeft. De freelancer was ook vorig jaar al een serieuze kanshebber voor de hoofdprijs.

In het interview met Tas (86) laat Verbraak zien op gelijk niveau met zijn gesprekspartner te kunnen communiceren. Hij verrast met zijn vragen (“Maar een man van zesentachtig denkt bij een vrouw van zesentachtig vast niet: wat een lekker wijf”). De interviewer probeert, zoals Tas het zich later zelf herinnerde, hem ‘uit de tent te lokken en dat moet een interviewer ook doen’. Het levert een portret op waarin Verbraak erin slaagt een nieuwe dimensie van de persoon Tas aan de lezer voor te schotelen. De interviews van Verbraak zijn perfect voorbereid en hebben als gevolg daarvan een aangename ‘flow’. De lezer wordt meegezogen in het leven van de geïnterviewde inclusief de donkerste krochten van het bestaan. In het geval van het winnende interview levert Verbraak ook nog eens twee getuigen die als mini-interview bij het grote stuk staan afgedrukt.

Eervolle vermeldingen
Dit jaar koos de jury voor twee eervolle vermeldingen. Op de eerste plaats het interview dat Antoinnette Scheulderman voor Nieuwe Revu maakte met Hans van der Togt. De beoordelaars waardeerden vooral ook het feit dat een compleet nieuw beeld ontstond van iemand die al tientallen keren is geïnterviewd. Natuurlijk kan een journalist een keer het geluk hebben iemand op een kwetsbaar moment te treffen. Maar Scheulderman laat ook in ander werk zien – er lag ook een interview van haar hand op de jurytafel met Ron Boszhard – dat hier geen sprake is van toeval maar van vakmanschap. Zij slaagt erin haar gesprekspartners openhartig te krijgen. Ze laat ze op een manier praten alsof er geen opschrijfblok of taperecorder zijn die de soms opmerkelijke uitspraken vastleggen.

De tweede eervolle vermelding is voor een radio-interview. In het RVU-interviewprogramma Napels op Radio 5 sprak Henk van Middelaar een uur met Heleen Dupuis. Die vaker is geïnterviewd. Maar in dit vraaggesprek vond de jury de gedachten over orgaandonatie diepgaand. Hoewel werd aangekondigd dat het gesprek vooral niet over de ziekte van Dupuis’ man zou gaan, ging het daar uiteindelijk toch een behoorlijke tijd over. Maar Van Middelaar slaagde erin Dupuis verder te laten gaan. Daarbij op het goede moment teruggrijpend op eerdere uitspraken in het interview. Van Middelaar laat zien dat luisteren een belangrijk aspect is van het goede vraaggesprek.

De Studentenluis
Vorig jaar vond de jury van zes inzendingen er geen geschikt om De Studentenluis aan toe te kennen. Nu lagen er twee keer zoveel interviews van studenten op tafel. Maar nog steeds moet de jury concluderen dat de kwaliteit nog niet om over naar huis te schrijven is. Eén vraaggesprek sprong er niettemin uit: een dubbelinterview dat Kim Haanappel voor haar afstudeerdossier aan de Utrechtse journalistenopleiding schreef met een voetbalhooligan en een voormalig lid van de Mobiele Eenheid. Vlot geschreven, mooi op elkaar aansluitende uitspraken, waarbij de slotgedachte was dat beiden het nogal lekker vinden om erop los te rammen.
Toch kende de jury aarzelingen bij dit interview. Het betrof hier immers twee anonieme zegslieden. Hoe te controleren of de in het stuk genoteerde uitspraken ook in werkelijkheid zo waren gezegd? Dus benaderde de jury de twee mannen. Die beiden bevestigden dat het stuk van Haanappel een juiste weergave was van hetgeen zij hadden gezegd. Waarmee Haanappel de eerste winnaar is van De Studentenluis.

Overigens bracht het de jury tot de vaststelling dat het in het vervolg liever geen geanonimiseerde interviews meer ter beoordeling voorgelegd wil krijgen.

De jury, 24 april 2007,
(Jellie Brouwer, Dick Hofland, Twan Huys, Catherine Keyl, Steffie Kouters en Theo Dersjant.)

Administrator

Alle artikelen van Administrator op De Nieuwe Reporter.