Kan de publieke omroep techniek links laten liggen?

actionDe BBC sluit op 30 April haar ‘Action Network’, een van de allereerste initiatieven van de gevestigde media op het gebied van burgerjournalistiek. Sites als Blogger, Facebook, Ning, MySpace en andere Web 2.0 diensten hebben het Action Network simpelweg overbodig gemaakt. De BBC wil het nu over een andere boeg gooien: de Britse omroep gaat inhoudelijke themasites opzetten en zal daarvandaan linken naar User Generated Content elders op het web. De BBC concentreert zich zo op haar journalistieke taken en laat de technologie om het publiek daarbij te betrekken over aan daarin gespecialiseerde partijen.

Een logische en slimme zet, zo lijkt het. Of zou een Publieke Omroep zich juist in moeten spannen om in het publieke domein alternatieven te ontwikkelen voor de commerciële communicatieplatforums, bijvoorbeeld door bij te dragen aan open source initiatieven?

Toen het Action Network in november 2003 werd gelanceerd – onder de naam iCan – noemde de evangelist van de burgerjournalistiek Dan Gillmor dit initiatief ‘de meeste grondige poging om de journalistiek van morgen leven in te blazen’. (We the Media, pagina 124). De site bood het publiek allerlei tools om zelf campagnes op te zetten rond lokale thema’s: een actie rond de nationale week van de vegetariër in Bristol, een campagne om automobilisten te wijzen op de maximumsnelheid van vijftig kilometer per uur, burgers in East Lindsey die zich verzetten tegen het toevoegen van fluoride aan het water, dat soort werk.

De BBC zou voor ieder thema zorgen voor de content, de burgers kregen de tools om zich rondom het thema te organiseren. Een omroep die haar publiek het gereedschap bood om actie te voeren, oordeelde Gillmor, dat was in die tijd iets ongehoords.

Vijf jaar later maakt de site niet echt een levendige indruk. Veel nieuwe berichten worden er niet meer geplaatst. Een zoektocht op initiatieven in Manchester levert weliswaar een aardige lijst met hits op. Maar de meeste bijdragen dateren uit 2005 of 2006. Een overzicht van alle campagnes op het gebied van ‘Society & Welfare’ toont voor maart 2008 vijf nieuwe initiatieven, voor februari 9.

De initiatiefnemers weten wel hoe dat komt:
In the last few years blogs have led to a revolution in online publishing. Today there are 71m blogs on the web and more and more of our campaigners are enthusiastically blogging or joining social networking sites to get their message out. At the same time other fantastic democracy websites have launched, such as TheyWorkForYou and E-Petitions, which are being used by our members along with all the other tools available on the web.

Nieuwe online tools
Sinds de oprichting van iCan hebben honderden, zo niet duizenden internet startups tientallen nieuwe online tools ontworpen: weblogs, sociale netwerken, microblogging, locative media, het lijkt soms wel of er iedere maand weer een nieuw medium wordt uitgevonden. Investeerders en grote mediabedrijven als Microsoft en Google zitten ook bovenop deze ontwikkelingen. Voor een omroep lijkt het inderdaad ondoenlijk om de concurrentie aan te gaan met alle Facebooks, Twitters, Jaiku’s, en Myspacen.

En waarom zouden ze ook? Als de technologie al ontwikkeld is, kun je die toch handig gebruiken? Internet is een poreus medium: dankzij web 2.0 technologieën is de content uit verschillende netwerken gemakkelijk te mixen en op allerlei manieren te combineren. VPRO’s Landroof bijvoorbeeld is een mooi Nederlands voorbeeld van de manier waarop een redactie een onderwerp inhoudelijk uitdiept en de kijkers daarbij betrekt met gebruik van extern ontwikkelde tools: het sociale netwerk Ning en de kaarten van Google Maps. Je hoeft als mediaorganisatie niet alles zelf te doen. Sterker nog: het is misschien slimmer om je te concentreren op datgene waar je goed in bent: het produceren van redactionele content. Dan kun je vervolgens kiezen of je daar ook zelf de gemeenschap om heen wilt organiseren, of dat je er gemeenschappen bij wilt betrekken die al elders op internet actief zijn.

Nieuwe BBC-website
Dat laatste is wat de BBC van plan is. Het Action Netwerk kondigt een nieuwe BBC-website aan, waar de BBC-content op thema wordt georganiseerd:
… to launch a new service which will give people access to all the BBC’s content across tv, radio and online on a range of topical issues. Many of these topic pages will reflect the same issues that have been central to Action Network, from healthcare and schools, to public transport and policing.
Each topic page will offer the latest news stories on an issue, including TV and radio programmes, while linking to the wider debate through people’s blogs, campaigns and websites.

Retirement debate
De laatste tijd zag ik elders soortgelijke initiatieven. Zo zette de Wall Street Journal een thematische website op over het ‘Retirement Debate’. Op de site staan inhoudelijke bijdragen van WSJ-redacteuren over dit thema bij elkaar. De krant voert een duidelijke redactie en hoopt door een thematische site dit onderwerp duidelijker op de nieuwsagenda te zetten. Op de site kunnen lezers rechtstreeks commentariëren, maar er worden ook bijdragen van elders op het web geplaatst. Er is een sectie met ‘weblogs’ waar artikelen uit de blogosphere worden geplaatst die over het thema gaan. Hiervoor werkt de krant samen met het bloggersnetwerk Blogburst.

Het lijkt kortom een slimme zet voor media-organisaties om in te zetten op redactionele inhoud en die themagewijs aan te bieden. Vandaar zal het zijn weg vinden naar de bredere blogosphere of sociale netwerken kunnen vinden. Deze externe debatten kunnen weer deel uit gaan maken van de themasite.

Toch vroeg ik mij af of dat de publieke media ontslaat van de taak om te investeren in technologie die discussie mogelijk maakt? Het lijkt mij inderdaad niet slim om te willen concurreren met Twitter of Blogger of al die andere aanbieders. En inderdaad zijn er vele handige commerciële tools die ik zelf ook graag gebruik. Maar is het uiteindelijk niet van belang dat er naast alle commerciële tools ook een reeks publieke middelen beschikbaar blijft waarmee het debat gevoerd kan worden? En is het niet een taak van een publieke omroep om zich daar ook mee bezig te houden?

Dat hoeft de omroep niet zelf te doen. Er is al een aantal mooie open source tools. WordPress is bijvoorbeeld een mooi voorbeeld van een programma waarmee eenvoudig weblogs opgezet en beheerd kunnen worden. Zouden nu publieke omroepen niet aan de ontwikkeling van dergelijke software bij kunnen dragen? Het commerciële bedrijf IBM stelt vele programmeurs beschikbaar om bij te dragen aan de ontwikkeling van het open source operating system Linux. Zou zo ook de BBC of de Nederlandse Publieke Omroep niet een afdeling moeten hebben die – ik noem maar wat – plugins ontwikkelt voor een programma als WordPress? Niet in het wilde weg natuurlijk, maar ik kan me voorstellen dat voor het ontwerp van bepaalde thematische sites met daarop door de omroep geproduceerde content bepaalde technologische innovaties nodig zijn. Een dergelijke plugin kan vervolgens aan het publieke domein worden toegevoegd en zo een bijdrage leveren niet alleen aan het debat zelf, maar ook aan de manier waarop dat debat gevoerd wordt.

Martijn de Waal –

Martijn de Waal is universitair docent bij de MA-opleiding journalistiek aan de UvA en bestuurslid van het Mediafonds.. Hij is ook oprichter van onderzoeksbureau The Public Matters, dat onderzoek doet naar en advies geeft over de rol van digitale media in de samenleving. In 2009 was hij als 'visiting scholar' verbonden aan het Center for Future Civic Media aan het MIT in Cambridge, MA. Hij is een van de oprichters van De Nieuwe Reporter. In 2012 promoveerde hij met een proefschrift over 'nieuwe media en stedelijke cultuur' aan de Universiteit van Groningen. In een verder verleden werkte hij als journalist onder meer vanuit San Francisco voor de Volkskrant, VPRO Radio, Nieuwe Revu, Intermediair en een hele reeks inmiddels vergeten internetpublicaties.

Alle artikelen van Martijn de Waal op De Nieuwe Reporter.

  • twee jaar geleden interviewden mijn studenten de BBC medewerkers verantwoordelijk voor dit Action Network. zij wisten ons toen te melden, dat het grootste probleem de buy-in op de rest van de BBC redacties was. de meeste collega’s wilden de nieuwsagenda helemaal niet delen met mensen uit de regio, haalden hun neus op voor dit soort user-generated ongein, en de status van het project binnen het BBC als nieuwsbedrijf was uiterst laag – het hobby-project van een nieuwe manager, waarvoor mensen van buiten de redactie waren binnengehaald.

    dit alles wijst eens te meer op wat in de discussie over technologie en innovatie in de journalistiek volstrekt genegeerd of onderschat wordt: vernieuwing en aanpassing in het vak is in principe een uitsluitend culturele kwestie en vraagt om delicaat en creatief management – een management, dat maar al te vaak verblind door de wonderen van nullen en enen te hard van stapel loopt of uit pure onmacht blijft beweren dat er eigenlijk helemaal niet zoveel aan de hand is. en in die context verdwijnen publieken, advertentie-inkomsten, en banen.

    alleen daarom al moeten we veel scherper op zoek gaan naar innovatietrajecten binnen mediabedrijven die wel werken, waarbij medewerkers wel creatieve ruimte krijgen, en waar (weliswaar op bescheiden schaal) hele mooie en leuke dingen gebeuren. mijn voorspelling: de succesverhalen in deze context hebben niets met nieuwe media te maken, maar alles met de heldere en breed gesteunde creatieve aansturing van gelukkige en enthousiaste journalisten.

  • Pingback: Op zoek naar een online publieke sfeer: Wat de BBC fout deed « De nieuwe reporter()