Schorsing Van Santen: gaat de bangigheid regeren?

Deze maand werd politiek verslaggever Rutger van Santen door zijn werkgever, Radio Nederland Wereldomroep, geschorst. Hij had het gewaagd om, tijdens een interview dat hij voor Het Gesprek met het Kamerlid Tofik Dibi maakte, Geert Wilders tot “leugenaar” en “Pinocchio” te benoemen. Vorig jaar schreef Van Santen al in een column in het blad Nieuwspoortforum “altijd tegen Geert Wilders” te zijn; hij noemde diens partij een “boevenbende” die bestaat uit “racisten” wier gedachtengoed ‘daadwerkelijk bestreden moet worden”.

Al met al zou hij volgens waarnemend hoofdredacteur Wim Jansen “de lijn van journalistieke onafhankelijkheid en kwaliteit” hebben overschreden. Bij het lezen van die uitdrukking wreef ik me de ogen uit. Want wie was hier nu de onafhankelijke geest, Van Santen of Jansen?

Uitgekafferd op GeenStijl
Van Santens schorsing valt in de maand waarin Amerika’s beroemdste journalist, Ed Murrow, honderd jaar zou zijn geworden. Velen zullen hem kennen als hoofdpersoon in George Clooney’s film “Good Night Good Luck” (2005). Murrows faam piekte in de periode, halverwege de jaren vijftig, waarin alles wat journalist heette als de dood was voor communist versleten te worden. Murrow haatte die angst. “Advocacy journalism” was zijn uitvinding en handelsmerk: hij durfde de communistenjager Joseph McCarthy openlijk op radio en televisie aan te pakken. En met succes: tijdens zijn misschien wel beroemdste uitzending zette hij McCarthy voor het oog der natie als leugenaar en meedogenloze intrigant te kijk.

Zonder Van Santen meteen op één lijn met Murrow te willen plaatsen (of Wilders met McCarthy), een onafhankelijke geest kan hem niet ontzegd worden. Hij verwoordt wat talloze collega’s denken maar om mij onbekende redenen niet uitspreken. Misschien is het de angst een deel van de natie tegen zich in het harnas te jagen of op GeenStijl voor links uitgekafferd te worden. Of misschien denken ze terug aan hun opleidingstijd toen ze het objectiviteitsideaal ingeprent kregen. Maar dat is nog iets anders dan een gelofte van bangigheid of, misschien kwalijker, onverschilligheid aangaan (waarom lees ik over de schorsing zelfs in het vakblad De Journalist geen regel terug?).

Twee typen verslaggevers opleiden?
Ik heb hier eerder geschreven over de advocacy journalism van Greg Palast, die de feiten net zozeer respecteert als zijn objectiviteitslievende collega’s maar er af en toe een subjectief uitroepteken achter durft te plaatsen. Verfrissend. Zulke durfallen kunnen de hier en daar onzichtbaar rakende journalistiek juist weer dichter bij de mensen brengen.

In de International Herald Tribune riep Beth Knobel (Fordham University), stilstaand bij de betekenis van Murrow, vorige week zelfs op twee verschillende typen verslaggevers te gaan opleiden: de traditioneel-verslaggevende en de advocacy soort. Waarbij laatstgenoemden zouden moeten leren opboksen tegen het syndroom van politieke correctheid en commerciële druk. Op Knobels blog ontspint zich hierover inmiddels een aardig debatje.

Mijn bezwaar tegen zo’n indeling is dat hij te rigoureus is. Nederland kent genoeg journalisten die de ene dag een vlammend commentaar over onderwerp X schrijven om de volgende dag weer keurig feiten van meningen over datzelfde onderwerp te kunnen scheiden.

Wat de kwestie-Van Santen betreft, ik begrijp best dat Radio Nederland Wereldomroep een journalistiek onafhankelijke organisatie wil blijven. Maar dat wil niet zeggen dat het voltallige personeel ten overstaan van welke politieke context dan ook de kleur van een beige behangetje moet aannemen.

Als ik hoofdredacteur van RNW was zou ik zuinig zijn op deze recalcitrante linksbuiten.

Theo van Stegeren

Theo van Stegeren is mede-oprichter en oud-hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Was directeur van Forum voor Communicatie en Journalistiek in Utrecht en programmamanager bij de Master Journalistiek en Media (UvA). Richtte in 1986 met anderen het vakblad Reporter op, waarvan hij tot 1991 hoofdredacteur was. Schreef voor NRC Handelsblad, de Volkskrant, Elsevier, Intermediair en Quote en is momenteel reizend schrijver.

Alle artikelen van Theo van Stegeren op De Nieuwe Reporter.

  • DRNOMAD

    Het lijkt wel alsof u het vanzelfsprekend vindt dat Nederlanders belasting betalen en dat de (semi) overheid dit naar eigen goeddunken mag uitgeven. Het is natuurlijk te zot voor woorden dat belastingbetalers meebetalen aan anti-Wilders activisme. Als die Rutger van Santen voor een zuiver commercieel media-bedrijf had gewerkt dan was er geen probleem.
    Daar waar de belastingbetaler meebetaalt aan dingen die ze niet zint is er strijd. Het is dus niet zo vreemd dat Rutger van Santen de pijn voelt als hij in het brandpunt van de strijd treed.

  • What are friends for.

  • Hein

    Ach, bangigheid… Toen ik het hier onlangs in een reactie constateerde dat het in de zaak-Wilders allen tegen één is, werd mijn bijdrage ook niet geplaatst. Wie is hier bang?

  • hans laroes

    1 GeenStijl is altijd heel vleiend voor me, dus ik durf wel wat te zeggen hier, zoals vorig jaar in NieuwspoortNieuws na Van S’s eerste column. Dat was namelijk een disgrace voor de journalistiek van de Wereldomroep (of zou t voor de NOS zijn geweest).
    2 wat n rare vergelijkingen allemaal. Theo mag best een nieuwe held creeren, maar als je probeert onafhankelijke journalistiek te bedrijven, dat staat jouw journalistiek niet in dienst van het bestrijden van welke politicus dan ook.(of moeten we nu met zn allen op JPB, Bos of Marijnissen af?) Ga dan naar een opinieblad, of ga demonstreren. dat heeft werkelijk niets met de kleur beige te maken maar met de essentie van het vak. al mag Theo natuurlijk vinden dat journalisten geen waarnemers meer zijn maar spelers. daar zou ik het dan niet mee eens zijn. en als de journalistiek al onzichtbaar zou zijn, dan niet als gevolg van een tekort aan eenvoudige opinies.
    3 gelofte van bangigheid? wat n demagogie
    4 mijn probleem vorig jaar was dat Van S. ook nog s opereerde als voorzitter van de Parlementaire Persvereniging
    5 naar mijn idee is het een misverstand te veronderstellen dat de grootste schreeuwers per definitie over een onafhankelijke geest beschikken
    6 schorsen is lullig, ik wens Van S een snelle terugkeer
    7 en vanaf hier mag iedereen de NOS onder vuur nemen
    :-). of op GeenStijl natuurlijk

  • Duns Ouray

    Theo schrijft:
    “… een onafhankelijke geest kan hem [Van Santen] niet ontzegd worden. Hij verwoordt wat talloze collega’s denken …”

    Tja … which is it? Een onafhankelijke geest? Of denkt hij hetzelfde als talloze collega’s?

    Bovendien stelt Theo dat Van Santen is geschorst nadat “Hij had het gewaagd om … Geert Wilders tot “leugenaar” en “Pinocchio” te benoemen.”

    Daarbij vergeet Theo dat dit deze beschuldiging niet door Van Santen onderbouwd kan worden. Immers, Van Santen was niet aanwezig bij het bewuste gesprek.

    Bovendien had, toen Van Santen dit riep, het presidium van de Tweede Kamer al besloten de zaak NIET te onderzoeken. Het lijkt mij niet voor de hand liggend dat het presidium Wilders in bescherming wil nemen. Ik kan me wel voorstellen dat het presidium PvdA en CDA in bescherming zou willen nemen tegen Wilders.

    Het lijkt dus onwaarschijnlijk dat Wilders de leugenaar is. Die titel komt eerder Balkenende toe. En natuurlijk Van Santen zelf …

  • Marcel Vreemans

    Ik had mij eigenlijk voorgenomen hier niet meer te komen na de schandalige censuur die is toegepast op mijn ingezonden column over het onderzoek naar de linksheid van de publieke omroep.
    Maar Theo van Stegeren toont nu zo openlijk aan wat ik op http://www.hetvrijevolk.com (HVV)al heb geschreven in mijn artikel “mensen waarvoor je op je hurken moet gaan zitten”, dat ik het niet kon laten.

    De Nieuwe Reporter heeft niets (meer) te maken met een onafhankelijk weblog over de journalistiek. Het is een linksactivistisch opinieweblog geworden dat vanaf nu kan worden afgeschreven. Een schandelijk stukje van Theo van Stegeren, waar ik overigens wel blij mee ben gezien de duidelijke ontmaskering die het oplevert.

    @Hans Laroes:
    In je reactie (onder nummer 7) geef je aan dat iedereen de NOS onder vuur mag nemen. Zoals je weet heb ik dat al gedaan in mijn artikel op HVV “NOS hoofdredacteur Hans Laroes: een geslepen cynicus”. Als gevolg daarvan ben je plots weer gaan bloggen op NOS Weblogs, maar weiger je dit toe te geven. Sterker nog, je weigert mijn reacties te plaatsen. Waar blijven de beloofde discussies op je weblog over de neutraliteit van de NOS? Je kunt hier heel stoer voordoen en de vermoorde onschuld spelen, maar voorlopig is het zo dat jij discussie altijd uit de weg gaat. Vertel eens over de kwestie Gert Kluck, nu je toch Rutger van Santen durft te kritiseren. Vertel eens waarom je geen afstand neemt van die schandelijke column van Gert Kluck over Wilders en Verdonk, die wel degelijk is geschreven in het licht van zijn werk als NOS journalist.

    Tot slot, ik wens van Santen helemaal geen snelle terugkeer. Als een prominent journalist van een bij wet geregelde neutrale omroep zo tekeer gaat tegen een politicus, mag hij wat mij betreft worden ontslagen. Hij is elke geloofwaardigehdi kwijt en zal daar zijn hele verdere leven bij de wereldomroep last van hebben. Daarom is vertrekken de enige optie.

  • hans laroes

    @ marcel vreemans. lieve marcel, je overschat jezelf en HVV op een interessante manier. door jou ben ik gaan bloggen, opnieuw? keep on dreaming. probeer s niet te denken in die overtreffende/overdrijvende trap van jou. alles is samenzwering, alles is links, het absolute gelijk is in jouw handen maar ‘wij’ proberen het te verdonkeremanen. ik heb 1 reactie niet geplaatst omdat die mij verzocht HVV te gaan lezen, wat ik overigens nog niet gedaan heb. die post beschouwde ik als mail aan mij, en niet als een bijdrage in welke discussie dan ook.
    je opereert, met alle respect, als een digitale neutronenbom: je laat de blogs bestaan maar wil iedere deelnemer omver blazen. en een of topic bijdrage niet plaatsen is iets geheel anders dan censureren. dat doe jij, door iedere afwijkende gedachte niet toe te laten. je collega duns, aka ivo renkema, doet dat iets intelligenter. wij zijn het vaak oneens maar die tegenspraak brengt juist verder. niet altijd, soms wel. (en nu moet duns hier marcel komen beschermen, natuurlijk…)

  • Marcel Vreemans

    Lieve Hans,

    Je reactie staat bol van de minachting en de debattrucs. Geeft niks, hoor. Maar laten we deze zaak even uitpluizen. Zoals je weet heb ik na onze emailwisseling over de zaak Gert Kluck een artikel geschreven en jou daarop in een PERSOONLIJKE email van 27 april gewezen (en dus niet alleen in de niet geplaatste reactie op je weblog!). Op 29 april begon je plots weer met bloggen, na een stilte van een kleine vier weken. Je kunt ontkennen wat je wilt, maar daar gelooft na deze openbaring natuurlijk helemaal niemand meer in. Dat je het artikel op HVV niet hebt gelezen beschouw ik als een zeer ongeloofwaardige “verdraaiing en verfraaiing van de waarheid”. Het geeft wel mooi aan hoe jij zaken steeds denkt te kunnen downplayen. Ik zou het iets slimmer doen, want op deze wijze val je wel erg makkelijk door de mand.
    Je kunt mij proberen af te serveren, maar daar is meer intelligentie voor nodig dan jij nu laat zien. In mijn artikel “NOS hoofdredacteur: een geslepen cynicus” toon ik fijntjes aan hoe het zit met jouw beloftes van openheid. Uit vele hoeken (ook onverdachte) heb ik daarover complimenten gekregen.
    Feit is dat jij niet wil discussieren en elke belofte daarover tot nu toe hebt gebroken. Feit is ook dat je hier op DNR plots wel reageert, maar deze discussie niet houdt op je eigen weblog.
    Een andere tactiek die je toepast is het proberen uit te spelen van mensen. Zie hoe je Duns en Renkema prijst ten koste van mij. Maar ik begrijp heel goed waarom je dat doet. Mijn artikelen over jou zijn bedreigend en moeten in een kwaad daglicht worden gesteld. Ga er gerust mee door, maar besef dat jij het bent die niet echt discussieert en voor zaken wegloopt.

    Uiteraard is het makkelijk om te beweren dat ik overal een samenzwering in zie. Maar dan geldt dat inmiddels voor heel veel mensen, die kritiek hebben op de vooringenomenheid van de NOS en de publieke omroep in het algemeen. Ik toon je zelfs de bronnen binnen de publieke omroep.

    Duns mag mij hier komen verdedigen, maar dat heb ik niet nodig. Voor mijn part komt hij jou bijvallen, ook dat mag gewoon, want ik ben voor werkelijke tegenspraak en ga niet apriori uit van het feit dat gelijkgestemden hun absolute en onvoorwaardelijke steun aan mij uitspreken.

  • Marcel Vreemans

    Dus als ik Theo van Stegeren goed begrijp is hij ook een warm voorstander van Fox News? Een verrassende ontwikkeling!

    Of zou het alleen van toepassing zijn op linkse durfallen die objectief nieuws en persoonlijk activisme mogen combineren?

  • Marcel Vreemans

    Lieve Hans,

    Ik moet toch nog even het volgende melden. Je zegt dat je mijn reactie op je weblog van 29 april tegenhield omdat het off-topic zou zijn. Maar mijn reactie was wel degelijk on-topic, het ging namelijk in op je eigen melding in het stukje dat je lang niet hebt geblogd.

    In strijd met je opmerkingen over off-topic is ook waar te nemen dat in de reacties onder het bewuste blog van 29 april meerdere loepzuivere off-topic reacties staan.

    Met deze tegenstrijdigheden in de hand en het feit dat je vaak hebt aangegeven veel toe te laten op je weblog, kan ik niet anders concluderen dat je gewoon niet WILDE dat mijn reactie met verwijzing naar het artikel op HVV je weblog zou halen. Zeer waarschijnlijk op basis van een soort kinderachtige rancune en de halsstarrige weigering toe te geven dat ik het was die je met de neus op de feiten drukte inzake je weblog. Niet erg sterk voor iemand die de discussie zegt te omarmen (maar dit overigens maar zelden doet).

  • maakt mij niet uit wat ze zeggen, DrNomad heeft wel een punt natuurlijk het betreft hier een soort staatsomroep, maar van mij mag van Santem zeggen dat Wilders loog want dat is ook wat ik denk.
    Op zich vind ik de PVV ook goede dingen zeggen, en ja als angst of wraak of kinnesinne regeert dan dreigt er een berufsverbot, jammer

  • Anno Zijlstra, “…van mij mag van Santen zeggen dat Wilders loog want dat is ook wat ik denk.”

    Je zou kunnen redeneren dat wanneer jij ergens onafhankelijk een mening over hebt gevormd, die overeenstemt met wat een ander vindt, je in dat geval een onafhankelijke bevestiging van je mening en ‘dus’ de journalistieke waarheid te pakken hebt. Maar bevestiging bìnnen een kamp, links of rechts, is natuurlijk schering en inslag en zou nóóit als de journalistieke waarheid op het medium geslingerd mogen worden, vooral niet het NOS journaal. Het gaat om wat er tùssen de kampen bevochten wordt. Wáárover wordt gestreden, wàt bepaalt het kritieke verschil? Hoe vaak hoor je de begin-dertig verslaggevers dáárover? Veel te weinig! Ze lijken allang blij als ze ergens naar binnen mochten, zijn content over de content die ze mochten verzamelen, maar toetsen hoe het bij de andere kant bekeken wordt ho maar! Wat dat betreft heb ik veel waardering voor Netwerk van gisteravond die veroordeeld was tot het tonen van een rectificatie, na een rechtbankprocedure. Welke journalist is daar niet bang voor? Welke journalist gelooft niet linksistisch in cultuurrelativistische ‘waarheid’ maar in ECHTE waarheid, waar je voor vecht? Welke journalist veracht niet een man als Nijpels omdat hij zijn tv-tijd misbruikt om nota bene een voormalig partijgenote zwarter dan zwart te maken, in de slipstream van Rutger van S? Omgekeerd, welke journalist bewondert zo’n type omdat hij links is in een rechts kamp en daar bevordert dat nieuwe lichtgewichten net zo aan de bretels van hun te grote broeken omhooggeschoten worden? Kortom, wanneer wordt links weer links en rechts weer rechts zoals we dat gewend waren inplaats van dit halfom-gebeuren met journalisten die allang blij zijn met een job?

  • Theo van Stegeren heeft geen idee waarover hij het heeft. Het gaat hier simpel over het naleven van de cao, waarin dingen staan over schnabbelen en het schade toebrengen aan je bedrijf en over het schenden van afspraken. Komt vaker voor in de journalistiek, in dit geval gaan we ver in onze poging de journalist in kwestie voor de Wereldomroep te behouden. Maar omdat ergens in dit (jarenlange) proces het ‘Wilders-woord’ valt, is dat blijkbaar nieuws. En voor Van Stegeren aanleiding tot gratis solidariteit, met deze fijnzinnige discussie tot gevolg.
    Wim Jansen

  • Net als de PvdA lijkt DNR zich tot ‘deel van het probleem’ te ontwikkelen ipv. de oplossing. Téveel apparatsjiks met téveel nostalgische gedachten in een té romantisch kleurenpalet (zie de huilerige vergelijking met he McCarthy-tijdperk, om je dood te lachen!) – het zijn de symptomen van een doodzieke sociaal-democratie en het zit allemaal in de bijdrage van Van Stegeren. Waar is de ‘Wouter Bos’ van dit journalistieke weblog?
    Wie gaat de achterafzaaltjes met de linkse gelovigen en hun Pavlov-geroep over ‘racisme’ eens en voor altijd schoonvegen? Of moeten we wachten op De Man Met De Zeis…?

  • Ach, Hans en ik hebben een extra strijd: wie kan de ander het meest dodelijke compliment geven?

  • hans laroes

    @ duns: jongen toch, dat wist ik niet. wat ben je toch scherp! zal proberen, hoe heet dat bij jou ook weer, ‘to live up to expectations’…

  • Marcel Vreemans

    Lieve Hans,

    Misschien kun je de tijd die je spendeert aan dit soort kinderachtigheden eens gebruiken om je ECHT te verantwoorden. Ik proef steeds een enorme frustratie in je teksten en je toon, waarschijnlijk een gevolg van het feit dat mensen je maar niet op dat voetstuk willen plaatsen waar je in jouw beleving toch zeker op thuis hoort. Als ik directeur was van de NOS (help!)en ik zag mijn hoofdredacteur zich telkens aan zulke reacties schuldig maken (doe je al zolang ik je reacties lees) dan zou ik je met permanente vakantie sturen. Maar anderzijds, met een organisatie van journalistieke klonen zal dat niet gauw gebeuren. Dat is alsof je jezelf ontslaat.