Dit weekend haalde Hans Wansink, politiek commentator van de Volkskrant, een aantal peilingen aan om te constateren dat de Belgische kwaliteitskrant De Standaard er een verkeerde mening op na houdt. Het gaat daarbij om de suggestie van Geert Wilders om Vlaanderen en Nederland opnieuw samen te voegen. Wansink schrijft: “De Standaard van 13 mei meende het idee van Wilders snel te kunnen afserveren met een mengeling van afwijzende reacties van hotemetoten uit het oudemannenhuis van de politiek, als de socialist Tobback, en satire. (…) Maar tot verbijstering van De Standaard blijkt Wilders de stemming in Vlaanderen beter aan te voelen dan de krant zelf.”
Oftewel, er is weer een maatschappelijke veenbrand gaande. Er smeult een vuur dat de media niet opmerken.
De conclusie van Wansink over het volksverlangen is gebaseerd op een poll op de website van de bewuste Vlaamse krant. Slechts 53 procent is volgens die stemming tegen. Wansink vervolgt handenwrijvend: “Intussen peilde De Telegraaf dat 56 procent van de ondervraagden in Nederland de stelling van Wilders ondersteunt en 37 procent haar afwijst”. Het stond er niet bij dus ik heb het maar even nagezocht: ook die laatste cijfers waren afkomstig van een poll onder bezoekers, in dit geval die van de Telegraaf-site.
Freepen
Ik verkeerde in de veronderstelling dat inmiddels iedere journalist wel weet dat een poll op een website alleen iets zegt over de mensen die er aan meedoen. Het zegt niets over werkelijke verhoudingen, zelfs niets over werkelijke meningen en de gemiddelde poll loopt net zoveel kans op manipulatie als verkiezingen in Zimbabwe. Er bestaat zelfs een term voor die online beïnvloeding: Freepen, afgeleid van het rechtse internetforum Free Republic dat regelmatig oproept stemmingen te beinvloeden: Freep this poll!
Ik weet niet of Hans Wansink zijn eigen gelijk zo graag onderstreept ziet dat hij bereid is daar alle vindbare argumenten, zelfs de ondeugdelijke, voor bij elkaar te slepen of dat de columnist geen idee heeft hoe zo’n internetpeiling werkt. Hij schrijft voor een Nederlandse kwaliteitskrant dus het juiste antwoord moet bijna wel de onwetendheid zijn. Tegelijkertijd zaait het gebruik van denigrerende termen als hotemetoten en oudemannenhuis wat twijfel over zijn argumentatiewijze. Het is kortom maar goed dat ik er geen poll over hoef in te vullen.
Taartrecepten
In Nederland kom je dergelijke polls vrijwel overal tegen. Bij een toevallig bezoek aan de Libelle-website trof ik tussen de tongstrelende taartrecepten en levenslustige vakantiegevoelens de vraag: Invoeren doodstraf: Ja of nee? Ik weet niet waar ik meer door geraakt werd, de achteloosheid van de plaatsing of de hardheid van de vraagstelling.
De Volkskrant zelf gebruikt de methode van de webpoll om reacties los te krijgen. Na de keuze uit ja of nee mag de stemmer een argument achterlaten. Dat is al een stuk interessanter. Alleen jammer dat met die argumenten weer niet zoveel gedaan wordt, het is slechts een brij waar je als gebruiker doorheen moet klikken. Met als resultaat dat de deelnemer het argument vooral voor zichzelf opschrijft. De kans dat anderen het lezen neemt met iedere klik af. Het oogt open maar het is discussiëren tegen een muur.
Waarschuwing
In het buitenland lijkt de banale poll wat minder populair. Op sites die ik vrijwel dagelijks bezoek, zoals BBC en New York Times, zie ik ze vrijwel nooit. CNN heeft er wel een traditie in maar plaatst een waarschuwing bij de uitslag: “this is not a scientific poll”. To put it mildly, zou ik er aan toe willen voegen.
De poll is kortom niet meer dan een verleidelijk speeltje. Maar hoeveel mensen zouden er zijn die, net als Wansink, dergelijke peilingen serieus nemen? En hoeveel onder hen zijn politici of beleidsmaker? Dat roept de vraag op waarom mediasites dat soort polls eigenlijk plaatsen. Inzicht verschaft het niet, het is hooguit een middel om wat interactiviteit toe te voegen, zij het een wel erg magere. Maar kennelijk werkt het resultaat wel gemakkelijk misleidend. Moeten serieuze media daar aan meewerken?
Ja/Nee
12 reacties