Column no. 10 van Anneke van Ammelrooy

Stel, Adolf Hitler had niet de moeite genomen om Mein Kampf te schrijven. Stel, de Duitse film had in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw Hollywood-status in de hele wereld en Adolf was zo slim de weg te kiezen van gelikte films over de dreiging van de Sovjet-Unie, het beest Stalin, en de afgedwongen liefde tussen een bloedmooie actrice en geheime dienst chef Beria.

Stel Adolf zou een fonds hebben opgericht voor het maken van antikoloniale films, met wrede Britse en Franse kolonisten in de hoofdrol en nebenbei een verfilming van het realistische sprookje Saïdjah en Adinda van de Nederlandse kolonialenhater Multatuli.

Stel zijn adjudant Goebbels had scenaristen veel geld toegestopt om een film te maken over de heldhaftige strijd van de Amerikaanse regering tegen de trusts en monopolies, met in de hoofdrol Standard Oil en de joodse familie van John Rockefeller Sr., oprichter van dit bedrijf.

En stel nu dat de Nederlandse bioscopen al die films hadden getoond. Wat zou uw reactie zijn geweest als u niet had geweten van nazi-financiering en wat als u er wel lucht van had gekregen? Geen gemakkelijke vraag want de Sovjet-Unie deugde al in die tijd niet, Stalin was een monster, en hooggeplaatste communisten maakten van hun macht misbruik om vreemde vrouwen te krijgen en andere privileges.

Zou u niet naar een uitgesproken antikolonialistische film zijn gegaan toen – als ‘ie spannend en intelligent gemaakt was? En welke christen, socialist of communist zou tegen het aanpakken van prijsopdrijvende monopolies zijn geweest – of de oprichters nu joden of kapitalisten van een andere geloof waren?

Botsing der beschavingen
Met excuses voor de komende vergelijking maar ik stel deze vraag omdat de Nederlandse omroepen tegenwoordig allerlei Amerikaanse films en series op de buis brengen, waarvan ofwel vaststaat dat ze door de Amerikaanse regering medegefinancierd werden/worden dan wel de propagandadoelen van de regering-Bush dienen. Het blad Variety maakte al jaren geleden melding van een speciaal fonds waarmee CIA-ambtenaren kort na 9/11 naar California waren afgereisd, precies zoals in de tijd van de Koude Oorlog, toen de CIA een cultureel imperium opbouwde dat niet alleen winstgevende films, kranten, ontwikkelingshulp, torture training, luchtvaartmaatschappijen en hotels maar zelfs poëzietijdschriften omvatte (zie de uitvoerige documentatie in het boek Who Paid the Piper? van Francis Saunders).

Worden en werden de geesten rijp gemaakt of zijn ze al rijp en willen sommige lieden dat zo houden?

In het begin, vlak na 9/11, produceerde Hollywood specifieke films en series met digitaal redelijk onderlegde moslimterroristen als tegenspelers voor elektronisch zwaar bewapende Amerikanen, zoals bijvoorbeeld de Fox-serie 24 met Kiefer Sutherland in de hoofdrol (start: november 2001) en de film The Sum of All Fears (2002).

Inmiddels zijn moslim terroristen te zien in tal van andere tv-series temidden van hun reguliere programmering van gewone criminelen, en niet alleen in Amerikaanse series, maar ook Britse, Duitse en Nederlandse, ja, zelfs Franse. De ‘botsing der beschavingen’ van Samuel Huntington moge als theorie niet deugen, wij krijgen het nu dagelijks met de paplepel ingegoten.

Daarnaast maakt Hollywood een soort kopietjes van Koude Oorlogsfilms, nu herschreven blijkbaar voor de War on Terrorism en wellicht binnenkort de War on Iran, zoals bijvoorbeeld de film 300 en historische films met moslims, zoals die over Saladin, de veroveraar van Jeruzalem.

Realistische angst
Het is gemakkelijk enkele moeilijk te weerleggen argumenten op te noemen waarom Nederlandse omroepen en bioscopen elke verantwoordelijkheid voor het uitzenden van mede door de Amerikaanse overheid betaalde propagandafilms en dito televisieseries kunnen wegwuiven.

1. De films en series verbeelden de Amerikaanse angst voor moslimterrorisme in het algemeen en een nog ergere herhaling van 9/11 in het bijzonder. Die angst is realistisch en nog steeds het gesprek van de dag ruim zes jaar na 9/11. De halve wereld heeft deze realistische angst, Hollywood praat ons niets aan, ook al gebeuren er in films en series dingen die nog niet in werkelijkheid hebben plaatsgevonden.

2. De verbeelding van angst is een Amerikaans talent. Amerikanen kunnen ons bang maken voor alles: van vogeltjes (The Birds – Alfred Hitchcock) tot seriemoordenaars (The Silence of the Lambs – Jonathan Demme). Moslimsterroristen vormen maar één categorie temidden van tientallen andere die ook niet zo relevant zijn voor het werkelijke dagelijkse leven. Wat maakt het uit of een deel van de productiekosten betaald wordt door een regering?

3. Misschien lijden Amerikanen aan collectieve achtervolgingswaanzin maar dat is niet ons probleem als niet-Amerikanen ook graag naar al die bedreigingen voor het Amerikaanse gezin en de wereldvrede kijken.

4. De financiering in Hollywood is allesbehalve transparant en we hebben geen tijd en geld om telkens een onderzoek in te stellen.

5. Zolang er geen sprake is van hate speech tegen moslims of iets dergelijks, kunnen wij rustig uitzenden en vertonen. Er is geen sprake van een audiovisuele kruistocht tegen de islam of moslims.

6. Al die CIA-dollars dienen op de keper beschouwd voornamelijk het op de agenda houden van het moslimterrorisme. Osama Bin Laden leeft toch nog steeds? Of wilt u beweren dat alleen Washington het moslimterrorisme op de agenda zet? U woont in Irak? Nou dan!

7. Als het Nederlandse ministerie van Defensie zou meebetalen aan een film over onze jongens destijds in Irak of Sebrenica, en als wij dat van tevoren zouden weten, dan nog zouden we voornamelijk kijken of de film professioneel gemaakt, spannend en onderhoudend is.

8. Wij respecteren de gezichtspunten van een regisseur, iedereen heeft recht op een eigen mening toch? Of mogen er alleen films gemaakt worden die uw mening delen? Hoeveel heel verschillende films zijn er niet over de Tweede Wereldoorlog of Vietnam gemaakt?

9. Denkt u nou echt dat deze films en series nooit zonder CIA-geld gemaakt zouden zijn? Moslimterrorisme lééft als onderwerp.

10. De meeste daders van 9/11 waren Saudis, inderdaad. Het is niet onze taak Amerikaanse filmmaatschappijen en scenarioschrijvers ervan te overtuigen deze dan ook voornamelijk de rol van de bad guys te geven in plaats van andere nationaliteiten – of om verhalen met niet-Saudische terroristen niet aan te kopen. In feite doet de nationaliteit er in de meeste stories amper toe. De terroristen zijn eerst en vooral moslim en zulke mensen bestaan, Saudi of niet.

11. U zegt: er zijn veel gevaarlijker gevaren. Klopt waarschijnlijk. Maar verplicht dat Hollywood daar films over te maken of ons om die aan te kopen?

Ik kan nog wel even doorgaan maar laat ik slechts 1 antwoord geven: mag ik ervoor bedanken bijna elke avond wel een fictiefilm of tv–serie te zien met een moslimterrorist erin? Mag ik bedanken voor mede door het Pentagon gefinancierde films en series en willen de Nederlandse distributeurs voortaan uitzoeken welke dat zijn?

Natuurlijk is daar argument 12: U kunt de televisie uitzetten en bent niet verplicht naar de bioscoop te gaan.