Kranten zijn niet links. Sterker, ze zijn verzot op rechtse onderwerpen. De partijleiders en de thema’s van rechts hebben alles wat links is bijna weggevaagd van de voorpagina’s. Bovendien is de toon van de berichtgeving net iets vaker positief gekleurd voor rechts.
Dat blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit in opdracht van DAG. Daarvoor zijn 2,2 miljoen woorden op voorpagina’s van landelijke kranten gescand. Conclusie van politicoloog André Krouwel van de Vrije Universiteit die het onderzoek voor DAG uitvoerde: ‘Er is geen sprake van een linkse, maar eerder van een rechtse kerk aan het Binnenhof.’
Dat linkse gespuis
‘Ik peíns er niet over om bij dat linkse gespuis te gaan zitten’, zei Geert Wilders vorig jaar bij zijn weigering om om op tv te debatteren met een NRC-redacteur. Toen Pim Fortuyn in 2002 weg moest als leider van Leefbaar Nederland na een geruchtmakend interview met de Volkskrant, was dat volgens voorzitter Jan Nagel van Leefbaar Nederland een complot van de linkse media.
Maar wat blijkt: de media – in elk geval de kranten – zijn niet links. Vooral Wilders is niet van de voorpagina’s te slaan; ruim vier van de tien keer dat daar de naam van een politicus wordt genoemd, gaat het om hem. Premier Balkenende (16,2 procent) en vice-premier Bos (13,4 procent) volgen op grote afstand.
Het Reformatorisch Dagblad is koploper in de berichtgeving over Wilders: de naam van de PVV-leider stond daar in de eerste vijf maanden van dit jaar niet minder dan 258 keer op de voorpagina. Daarna komen De Volkskrant (225) en NRC Handelsblad, nog voor de rechtse Telegraaf.
Fitna
De onderzoekers van de VU analyseerden ook de onderwerpkeuze. En zij keken naar het aantal malen dat kranten aandacht besteedden aan partijen. Ook beoordeelden zij inhoudelijk, woord voor woord, hoe gekleurd de berichtgeving was. Tot slot keken zij naar de dagbladen die Tweede Kamerleden citeren in hun kamervragen.
Opvallend is dat op de voorpagina’s de thema’s domineren die meer met rechts worden geassocieerd, zoals criminaliteit. De massale aandacht voor Wilders is deels te verklaren doordat in die periode Wilders’ film Fitna uitkwam. ‘Maar ook zonder Fitna was hij nog steeds de meest opgevoerde politicus geweest’, stelt Krouwel. ‘Hij weet heel goed hoe hij de media wekenlang in zijn greep kan houden. Je ziet dat linkse partijen geen verhaal hebben, of een verhaal dat niet interessant genoeg is. Als je zoals Femke Halsema van GroenLinks minder dan 1 procent van de media-aandacht op je gericht hebt, ben je niet goed bezig.’
Rechtse krant
Ook inhoudelijk slaan kranten eerder een net iets rechtsere toon aan dan een linkse. Krouwel onderzocht artikelen over belastingen en immigratie op woordniveau. Over beide onderwerpen schrijven de Nederlandse kranten hoofdzakelijk neutraal. Voor zover de berichtgeving wel gekleurd is door woorden met een positieve of negatieve lading te gebruiken in de context, is eerder sprake van een neiging naar rechts.
De helft van de artikelen over belastingen en heffingen bijvoorbeeld is neutraal. 28 procent is rechts, 22 procent is links. Krouwel: ‘Wat opvalt, is dat de Telegraaf zich duidelijk profileert als rechtse krant. Die schrijft bijvoorbeeld dat wij ‘worden opgejaagd om op tijd belasting te betalen’, maar dat ondertussen ‘de fiscus er een potje van maakt’. Er is geen tegenhanger die het linkse verhaal net zo hard opschrijft. De Volkskrant is wel iets linkser, maar is niet zo links als de Telegraaf rechts is.’
De publieke omroep zag onlangs af van een studie naar zijn eigen linksheid. DAG zet wel door en laat het Centrum voor Toegepaste Politieke Wetenschappen van Krouwel ook programma’s van de omroepen onderzoeken. Hoe links die zijn, moet later deze zomer duidelijk worden.
Lees het rapport ‘Links en rechts in het nieuws – Aandacht voor politieke partijen en politici in Nederlandse media‘ (PDF).
23 reacties