De aangekondigde dood
Kranten zijn in het internettijdperk kansloze ondernemingen, dat is althans de indruk die gewekt wordt door de bijdragen op naar innovatie hunkerende sites als De Nieuwe Reporter. Het adagium is ‘print is dead’. Ik betrapte mezelf er op hoe achteloos ik in die heersende opvatting mee ga toen ik werd geconfronteerd met de tegenovergestelde bewering: Kranten zijn cash cows. Die stelling las ik in een blad dat volgens de doctrines van de digerati niet eens meer kan bestaan.
Op vakantie kocht ik in een kiosk de Amerikaanse Playboy. Het aloude smoesje ‘voor de interviews’ is inmiddels de enig echte reden geworden om het blad te kopen. Door internet zijn blote vrouwen in zulke schier onuitputtelijke hoeveelheden beschikbaar dat je er geen tijdschrift meer voor nodig hebt. Tenminste dat zou je denken. Het rare aan papier is namelijk dat een dergelijke ijzeren logica niet op gaat.
Zo publiceert Playboy een fotoserie van de ‘meest gedownloade vrouw op internet’. Dat klinkt als ijskasten exporteren naar de Noordpool, of zand naar Saoedi-Arabië. Waarom zou je willen betalen om op papier naar een vrouw – in dit geval Cindy Margolis – te kijken terwijl ze juist op internet gratis populair is? Het klinkt als een YouTube pay-channel op de televisie.
Toch lukt het Playboy er geld mee te verdienen. Vorig jaar nog maakte de onderneming bijna 5 miljoen dollar winst. Die cijfers staan onder druk maar dat is nu pas het geval, in een tijd dat in de VS een economische crisis over de hele breedte toeslaat. Ik verkeerde eerlijk gezegd in de veronderstelling dat het bedrijf door de opkomst van internet al jarenlang verlies maakte.
Egomaniakken
In het juni-nummer van Playboy (US editie) wordt door socioloog Eric Klinenberg de vraag behandeld waarom miljardairs als Jack Welch, Maurice Greenberg en David Geffen, kranten opkopen of daartoe pogingen ondernemen. Over het algemeen wordt beweerd dat dergelijke miljardairs kranten louter als ijdeltuiterig speeltje willen hebben, zoals dat in Nederland wordt gezegd over Marcel Boekhoorn en zijn gratis krant De Pers. De roemruchte internetpublicist Michael Wolff noemt dergelijke investeringen het werk van egomaniakken ‘met een nostalgisch idee over dominantie’.
Klinenberg zet daar een andere reden tegenover: kranten worden opgekocht omdat het krankzinnige winstmakers zijn met marges van dertig procent, een verhouding waar grote delen van het bedrijfsleven jaloers op zijn. Dat is ware de reden dat ze gretig overgenomen worden door zakenmannen die nu eenmaal niets beter kunnen dan geld verdienen.
Sindsdien ben ik er eens op gaan letten. En verdomd. Neem Wegener. Er worden honderden banen geschrapt. Dat wekt de indruk dat het krantenbedrijf in ernstige moeilijkheden verkeert. In de praktijk maakt het bedrijf echter winst. De banen moeten weg omdat de eigenaren nog meer winst willen maken. Voor het Telegraaf-concern waar ook onrust is als gevolg van tegenvallende cijfers geldt hetzelfde: de krant zelf maakt winst. Het verlies komt voornamelijk van de tak die wordt gezien als de toekomst, namelijk internet.
Het papierloze kantoor
Papier lijkt op den duur onvermijdelijk ten dode opgeschreven, zelfs al willen voorspellingen als e-books en het papierloze kantoor al decennialang niet uitkomen. Maar betekent de dood van papier automatisch het einde van de oude media? Of kunnen die beter dan wie ook een omslag maken?
In een Parijs warenhuis zag ik eerder dit jaar een hele afdeling Playboy-merchandise. Het viel me op dat alle spullen bestemd waren voor vrouwen, waarschijnlijk niet toevallig ook de groep die het vaakst tijdschriften leest. Bovendien wordt de onderneming geleid door een vrouw, de dochter van oprichter Hefner. Playboy een vrouwenmerk, het is het soort behendige transformatie waar traditionele media opvallend goed in blijken te zijn.
Luiheid en kortzichtigheid
Oude media zijn in dat soort overlevingstactieken zelfs veel beter dan hun internetconcurrenten. KPN slaagde er niet in van Planet een ander bedrijf te maken, Napster mislukte als nieuwe muziekdienst.
Print is dead? Nederland heeft inmiddels bijna vijftien jaar internet maar de sites die zich kunnen meten met papieren concurrenten zijn op de vingers van een hand te tellen. Je kunt dat wijten aan het medium internet maar het is net zo goed een kwestie van mentaliteit. Het ‘print is dead’-denken wekt de suggestie dat de uitgeefschat vanzelf wel bij internetmedia terecht komt. Dat leidt tot luiheid en kortzichtigheid onder internetmedia.
‘Kill print’ zou een effectiever motto zijn en betere resultaten opleveren.
13 reacties:
22 augustus, 2008
Ik ken wel een website die zich kan meten met papieren concurrenten.
Maar goed, daar lees je al zoveel over..
22 augustus, 2008
[...] Kranten zijn in het internettijdperk kansloze ondernemingen, dat is althans de indruk die gewekt wordt door de bijdragen op naar innovatie hunkerende sites als De Nieuwe Reporter. Het adagium is ‘print is dead’. Ik betrapte mezelf er op hoe achteloos ik in die heersende opvatting mee ga toen ik werd geconfronteerd met de tegenovergestelde bewering: [...] bron: De Nieuwe Reporter [...]
22 augustus, 2008
Haha, maar als je mensen blijft ontslaan blijven er te weinig over om een goede krant te maken. Bovendien is het overgaan is handen van investeerders ook een doodvonnis; dergelijke vercommercialisering betekent dat niet de journalistiek, maar het geld prioriteit nummer een is.
En dat er winst wordt gemaakt, betekent niet dat het goed gaat, alleen dat er geld wordt verdiend. Ik lees al geen krant meer (en zelfs de meeste gratis kranten sla ik af). Wie heeft nog zin in yesterday’s headlines? Kranten hebben hun leidende positie afgestaan, ANP is het enige ‘oude medium’ met een agendasettende functie (en ook de enige als je nieuwe media meerekent).
De markt is kleiner, lezers lopen weg, journalisten worden ontslagen, jongeren lezen alleen gratis kranten… Print is inderdaad hard op weg om een sluimerende comapatient te worden die in leven wordt gehouden door de grijze golf van ouderwetse mediaconsumenten. Hun dood betekent het overlijden van de kranten.
22 augustus, 2008
[...] Kranten zijn in het internettijdperk kansloze ondernemingen, dat is althans de indruk die gewekt wordt door de bijdragen op naar innovatie hunkerende sites als De Nieuwe Reporter. Het adagium is ‘print is dead’. Ik betrapte mezelf er op hoe achteloos ik in die heersende opvatting mee ga toen ik werd geconfronteerd met de tegenovergestelde bewering: [...] bron: De Nieuwe Reporter [...]
22 augustus, 2008
Francisco, ik weet het nog niet zo zeker. Het lijkt er toch sterk op, dat je twee dingen doorelkaar haalt: het vermogen van financierders en investeringsmaatschappijen om van noodlijdende bedrijven middels saneringspraktijken winstgevende verkoopprodukten te maken en het feit dat professionele journalistiek van hoge kwaliteit wel degelijk economische waarde heeft. Want met dat laatste heeft het verhaal van Klinenberg niets te maken.
Kranten en uitgevers zijn op dit moment economisch interessant juist omdat ze aan het einde van de rit zijn gekomen. Juist dan zullen heftige saneringen weinig tot geen weerstand krijgen, want iedereen beseft dat er “iets gedaan” moet worden. Zo kunnen externe investeerders opeens tamelijk eenvoudig eisen dat hele redacties ontvolkt worden en de rest van de contracten uitgekocht worden (omgezet in atypisch, contingent of anderszins niet-verplichtende arbeidsexploitatie), waarna het hele bedrijf snel weer doorverkocht wordt met inderdaad een ruime winstmarge.
In Nederland denk ik in meerdere of minder mate aan bedrijven als Sanoma, Telefonica, PCM en Wegener, en de voorbeelden uit het buitenland zijn bekend.
We schreven al eerder hierover op DNR. Dit alles gaat niet over de toekomst van de krant – dat is oud nieuws. Die krant zal er over 40 jaar nog wel zijn. Of niet. Maakt mij niets uit. Als we maar blijven vechten voor professionele journalistiek van hoge kwaliteit.
En over dat laatste hoor ik veel te weinig van mensen zoals jij, Francisco. Ik zie – met mijn beperkte blik – je nu toch al meer dan 10 jaar bezig met dezelfde soort verhalen over “oude” versus “nieuwe” media, waarbij je wisselende posities inneemt die in feite allemaal op dezelfde foutieve aanname gebaseerd zijn (en in welke val ikzelf ook meermalen trap): in de journalistiek zijn er helemaal geen oude of nieuwe media. Er zijn journalisten die in staat gesteld moeten worden fantastische, nuttige, kritische, en onafhankelijke reportages te maken. In welk medium dan ook. Hoe gaan we dat regelen?
22 augustus, 2008
[...] Kranten zijn in het internettijdperk kansloze ondernemingen, dat is althans de indruk die gewekt wordt door de bijdragen op naar innovatie hunkerende sites als De Nieuwe Reporter. Het adagium is ‘print is dead’. Ik betrapte mezelf er op hoe achteloos ik in die heersende opvatting mee ga toen ik werd geconfronteerd met de tegenovergestelde bewering: [...] bron: De Nieuwe Reporter [...]
23 augustus, 2008
[...] lees verder bij De Nieuwe Reporter [...]
27 augustus, 2008
De krant is leuk maar irrelevant en zeker geen vetpot, behoudens enkele grootaandeelhouders die dit vast een fijn artikel zullen vinden.
Ik denk dat je een denkfout maakt door de playboy als voorbeeld te nemen. de krant is niet sexy, playboy is dat wel.
Toen ik het voorrecht had om als puber op de redactie van een groot landelijk dagblad rond te kijken was het krantenbedrijf dynamish, de mensen trots op hun werk en was het ‘cool’ om daar een kijkje in de keuken te mogen nemen.
Tegenwoordig echter zijn kranten naast hun cachet ook veel van hun geloofwaardigheid verloren bij de massa die massaal veel meer tijd achter de computer op hyves en blogs doorbrengt dan met een krant.
Toen ik 11 was las ik liggend op de vloer wel 3 kranten per dag. Zie je dat de jeugd nu nog doen? Toen jij nog bij planet zat zo’n 10 jaar geleden zag je al steeds meer broodschrijvers en eigenaren die zich met de inhoud gingen bemoeien. Zelf koos je echter toen ook ervoor om voor een internetbedrijjf te schrijven ipv een papieren krant. Waarom eigenlijk?
Een krant is bovendien tegenwoordig vrij makkelijk gemaakt in verhouding tot vroeger. Het nieuws koop je grotendeels in, free-lancers in overvloed, hup naar de drukker en weg is de status die een krant vroeger had.
Om over de mileuaspecten van de grafische industrie nog maar even te zwijgen, er heerst in nederland gewoon een wegwerpcultuur waar het papier betreft, het is meestal overbodige informatie en kan gezien worden als een verspilling van tijd, geld, moeite, mileu en oud papier toegewend om pr te bedrijven en de publieke opinie te bespelen. Alsof er niets beter te doen is dan waardeloze informatie de publieke ruimte rond te pompen.
Dat truukje werkt inmiddels niet meer of minder goed. Lekkere wijven gebruiken om je product te verkopen gaat inderdaad nog steeds prima. Goed gezien dus op dat punt.
Ik kan heel goed begrijpen dat deze ontwikkelingen een hele bedrijfstak in hun greep houden; de grafische bedrijfstak is immers eeuwenoud in ons land en kent een eigen cultuur en vele tienduizenden werknemers. Journalisten met integriteit die hun baan niet meer zeker zijn.
Laten we daarom even nog verder terug kijken naar eind jaren tachtig/begin negentiger jaren. dTP was in opkomst, vele banen gingen verloren. Maar er kwam wat anders voor in de plaats. Dat zal nu ook gebeuren. Ben het daarom ook met Mark Deuze eens: hoe waarborg je de journalistieke integriteit zonder steeds maar weer dat wij/zij achterhoedegevecht te moeten leveren?
De papieren krant is inmiddels een gesloten hoofdstuk voor de meesten van onder de veertig. Deze reactie op jou blogpost tik ik in op mijn telefoon. Er vind een uitwisseling van standpunten plaats die de techniek mogelijk heeft gemaakt. Daar is het fysieke product nu eenmaal niet toe in staat.
En dan over geld. Het rekensommetje van een uitgever is maakelijk te maken. Je hebt adverteerders en je hebt abonnees en de losse verkoop. Thats it.
Ik wil je wel gelijk geven in het feit dat Nederland een berg bagger is met een vlag erop. Geen goede websites dus, enkel eenlingen tegen de bierkaai.
En wat doen we om het tij te keren? Gezellig met 80 man een blog opzetten, weer zo’n enge uniforme gedachte.
Wie van jullie hier is nu eigenlijk de nieuwe reporter: U of Ik zei de gek?
Schrijven onder pseudoniem op internet moest volgens de schrijver van bovenstaand artikel ook maar eens afgelopen wezen. Al dat onbetaalde geschrijf, het zou als oneerlijke concurentie verboden moeten worden!
Ik kijk wel uit om hier voor deze lynchmob onder eigen naam te schrijven. Ik speel graag eventjes voor advokaat van de duivel, maar uit ervaring weet ik dat men uiteindelijk toch de boodschapper neerschiet omdat de belangen nu eenmaal te groot zijn (ie. Werkgelegenheid, winst, angst voor het nieuwe, etc.)
Gegroet en een fijne dag verder.
28 augustus, 2008
Kranten als cash cows, Francisco, dat lijkt maar zo en is nog maar even het geval, ook in Amerika. Voor een deel van de Amerikaanse pers is het al lang niet meer aan de orde, en voor de uitzonderingen daarop is een eenvoudige verklaring. Bij de strategische keuze tussen investeren of uitwonen kiezen veel dagbladeigenaren voor het laatste: winstmaximalisatie zolang het gaat, en daarna het al lang afgescreven belang laten voor wat het is. Dat verklaart de paradoxale situatie van gecombineerde hoge winsten en hoge ontslagratio’s. Herneem het boek van Philip Meyer, the Vanishing Newspaper, waarin deze situatie haarfijn wordt neergezet. Draaipuntr is steeds de ’shareholder value’, die mikt op huidig rendement en niet op toekomstig sukses. Of check de adviezen van financiele analisten, die al jaren ’sell’ roepen als het gaat om persbelangen in de aandelenportfolio. Dat juist heeft de ruimte getrokken voor minder solide spelers als de Britse fondsen die in Nederland hebben huisgehouden de afgelopen jaren. Deze ’sprinkhanen’ zijn absoluut niet geinteresseerd in bezit van dagbladen, maar wel in het ‘procesen’ zoals ze het zelf noemen van het dragend kapitaal.
Uiteindelijk zal het gaan om de financiele inbedding van maatschappelijk relevante informatieverstrekking, op welk platform dan ook, zoals Mark Deuze al opmerkt in zijn reactie. Daarvoor zullen geheel nieuwe geldbronnen moeten worden aangeboord. Eigenlijk een veel leuker debat.
3 september, 2008
Ik leef al 12 jaar van http://www.pen.nl
3 december, 2008
[...] Dagbladsites zetten opmars voort, zo meldde Cebuco vorige week donderdag in een persbericht. Was dat bericht reden tot juichen of jammeren voor deze marketingorganisatie van de Nederlandse dagbladen? Maar al te vaak wordt immers de zorg uitgesproken dat de gratis krantensites een bedreiging zijn voor de papieren oplages. Voor dagbladbedrijven is dat zorgelijk, want aan papier valt – nog steeds – goed te verdienen, terwijl dat voor krantensites nog niet het geval is, zo betoogt Francisco van Jole op de Nieuwe Reporter. Cebuco komt in het betreffende persbericht met een geruststellende mededeling voor de Nederlandse dagbladen. Lezers zouden krantensites zien als een aanvulling op de gedrukte krant. Het lezen van papier is een dagelijks ritueel, bijvoorbeeld tijdens het ontbijt, terwijl mensen de krantensites gebruiken om snel even op de hoogte te raken van het laatste nieuws. “In hun functie zijn de kanalen dus complementair”, concludeert Cebuco op basis van het Mediabelevingsonderzoek 2007. [...]
30 maart, 2009
[...] valt – nog steeds – goed te verdienen, terwijl dat voor krantensites nog niet het geval is, zo betoogt Francisco van Jole op de Nieuwe [...]
1 juni, 2009
[...] periode in 2008. (Dat is dan wel mede bereikt door te bezuinigen.) Bij uitgever Wegener hetzelfde verhaal: het concern maakt winst. De Telegraaf Media Groep kent tegenvallende cijfers, maar de krant zelf [...]